Bán hàng online, tiền về sàn: Trách nhiệm hóa đơn thuộc về ai?

3 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh Nhà nước đẩy mạnh quản lý thuế đối với kinh doanh trên nền tảng số, nhiều quy định mới đã được ban hành nhằm siết chặt trách nhiệm của người bán và các sàn thương mại điện tử.

Dù vậy, giữa yêu cầu khấu trừ - nộp thuế thay và nghĩa vụ lập hóa đơn điện tử vẫn tồn tại khoảng trống chính sách. Thực tế này đặt ra câu hỏi: Ai sẽ là người xuất hóa đơn khi giao dịch diễn ra hoàn toàn trên sàn?

Người bán online chưa thể “đứng ngoài” hóa đơn

Sự bùng nổ của thương mại điện tử những năm gần đây đã đưa hàng trăm nghìn hộ kinh doanh, cá nhân lên các nền tảng như Shopee, TikTok Shop, Lazada. Cùng với đó, nghĩa vụ thuế và hóa đơn trở thành mối quan tâm hàng đầu của người bán, đặc biệt là câu hỏi liệu có phải xuất hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng hay không.

Hóa đơn điện tử là một khâu quan trọng trong chuỗi giao dịch trên sàn.

Theo quy định chung của pháp luật về quản lý thuế, khi phát sinh hoạt động bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ, người bán có trách nhiệm lập hóa đơn. Nguyên tắc này được nêu rõ trong Luật Quản lý thuế và được xem là nền tảng để cơ quan thuế ghi nhận doanh thu, kiểm soát nghĩa vụ tài chính của người kinh doanh.

Đối với hoạt động bán hàng trên sàn thương mại điện tử, Nghị định 117 năm 2025 đã bổ sung cơ chế quản lý mới: các sàn có chức năng thanh toán phải thực hiện khấu trừ, khai và nộp thuế thay cho hộ và cá nhân kinh doanh. Quy định này được kỳ vọng sẽ giảm gánh nặng thủ tục cho người bán nhỏ lẻ, đồng thời giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn nguồn thu từ kinh tế số.

Tuy nhiên, Nghị định 117 lại không đề cập trực tiếp đến vấn đề hóa đơn điện tử. Trong khi đó, các văn bản pháp luật về hóa đơn hiện hành vẫn giữ nguyên nguyên tắc: người bán hàng phải lập hóa đơn khi giao dịch hoàn tất. Điều này khiến nhiều hộ kinh doanh hiểu rằng, dù thuế đã được sàn khấu trừ và nộp thay, trách nhiệm xuất hóa đơn vẫn chưa được “chuyển giao”.

Nghị định 70 và Thông tư 32 của Bộ Tài chính mở ra một hướng đi khác khi cho phép hộ kinh doanh được ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử lập hóa đơn thay. Theo cơ chế này, nếu hai bên có thỏa thuận ủy nhiệm hợp pháp, sàn có thể đứng ra phát hành hóa đơn điện tử cho các đơn hàng phát sinh trên nền tảng của mình.

Trong trường hợp không có ủy nhiệm, nghĩa vụ lập hóa đơn vẫn thuộc về hộ kinh doanh. Đây là điểm mấu chốt khiến nhiều người bán băn khoăn, bởi không phải sàn nào cũng sẵn sàng hoặc đủ cơ chế để nhận ủy nhiệm xuất hóa đơn thay cho hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người bán.

Các chuyên gia thuế cũng lưu ý rằng, việc sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thuế thay không đồng nghĩa với việc sàn tự động chịu trách nhiệm về hóa đơn. Hai vấn đề này được điều chỉnh bởi những quy định pháp lý khác nhau. Nếu không có thỏa thuận rõ ràng, trách nhiệm xuất hóa đơn vẫn thuộc về người bán.

Trong bức tranh chung đó, hóa đơn không chỉ là nghĩa vụ thuế mà còn là chứng từ quan trọng để ghi nhận giao dịch, phục vụ bảo hành, bảo hiểm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Chính vì vậy, pháp luật hiện hành vẫn yêu cầu giao dịch bán hàng, kể cả trên môi trường số, phải được lập hóa đơn theo đúng quy định.

Người bán online và bài toán hóa đơn

Mặc dù hệ thống pháp luật đã bước đầu hình thành các quy định đối với hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, quá trình áp dụng vào thực tế vẫn phát sinh nhiều tình huống cần được làm rõ.

Trong cộng đồng kinh doanh online, nhiều hộ kinh doanh chia sẻ băn khoăn về cơ chế ủy nhiệm xuất hóa đơn điện tử, nhất là trong bối cảnh phần lớn các sàn có chức năng thanh toán hiện chưa triển khai việc nhận ủy nhiệm này.

Một điểm đáng chú ý là người bán hàng trên sàn thường không tiếp cận đầy đủ thông tin của người mua. Từ khâu đặt hàng, thanh toán đến giao nhận, dữ liệu giao dịch chủ yếu được quản lý tập trung bởi sàn thương mại điện tử. Hộ kinh doanh chỉ nhận được thông tin tổng hợp về đơn hàng và khoản tiền thanh toán sau khi đã trừ thuế, phí dịch vụ.

Trong điều kiện như vậy, việc hộ kinh doanh tự lập hóa đơn điện tử gặp không ít khó khăn. Khi thiếu thông tin định danh người mua và không nắm được chính xác thời điểm người mua nhận hàng, người bán khó đáp ứng đầy đủ yêu cầu về thời điểm lập hóa đơn theo quy định hiện hành, dẫn đến những rủi ro nhất định trong quá trình tuân thủ pháp luật về hóa đơn.

Từ góc độ quản lý thuế, một số chuyên gia cho rằng cần xem xét mối quan hệ giữa trách nhiệm của sàn thương mại điện tử và nghĩa vụ của hộ kinh doanh trong toàn bộ chuỗi giao dịch. Khi sàn đã thực hiện khấu trừ, khai và nộp thuế thay cho hộ và cá nhân kinh doanh, vai trò của sàn trong quá trình xử lý các thủ tục liên quan đến giao dịch ngày càng rõ nét hơn.

Theo phân tích chuyên môn, Nghị định 117 đã xác lập trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán trong việc hỗ trợ cơ quan thuế quản lý hoạt động kinh doanh online. Tuy nhiên, các quy định về hóa đơn điện tử tại Nghị định 70 và Thông tư 32 hiện mới dừng ở việc cho phép hộ kinh doanh ủy nhiệm cho sàn xuất hóa đơn, chứ chưa đặt ra nghĩa vụ bắt buộc đối với các sàn.

Sự khác biệt này dẫn đến thực tế là trách nhiệm lập hóa đơn vẫn thuộc về hộ kinh doanh trong nhiều trường hợp, trong khi điều kiện thực hiện trên thực tế còn hạn chế. Đây được xem là vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển đổi từ mô hình kinh doanh truyền thống sang môi trường số, cần thêm thời gian và giải pháp phù hợp để hoàn thiện.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến từ thực tiễn, Hội Tư vấn thuế Việt Nam đã đề xuất nghiên cứu bổ sung quy định theo hướng làm rõ trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán trong việc xuất hóa đơn thay cho hộ và cá nhân kinh doanh, gắn với nghĩa vụ khấu trừ, khai và nộp thuế thay đã được quy định.

Trong bối cảnh thương mại điện tử tiếp tục phát triển nhanh, việc rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến hóa đơn và thuế được nhìn nhận là cần thiết để phù hợp hơn với đặc thù giao dịch số. Cách tiếp cận này không chỉ hỗ trợ hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật thuận lợi hơn, mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử.

Tiến Anh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/ban-hang-online-tien-ve-san-trach-nhiem-hoa-don-thuoc-ve-ai.html