Chính phủ siết quản lý hoạt động bán lẻ thuốc với hàng loạt mức phạt mới, trong đó nhiều vi phạm có thể bị phạt tới 50 triệu đồng. Ảnh: Freepik.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 90/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15/5. Trong đó, Điều 59 về vi phạm quy định bán lẻ thuốc, dược liệu siết chặt hàng loạt hành vi kinh doanh thuốc sai quy định, đặc biệt là tình trạng bán thuốc kê đơn không cần đơn bác sĩ và bán thuốc qua thương mại điện tử thiếu kiểm soát.
Siết phạt hành vi bán thuốc kê đơn không có đơn
Đáng chú ý, theo khoản 4 Điều 59, mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng sẽ được áp dụng với nhiều hành vi vi phạm trong hoạt động bán lẻ thuốc.
Một trong những nội dung được quan tâm nhất là hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc của bác sĩ. Đây là vi phạm phổ biến trong nhiều năm qua tại các nhà thuốc bán lẻ, đặc biệt với nhóm thuốc kháng sinh, thuốc điều trị bệnh mạn tính hay thuốc có nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe nếu sử dụng không đúng chỉ định.
Ngoài ra, nghị định cũng xử phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với hành vi mua, bán thuốc thử lâm sàng; mua bán thuốc được sản xuất, pha chế theo đơn để sử dụng trong cơ sở khám chữa bệnh ra ngoài cơ sở khi chưa được phép; mua bán thuốc hóa dược pha chế theo đơn của nhà thuốc khác.
Các cơ sở bán lẻ cũng bị xử phạt nếu kinh doanh thuốc thuộc danh mục hạn chế bán lẻ khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Nghị định cũng yêu cầu cơ sở kinh doanh dược phải có biện pháp cách ly hoặc biệt trữ đối với thuốc, dược liệu không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc đã có thông báo thu hồi, hết hạn sử dụng hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ. Trường hợp không thực hiện đúng quy định cũng bị phạt tới 20 triệu đồng.
Hành vi mua bán thuốc vi phạm chất lượng mức độ 1 sau khi đã có thông báo thu hồi cũng nằm trong nhóm bị xử phạt nặng.
Siết bán thuốc online
Nghị định 90/2026 cũng đưa hoạt động bán thuốc theo phương thức thương mại điện tử vào diện quản lý chặt chẽ hơn.
Theo quy định mới, cơ sở bán lẻ thuốc bán hàng online nhưng không tổ chức tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc trực tuyến cho người mua; không công khai đầy đủ thông tin về giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược, chứng chỉ hành nghề của người chịu trách nhiệm chuyên môn hay thông tin thuốc đã được phê duyệt sẽ bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng.
Nghị định 90/2026 cũng đưa hoạt động bán thuốc theo phương thức thương mại điện tử vào diện quản lý chặt chẽ hơn. Ảnh: Freepik.
Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 59 quy định mức phạt từ 5 đến 10 triệu đồng với nhiều vi phạm khác trong hoạt động bán lẻ thuốc.
Các hành vi bị xử phạt gồm không thu hồi thuốc theo yêu cầu của cơ quan chức năng; không có phòng riêng pha chế hoặc nơi rửa dụng cụ pha chế; không có kho bảo quản hoặc bảo quản thuốc không đúng điều kiện ghi trên nhãn.
Cơ sở bán lẻ thuốc cũng bị xử phạt nếu lưu trữ, bán thuốc ngoài phạm vi kinh doanh được cấp phép; bán lẻ vaccine; không thực hiện đánh giá định kỳ tiêu chuẩn thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (GPP).
Đặc biệt, nghị định yêu cầu các cơ sở bán lẻ thuốc phải ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối mạng và bảo đảm kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ thuốc mua vào - bán ra. Trường hợp không triển khai hoặc không bảo đảm truy xuất nguồn gốc theo quy định cũng có thể bị phạt tới 10 triệu đồng.
Ngoài ra, hành vi không truyền hoặc truyền không đầy đủ thông tin về việc mua bán, chất lượng thuốc giữa nhà cung cấp và khách hàng; hoạt động không đúng địa điểm ghi trên giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược; hoặc nhà thuốc trong chuỗi nhận thuốc từ cơ sở không thuộc hệ thống chuỗi cũng thuộc diện xử phạt.
Mức phạt tới 50 triệu đồng với thuốc không rõ nguồn gốc
Theo khoản 5 Điều 59, hành vi mua bán thuốc, dược liệu khi không có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược; kinh doanh vượt phạm vi được cấp phép; hoạt động trong thời gian bị đình chỉ hoặc bị tước giấy phép sẽ bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.
Nhà thuốc thuộc chuỗi nhà thuốc vẫn hoạt động khi cơ sở tổ chức chuỗi đã chấm dứt hoặc tạm dừng hoạt động từ 6 tháng trở lên cũng bị áp dụng mức xử phạt này.
Đối với hành vi mua bán thuốc, dược liệu đã có thông báo thu hồi, thuốc không rõ nguồn gốc xuất xứ, hết hạn sử dụng, không có giấy phép nhập khẩu hoặc không có giấy đăng ký lưu hành, mức phạt được tính theo giá trị hàng hóa vi phạm.
Cụ thể, mức phạt thấp nhất từ 1 đến 2 triệu đồng đối với hàng hóa trị giá dưới 1 triệu đồng và cao nhất từ 40 đến 50 triệu đồng đối với hàng hóa trị giá từ 100 triệu đồng trở lên.
Nghị định cũng quy định mức xử phạt tăng nặng đối với vi phạm liên quan đến thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất, thuốc phóng xạ hoặc các dược chất thuộc danh mục cấm sử dụng trong một số ngành, lĩnh vực.
Theo đó, mức phạt có thể tăng gấp 1,5 lần hoặc gấp đôi so với mức thông thường, nhưng không vượt quá 100 triệu đồng.
Phương Anh