Bắng Chộc, khắc khoải đợi… an cư

2 giờ trướcBài gốc

Sau trận lũ quét lịch sử rạng sáng 1/8/2025, ngôi nhà nhỏ của anh Lò Văn Đức trở thành "mái nhà chung" cho hơn 20 con người ở 6 gia đình.

Suốt chuỗi ngày qua, cuộc sống của người nghèo bản Bắng Chộc thêm thấp thỏm, đợi mong…!

Đói nghèo và bất an lo lắng

Tròn 10 tháng kể từ ngày con suối Sư Lư "gầm" lên lời ầm ào như ai oán lúc rạng sáng 1/8/2025, rồi sau đó cuốn trôi hết vườn, ao, ruộng lúa, nhà cửa của người dân bản Bắng Chộc thì đến nay dấu tích trận lũ ấy vẫn như còn nguyên vẹn.

Nhà của người dân bản Bắng Chộc bị thiệt hại do lũ quét.

Lặng nhìn dòng suối Sư Lư rồi chỉ tay về hướng có dãy nhà sàn xiêu vẹo, bỏ hoang bên bờ suối, ông Lò Văn Hương, Trưởng bản Bắng Chộc nói khẽ: Bình thường nước suối chỉ ngang ống chân người; hai bên suối là vườn, ao và gần chục héc-ta ruộng lúa của bà con dân bản đã canh tác hơn 40 năm qua. Vậy mà không hiểu nước ở đâu dồn về nhiều như thế, cứ như thể ông trời "nổi cơn thịnh nộ" trút nước xuống nơi này.

Chỉ trong chốc lát, nước dâng hàng chục mét, cuốn bay ngôi nhà của Lò Văn Tuân, cuốn hết ruộng, vườn, ao cá và kéo đất trên núi tràn vào nhà cửa của 8 gia đình. Cây cầu treo nối hai khu dân cư Bắng Chộc thì bị gió thổi, nước xô cứ quăng lên quật xuống đến khi nước rút hết thì cầu đứt cáp sập mố…

Nhà có nhưng không dám ở vì xuất hiện vết nứt dài lưng triền núi, nhiều gia đình ở bản Bắng Chộc đành bỏ nhà đi ở nhờ người quen hoặc dựng cọc căng bạt ở tạm trong rừng.

Cơn lũ đi qua nhưng lo lắng ở lại với gần 200 con người. Lo lắng nhiều nhất là các gia đình bị lũ cuốn hỏng nhà hoặc nhà ở dưới cung sạt trượt lưng chừng đồi khiến họ không thể an lòng ở lại trong chính ngôi nhà làm bằng bao mồ hôi công sức và sự tằn tiện chắt chiu.

Đón chúng tôi trong ngôi nhà nhỏ của người cháu họ là Lò Văn Đức, bà Lò Thị Mưu buồn bã nói: Nhà này nhỏ nhưng tấm lòng chủ nhà lại rộng. Và rồi bà Mưu kể, sau khi cơn lũ đi qua, bà Mưu không dám ở một mình trong căn nhà xiêu vẹo bên sườn núi đành nói khó với người cháu xin sang ở nhờ. Ban đầu, nghĩ là nhờ thời gian ngắn thôi nhưng đâu ngờ "ở nhờ tận 10 tháng rồi và có lẽ phải nhờ thêm nữa".

Cùng cảnh bà Mưu, có các gia đình: Bạc Cầm Bảo, Lò Thị Buốn, Lò Văn Thoan, Lò Văn Inh (A) ở nhờ nhà của Đức. "Già, trẻ, lớn, bé khi đông nhất là 25 người ăn, ngủ cùng một nhà. Bây giờ có nhà Thoan, nhà Inh mới đi làm nhà ở tạm chỗ khác thì còn 4 gia đình ở trong nhà này" - bà Mưu buồn rầu nói.

Bà Lò Thị Mưu là một trong số những người phải bỏ nhà rồi đi ở nhờ tránh lũ. Cuộc sống với bà Mưu trong 10 tháng qua là chuỗi ngày rất khổ sở, khó khăn...

Đi theo bà Mưu vào trong "ngắm" ngôi nhà với diện tích chỉ khoảng 30 mét vuông và một khu bếp nhỏ, tôi ái ngại hỏi bà Mưu "mọi người ngủ như nào trong nhà này?" thì bà Mưu nở nụ cười méo mó và nói: "Thì là căng bạt cả ngoài sân, rải bạt dưới nền rồi nằm ngủ. Mỗi gia đình nằm một góc. Còn ăn thì có gì ăn nấy, mọi người cùng nấu cùng ăn cho qua bữa qua ngày…".

Ngẫm lời bà Mưu và hình dung cảnh mấy chục con người ở chen chúc trong ngôi nhà nhỏ đơn sơ suốt 10 tháng qua, tôi biết không thể hình dung đủ những khó khăn, thiếu thốn họ đã trải qua. Và tận hôm nay, khi cơn lũ đã đi qua 10 tháng; khi ở xã khác đã hoàn thành nhiều công trình khắc phục thiên tai khẩn cấp để bảo đảm đời sống, sản xuất cho người dân thì ở nơi đây, ngay tại bản Bắng Chộc này, cuộc sống của người dân vẫn ngồn ngộn gian nan, thiếu thốn. Duy chỉ có niềm mong an cư lại chất chứa trong lòng người.

Sống mòn mong đợi được an cư

Đưa chúng tôi mục sở thị từng ngôi nhà sàn xiêu vẹo bỏ hoang bên bờ suối, Trưởng bản Lò Văn Hương, cho biết: Cả bản có 45 gia đình; trong đó, nghèo và cận nghèo là 21 hộ. Với các gia đình không thuộc diện nghèo, cận nghèo thì cuộc sống hiện rất khó khăn, bởi lúa ruộng không còn; đất nương bạc màu, năng suất thấp. Cộng với hệ lụy từ trận lũ quét để lại khiến người dân khó khăn đủ bề.

"Dẫu khó khăn thì bà con dân bản vẫn có thể bao bọc, san sẻ với nhau cái ăn, cái mặc; còn nơi ở thì là việc lớn, việc khó, bà con trông đợi ở chính quyền" - Trưởng bản Lò Văn Hương nói.

Trưởng bản Lò Văn Hương (đầu tiên bên phải ảnh) thăm, động viên bà con yên tâm đợi cấp trên xem xét, bố trí đất cho bà con...

Trưởng bản Lò Văn Hương cho biết thêm, sau khi cơn lũ đi qua, dân bản khảo sát quanh khu vực đã ghi nhận vết nứt triền đồi có nguy cơ đổ trượt đe dọa an toàn tính mạng, nhà cửa của hơn 20 gia đình. Cùng với các gia đình bị hư hỏng nhà do lũ thì cả bản Bắng Chộc có 30 gia đình cần được bố trí quỹ đất để làm nhà ở tránh thiên tai.

Thể theo nguyện vọng của bà con dân bản, đích thân Trưởng bản Lò Văn Hương đã nhiều lần về xã Na Son trình bày nguyện vọng của dân bản mong được sắp xếp, bố trí đất làm nhà ở. Hẳn nhiên, ý kiến của Trưởng bản Bắng Chộc được xã Na Son tiếp nhận đầy đủ, nhưng với điều kiện hết sức khó khăn của xã nghèo không có nguồn thu thì sự thấu hiểu của xã cũng chỉ dừng ở việc "tiếp nhận" và kiến nghị cấp trên quan tâm bố trí…

Một góc bản Bắng Chộc - nơi có 30 gia đình cần di dời khẩn cấp để tránh sạt trượt do mưa lũ thiên tai.

Làm việc với chúng tôi, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Na Son Nguyễn Thanh Lâm cho biết: Xã đã tiếp nhận ý kiến người dân bản Bắng Chộc và đã nhiều lần khảo sát thực địa nắm tình hình thấy rằng rất cần thiết phải đầu tư dự án cấp thiết sắp xếp ổn định dân cư bản Bắng Chộc.

Ngày 24/9/2025 (sau gần 2 tháng khi trận lũ quét đi qua), bằng Tờ trình số 900/TTr-UBND gửi Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên và Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường, xã Na Son đề nghị ưu tiên đầu tư dự án cấp thiết khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn; trong đó, có dự án sắp xếp ổn định dân cư cho các hộ dân vùng có nguy cơ sạt lở bản Bắng Chộc với quy mô mặt bằng bảo đảm bố trí tái định cư cho khoảng 30 gia đình, tổng mức đầu tư khoảng 15 tỷ đồng. Thế nhưng Tờ trình gửi đi không nhận lại văn bản trả lời và xã hiểu, cấp trên chưa tiếp nhận bố trí vốn.

Song đến nay, khi thời gian qua đi đã lâu, khi mùa mưa lũ lại cận kề đe dọa an toàn cuộc sống của hàng trăm con người thì xã Na Son lại không thể chần chừ nữa, thêm một lần làm tờ trình gửi đi (Tờ trình số 969/TTr-UBND, ngày 2/6/2026) Ủy ban nhân dân xã Na Son tiếp tục khẳng định: Dự án sắp xếp, ổn định dân cư cho các hộ dân vùng có nguy cơ sạt lở bản Bắng Chộc là dự án cấp bách cần triển khai ngay nhưng xã không có đủ nguồn lực để thực hiện. Do vậy Na Son mong mỏi được Ủy ban nhân dân tỉnh và hai sở: Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường quan tâm, xem xét bố trí vốn thực hiện dự án.

Hỏi thêm ông Nguyễn Thanh Lâm về đường hướng tờ trình thì chúng tôi nhận lại câu trả lời rất thật: "Nguy cơ mất an toàn với người dân bản Bắng Chộc là hiện hữu nhưng xã không thể có vốn bố trí nên mọi việc trông đợi cấp tỉnh; chủ động xoay sở thì xã cũng không cách nào khác ngoài tuyên truyền, vận động nhân dân chủ động di chuyển tìm nơi tránh trú an toàn".

Bà Lò Thị Phương (80 tuổi) nói rằng biết là nhà rất sợ lở đất nhưng không biết đi đâu, không ai cho 6 người một nhà ở nhờ đủ...

Lời ông Nguyễn Thanh Lâm khiến tôi nhớ khuôn mặt khắc khổ, đợi mong chốn an cư của hàng chục người dân bản Bắng Chộc ở nơi lũ quét đi qua. Không phải chỉ một ngày, một tuần hay một tháng mà 10 tháng đã qua, những người già như bà Mưu, bà Buốn, bà Phương với hàng chục đứa trẻ đã ngày ngày sống trong niềm mong mỏi và nỗi lo sợ hiểm nguy luôn rình rập.

Sống mòn từng ngày, người dân bản Bắng Chộc luôn nhủ lòng "trông đợi ở chính quyền và cấp trên giúp người dân có chốn an cư"!