Sau Tết, thời tiết nồm ẩm tại miền Bắc khiến bánh chưng rất dễ bị mốc do đây là món ăn có độ ẩm cao và giàu dinh dưỡng. Nhiều người vì tiếc của thường có thói quen cắt bỏ phần lá và gạo bị mốc bên ngoài, sau đó đem rán kỹ để ăn vì tin rằng nhiệt độ cao sẽ diệt khuẩn. Tuy nhiên, đây là một quan niệm sai lầm nghiêm trọng gây hại cho sức khỏe.
Bánh chưng thường còn dư lại nhiều sau Tết và rất dễ bị mốc do thời tiết nồm ẩm.
Nguy cơ từ độc tố aflatoxin ăn sâu trong bánh
Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), tất cả các thực phẩm đã mốc đều sinh ra độc tố aflatoxin. Khi quan sát thấy các đốm trắng, xanh hoặc đen trên vỏ lá dong, thực tế nấm mốc đã phát triển hệ thống sợi nấm (chân nấm) ăn sâu vào bên trong lớp gạo nếp và đậu xanh.
Việc cắt bỏ phần mốc mắt thường nhìn thấy chỉ giải quyết được phần ngọn. Hệ thống chân nấm có khả năng xâm nhập mạnh mẽ như rễ cây cắm vào đất, để lại độc tố bên trong miếng bánh mà người dùng không hề hay biết. Tình trạng này khiến người ăn đối mặt với nguy cơ ngộ độc thực phẩm cấp tính hoặc tích tụ độc chất lâu dài.
Nhiệt độ cao không thể phá hủy độc tố vi nấm
PGS.TS. Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, khẳng định độc tố aflatoxin rất bền vững về mặt hóa học. Việc chiên rán bánh chưng trong dầu nóng dù kỹ đến đâu cũng chỉ tiêu diệt được các bào tử nấm sống sót trên bề mặt, hoàn toàn không loại bỏ được độc tố đã ngấm sâu vào bên trong.
Nhiệt độ cao khi rán không loại bỏ được độc tố khi bánh đã bị nhiễm nấm mốc.
Độc tố aflatoxin được chứng minh là gây độc trực tiếp cho gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan rất cao. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo khi bánh chưng đã có dấu hiệu bị mốc, người dân nên bỏ đi hoàn toàn thay vì cố gắng tận dụng phần còn lại.
Cách bảo quản bánh chưng an toàn sau Tết
Để bảo quản bánh chưng đúng cách và tránh lãng phí, người tiêu dùng nên áp dụng các phương pháp sau:
Bảo quản trong tủ lạnh: Nên để bánh trong ngăn mát ở nhiệt độ từ 5-10 độ C thay vì để ở nhiệt độ phòng.
Bảo quản ngăn đá: Bánh chưng có thể sử dụng trong vòng 15-20 ngày nếu được cấp đông. Khi ăn, hãy rã đông từ từ trong ngăn mát trước khi luộc, hấp hoặc rán lại.
Sử dụng màng bọc thực phẩm: Cần bọc kín bánh để tránh tình trạng khô cứng, "lại gạo" hoặc bị ám mùi từ các loại thực phẩm khác trong tủ lạnh.
Tuệ Nhân