Sau 26 năm tổ chức, Liên hoan “Mùa xuân Melikhovo” đã phát triển từ một hoạt động sân khấu địa phương thành diễn đàn nghệ thuật quốc tế dành cho các tác phẩm lấy cảm hứng từ di sản Chekhov.
Các nghệ sĩ Việt Nam và bạn bè, khán giả Nga
Năm nay, liên hoan ghi nhận số lượng đoàn quốc tế tham gia đông nhất từ trước tới nay với sự góp mặt của các đoàn nghệ thuật đến từ Việt Nam, Serbia, Belarus, Iran, Abkhazia và Kazakhstan.
Theo bà Anastasia Zhuravleva, Giám đốc Khu bảo tồn – bảo tàng Melikhovo, số lượng hồ sơ đăng ký từ các nhà hát quốc tế ngày càng tăng cho thấy sức hút của liên hoan, đồng thời phản ánh khả năng kết nối của di sản Chekhov vượt qua khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa.
Tại mùa liên hoan năm nay, nhiều đoàn mang tới những cách tiếp cận khác nhau đối với các tác phẩm kinh điển của Chekhov. Nhà hát Nhân dân Timok Krajina và Trung tâm Văn hóa “Zoran Radmilović” (Serbia) giới thiệu vở “Căn phòng Chekhov”, kết hợp nhiều truyện ngắn của nhà văn Nga trong một cấu trúc sân khấu – âm nhạc.
Đạo diễn Nikola Zavišić cho biết ê-kíp mong muốn chuyển tải đầy đủ những sắc thái đối lập trong thế giới nghệ thuật của Chekhov, từ hài hước, châm biếm đến chiều sâu cảm xúc.
NSND Lệ Ngọc (bên trái) tại sân khấu chương trình
Trong khi đó, Nhà hát – Xưởng diễn viên điện ảnh thuộc Hãng phim quốc gia Belarus film mang đến vở “Cậu Vanya”. Giám đốc nghệ thuật, Nghệ sĩ Nhân dân Belarus Alexander Efremov bày tỏ kỳ vọng được gặp gỡ khán giả mới và trải nghiệm không gian văn hóa Melikhovo – nơi gắn liền với cuộc đời Chekhov.
Đất nước Kazakhstan góp mặt với phiên bản “Ba chị em” do đạo diễn Natasha Dubs dàn dựng, còn Nhà hát Kịch Nga Quốc gia Iskander (Abkhazia) giới thiệu cách diễn giải riêng với “Chim Hải Âu”.
Đáng chú ý, nhóm sân khấu quốc tế đến từ Iran mang tới tác phẩm “Konstantin Gavrilovich Treplev” – một cách đọc mới từ chất liệu “Chim Hải Âu”, kết hợp yếu tố âm nhạc và văn hóa miền Nam Iran.
Phiên bản “Hải Âu” do NSƯT Bùi Như Lai dàn dựng cho Sân khấu Lệ Ngọc được trình diễn tại Nhà hát Kịch Podolsk tối 27.5. Theo ghi nhận từ một số cơ quan truyền thông Nga, cách tiếp cận của đoàn Việt Nam thu hút sự chú ý bởi việc kết hợp chất liệu văn hóa truyền thống Việt Nam trong không gian kịch Chekhov.
Tờ báo Nga Российская газета nhận định phiên bản Việt Nam cho thấy một ví dụ về tiếp nhận liên văn hóa đối với văn học kinh điển. Theo bài viết, thế giới nghệ thuật giàu chiều sâu tâm lý của Chekhov được chuyển tải qua hệ mỹ học gần gũi hơn với khán giả Việt Nam thông qua âm nhạc, tiết tấu và không gian sân khấu mang tính ước lệ.
Đông đảo khán giả Nga tham dự chương trình
Trong khi đó, tờ Подмосковье сегодня nhấn mạnh xu hướng các đoàn quốc tế tìm cách “bản địa hóa” Chekhov. Bài báo đề cập tới việc đoàn Việt Nam sử dụng những yếu tố như tranh Đông Hồ, chiếu cói, âm nhạc dân tộc và một số thủ pháp sân khấu truyền thống trong quá trình dàn dựng.
Cổng thông tin văn hóa Moskva Moschas.ru cũng ghi nhận đây là mùa liên hoan có số lượng đoàn quốc tế tham gia nhiều nhất trong lịch sử tổ chức, với sự góp mặt của nhiều phiên bản chuyển thể đa dạng từ các tác phẩm của Chekhov.
Nhìn chung, truyền thông Nga dành sự quan tâm tới cách các đoàn nghệ thuật quốc tế diễn giải và thích ứng các tác phẩm kinh điển với bản sắc văn hóa riêng. Trong đó, phiên bản đến từ Việt Nam được nhắc tới như một nỗ lực kết nối ngôn ngữ sân khấu truyền thống với kịch tâm lý Nga.
Việc một đơn vị sân khấu xã hội hóa của Việt Nam tham gia liên hoan cũng cho thấy xu hướng chủ động đưa tác phẩm sân khấu Việt ra không gian giao lưu quốc tế. Sau chương trình tại Melikhovo, đoàn Việt Nam dự kiến tiếp tục tham gia một liên hoan sân khấu quốc tế khác tại Nga.
Liên hoan được xem là một trong những sự kiện sân khấu có uy tín của Nga dành cho di sản Chekhov, đồng thời là diễn đàn để các đoàn nghệ thuật quốc tế thử nghiệm những cách tiếp cận mới đối với sân khấu kinh điển Nga.
PHAN NHÂN