Ngày 8-1, tại họp báo Chính phủ thường kỳ, báo chí đã đặt câu hỏi về các giải pháp cấp bách và lâu dài để khắc phục tình trạng ô nhiễm ở một số thành phố lớn, trong đó có Hà Nội.
Thứ trưởng Bộ NN-MT Phùng Đức Tiến trả lời báo chí tại buổi họp báo. Ảnh: VGP
Trả lời vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) Phùng Đức Tiến cho biết ô nhiễm bụi mịn PM2.5 tiếp tục là vấn đề cần giải quyết trọng tâm, tập trung tại Hà Nội và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Theo ông Tiến, 9 tháng đầu năm chỉ số cơ bản duy trì mức trung bình/tốt. Từ tháng 10 đến 12-2025, ô nhiễm gia tăng mạnh theo quy luật. Đỉnh điểm ngày 12-12-2025 có chỉ số AQI trung bình ngày đạt 264.
Qua theo dõi, quy luật ô nhiễm trong ngày thay đổi, bên cạnh việc tập trung vào ban đêm và sáng sớm (thời điểm nghịch nhiệt diễn ra mạnh nhất), ô nhiễm không khí còn cao tại các giờ cao điểm như 9-11 giờ và 15-17 giờ (giờ hoạt động giao thông, sản xuất cao).
Về nguyên nhân, ông Phùng Đức Tiến cho rằng khách quan là do hình thái thời tiết. Nguyên nhân chủ quan là nguồn phát thải từ hoạt động giao thông và mật độ lưu thông tham gia giao thông vào đợt cuối năm tăng cao; công trình xây dựng, mở rộng đường, lát vỉa hè cuối năm chưa có che chắn, đào ẩm hiệu quả; đốt rác, phụ phẩm tự phát; nguồn thải làng nghề và công nghiệp.
Về giải pháp trước mắt, ông Tiến nhấn mạnh cần thiết lập cơ chế giám sát và gửi báo cáo hàng tuần. Định kỳ trước 11 giờ thứ Sáu hàng tuần, Bộ NN-MT sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương, đánh giá tiến độ và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Hiện tại đã xây dựng tới báo cáo tuần thứ 10 về các nội dung này. Cùng với đó, tăng cường mạng lưới quan trắc để có cơ sở xử lý.
Về lâu dài, lãnh đạo Bộ NN-MT đề xuất thực hiện các biện pháp kiểm soát nguồn thải. Theo đó, cơ quan này đã ban hành 2 văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố, yêu cầu kích hoạt ngay các biện pháp khẩn cấp như tăng cường rửa đường; kiểm soát 100% các công trình xây dựng. Rà soát các hoạt động, khuyến khích cắt giảm công suất trong những ngày cao điểm.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ NN-MT kiến nghị xây dựng và triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Thực hiện các hoạt động, nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí sau khi được Thủ tướng Chính phủ đồng ý, phê duyệt. Đồng thời, nghiên cứu và thực hiện sửa các quy định về bảo vệ môi trường không khí tại Luật Bảo vệ môi trường.
Bộ NN-MT sẽ hoàn thiện dự thảo, trình cấp có thẩm quyền ban hành lộ trình và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông.
Đối với nhóm giải pháp về đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học công nghệ để giải quyết ô nhiễm môi trường chung cũng như ô nhiễm không khí, ông Phùng Đức Tiến cho biết Bộ NN-MT đang lên kế hoạch triển khai. Bên cạnh đó là các giải pháp về kiểm soát nguồn thải, như nguồn thải từ xe ô tô, xe gắn máy…; nhóm giải pháp về hỗ trợ địa phương, truyền thông và hợp tác quốc tế.
Nỗ lực hoàn thành Chiến dịch "Quang Trung" vượt tiến độ 15 ngày
Tại họp báo, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cũng thông tin liên quan đến Chiến dịch "Quang Trung" xây dựng lại, sửa chữa nhà ở cho các hộ dân bị thiệt hại do thiên tai, bão, lũ vừa qua tại khu vực miền Trung.
Theo ông Tiến, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, cả hệ thống chính trị đã vào cuộc. Các Bộ trưởng, Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố đã trực tiếp chỉ đạo, huy động tối đa nguồn lực, với tinh thần "3 ca 4 kíp", "làm ngày làm đêm" để thực hiện chiến dịch.
Bộ Quốc phòng đã huy động 249.497 người gồm các chiến sĩ, lực lượng dân quân tự vệ và 8.935 lượt phương tiện các loại; phối hợp với địa phương hỗ trợ nhân dân xây mới 619 căn nhà bị sập, đổ, cuốn trôi; sửa chữa 363 căn nhà hư hỏng; cung cấp các vật dụng thiết yếu như giường, tủ, tivi và hỗ trợ tiền mặt.
Bộ Công an đã huy động hơn 11.000 lượt cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai, trong đó có việc hỗ trợ xây mới nhà với tổng giá trị 120 tỉ đồng, và chủ trì xây dựng 420 căn nhà bị sập.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết kết quả đến ngày 6-1, số nhà ở hư hỏng phải sửa chữa là 34.759 nhà, đã hoàn thành sửa chữa đạt 100% tại các tỉnh, thành phố: Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng. Số nhà đã được xây dựng lại hoàn thành là 1.046 nhà, đạt 65,5% kế hoạch.
Tại cuộc họp ngày 7-1, Thủ tướng cũng đề nghị tiếp tục hỗ trợ 34.759 hộ dân ở 8 tỉnh, thành phố miền Trung có nhà phải sửa chữa, mỗi hộ 5 triệu đồng. Đồng thời, hỗ trợ gần 5.000 hộ có nhà bị sập, cuốn trôi trên toàn quốc, mỗi hộ 10 triệu đồng từ nguồn kinh phí của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quyết tâm hoàn thành xây dựng lại nhà trước ngày 15-1-2026, giúp người dân ổn định đời sống và lập thành tích chào mừng Đại hội XIV Đảng. Việc này đã rút ngắn 15 ngày so với kế hoạch ban đầu (31-1-2026).
Minh Chiến