Bảo hiểm xã hội là gì? Cập nhật chế độ và mức đóng mới nhất

2 giờ trướcBài gốc

Nắm rõ bảo hiểm xã hội là gì cùng các chế độ và mức đóng mới nhất sẽ giúp người lao động bảo vệ tốt hơn quyền lợi của mình. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để đảm bảo an sinh và ổn định tài chính trong tương lai.

Khái niệm bảo hiểm xã hội là gì?

Theo khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH)số 41/2024/QH15 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025, khái niệm bảo hiểm xã hội được định nghĩa như sau:

Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người tham gia bảo hiểm xã hội khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, khi nghỉ hưu hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội hoặc do ngân sách nhà nước bảo đảm.

BHXH là chế độ bảo đảm thu nhập cho người tham gia khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, nghỉ hưu hoặc qua đời.

Các loại hình Bảo hiểm xã hội chính tại Việt Nam hiện nay

Theo Luật BHXH số 41/2024/QH15, có hai loại hình BHXH là BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.

BHXH bắt buộc

BHXH bắt buộc là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc phải tham gia

BHXH tự nguyện

BHXH tự nguyện là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà công dân Việt Nam tự nguyện tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình.

Tham gia bảo hiểm xã hội được hưởng những chế độ gì?

Căn cứ Luật BHXH số 41/2024/QH15, chế độ của hệ thống BHXH hiện nay bao gồm:

1. Trợ cấp hưu trí xã hội có các chế độ sau đây:

a) Trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng;

b) Hỗ trợ chi phí mai táng;

c) Hưởng bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng.

2. Bảo hiểm xã hội bắt buộc có các chế độ sau đây:

a) Ốm đau;

b) Thai sản;

c) Hưu trí;

d) Tử tuất;

đ) Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

3. Bảo hiểm xã hội tự nguyện có các chế độ sau đây:

a) Trợ cấp thai sản;

b) Hưu trí;

c) Tử tuất;

d) Bảo hiểm tai nạn lao động theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

4. Bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của Luật Việc làm.

Các chế độ bảo hiểm xã hội hiện nay

Quyền lợi của người tham gia và người thụ hưởng BHXH

Theo Điều 10, Mục 1, Chương II, Luật BHXH số 41/2024/QH15

Người tham gia bảo hiểm xã hội có các quyền sau đây:

- Hưởng chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định của Luật này;

- Được cấp sổ bảo hiểm xã hội;

- Được cơ quan bảo hiểm xã hội định kỳ hằng tháng cung cấp thông tin về việc đóng bảo hiểm xã hội thông qua phương tiện điện tử; được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận thông tin về đóng bảo hiểm xã hội khi có yêu cầu;

- Yêu cầu người sử dụng lao động và các cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện đầy đủ trách nhiệm về bảo hiểm xã hội đối với mình theo quy định của pháp luật;

- Được tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội;

- Chủ động đi khám giám định y khoa để xác định mức suy giảm khả năng lao động nếu thuộc trường hợp đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội và được thanh toán phí giám định y khoa khi kết quả giám định y khoa đủ điều kiện để hưởng chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định của Luật này;

- Khiếu nại, tố cáo và khởi kiện về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật.

Người thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội có các quyền sau đây:

- Nhận các chế độ bảo hiểm xã hội đầy đủ, kịp thời, thuận tiện;

- Hưởng bảo hiểm y tế trong trường hợp đang hưởng lương hưu; nghỉ việc hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng; trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng; trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng hoặc nghỉ việc hưởng trợ cấp ốm đau đối với người lao động bị mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành; đang hưởng chế độ quy định tại Điều 23 của Luật này;

- Được thanh toán phí giám định y khoa đối với trường hợp không do người sử dụng lao động giới thiệu đi khám giám định mức suy giảm khả năng lao động mà kết quả giám định y khoa đủ điều kiện để hưởng chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định của Luật này;

- Ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện bảo hiểm xã hội. Trường hợp ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và chế độ khác theo quy định của Luật này thì văn bản ủy quyền có hiệu lực tối đa là 12 tháng kể từ ngày xác lập việc ủy quyền. Văn bản ủy quyền phải được chứng thực theo quy định của pháp luật về chứng thực;

- Đối với người từ đủ 80 tuổi trở lên nếu có nhu cầu thì được cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan bảo hiểm xã hội ủy quyền thực hiện việc chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tại nơi cư trú trên lãnh thổ Việt Nam;

- Được cơ quan bảo hiểm xã hội định kỳ hằng tháng cung cấp thông tin về việc hưởng chế độ bảo hiểm xã hội thông qua phương tiện điện tử; được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận thông tin về hưởng bảo hiểm xã hội khi có yêu cầu;

- Khiếu nại, tố cáo và khởi kiện về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật;

- Từ chối hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.

Quy định về mức đóng Bảo hiểm xã hội mới nhất

Dưới đây là Bảng chi tiết tỷ lệ đóng BHXH, Bảo hiểm y tế (BHYT), Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), Bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ-BNN) từ 01/7/2025 theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Luật Bảo hiểm y tế 2024 của tất cả các đối tượng tham gia BHXH.

BHXH bắt buộc

- Người lao động Việt Nam:

Đối với chủ hộ kinh doanh, quản lý doanh nghiệp... không hưởng lương, mức đóng hằng tháng bằng:

- 3% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào quỹ ốm đau và thai sản.

- 22% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Quy định về mức đóng Bảo hiểm xã hội mới nhất

- Người lao động nước ngoài:

BHXH tự nguyện

Người tham gia đóng 22% mức thu nhập tháng do mình tự lựa chọn. Mỗi tháng, người lao động sẽ phải đóng bảo hiểm theo mức như sau:

Mức đóng BHXH tự nguyện = 22% x Mức thu nhập tháng chọn đóng BHXH – Mức Nhà nước hỗ trợ

Các phương thức đóng BHXH hiện nay

Căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, khả năng ngân sách nhà nước từng thời kỳ, Chính phủ quy định mức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ và thời gian thực hiện chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.

2. Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được chọn một trong các phương thức đóng sau đây:

- Hằng tháng;

- 03 tháng một lần;

- 06 tháng một lần;

- 12 tháng một lần;

- Một lần cho nhiều năm về sau với số tiền đóng thấp hơn số tiền đóng theo mức quy định tại khoản 1 Điều 36 Luật BHXH số 41/2024/QH15;

- Một lần cho thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu với số tiền đóng cao hơn số tiền đóng theo mức quy định tại khoản 1 Điều 36 Luật BHXH số 41/2024/QH15.

Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã nắm rõ bảo hiểm xã hội là gì, đồng thời hiểu các chế độ bảo hiểm xã hội cũng như mức đóng bảo hiểm xã hội mới nhất để áp dụng chính xác cho bản thân và doanh nghiệp.

Thu Hoài

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/bao-hiem-xa-hoi-la-gi-cap-nhat-che-do-va-muc-dong-moi-nhat-d46321.html