Bảo hiểm xã hội tự nguyện: 'Giá đỡ' an sinh cho lao động phi chính thức: Bài cuối: Mở rộng 'lưới an sinh' từ chính sách nhân văn

4 giờ trướcBài gốc

Mở rộng diện bao phủ đảm bảo an sinh bền vững

Trong bối cảnh già hóa dân số, thị trường lao động biến động nhanh, số lượng lao động phi chính thức còn lớn, việc mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện được xác định là nhiệm vụ mang ý nghĩa lâu dài nhằm bảo đảm an sinh bền vững cho người dân.

Bám sát các nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và chỉ đạo của Bộ Tài chính, thời gian qua, ngành BHXH đã kịp thời cụ thể hóa các chỉ tiêu, nhiệm vụ triển khai trong toàn hệ thống; đồng thời chủ động phối hợp với các bộ, ngành, cấp ủy, chính quyền địa phương trong phát triển người tham gia BHXH tự nguyện.

BHXH các cơ sở trên địa bàn Hà Nội tổ chức hội nghị tuyên truyền về chính sách BHXH tự nguyện tới người dân. Ảnh: PV

Tại Hà Nội, nhằm mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống người dân Thủ đô, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 19/2025/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện, BHYT cho các đối tượng chính sách xã hội trên địa bàn thành phố.

Theo Nghị quyết, từ ngày 1-1-2026, người dân có hộ khẩu thường trú tại Hà Nội thuộc các nhóm đối tượng chính sách xã hội sẽ được ngân sách thành phố hỗ trợ thêm mức đóng BHXH tự nguyện, BHYT ngoài phần hỗ trợ của Nhà nước theo quy định hiện hành.

Các nhóm đối tượng được hưởng hỗ trợ gồm: Người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo; người cao tuổi từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi chưa có thẻ BHYT; người khuyết tật nhẹ chưa có thẻ BHYT; người dân tộc thiểu số; học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn; người thuộc hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp có mức sống trung bình; người tham gia BHXH tự nguyện không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Đối với BHXH tự nguyện, ngoài mức hỗ trợ của Chính phủ, thành phố Hà Nội hỗ trợ thêm theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn. Trong đó, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ lên tới 100% mức đóng; các đối tượng khác được hỗ trợ 30%.

Bên cạnh đó, thành phố còn ban hành nhiều chính sách hỗ trợ đặc thù nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh. Theo Nghị quyết số 12/2024/NQ-HĐND, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở được hỗ trợ 234.000 đồng/người/tháng để tham gia BHXH tự nguyện và 54.000 đồng/người/tháng tham gia BHYT. Đây được xem là chính sách thiết thực giúp lực lượng này yên tâm công tác, đồng thời có thêm điểm tựa an sinh lâu dài.

BHXH các cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội tăng cường các điểm truyền thông tại cộng đồng đưa chính sách BHXH tự nguyện đến với người dân. Ảnh: PV

Với những chính sách ưu việt và nhân văn trên, tính đến hết tháng 4-2026, số người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn thành phố Hà Nội là 142.172 người, đạt 84,25% kế hoạch, chiếm 3,63% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Khẳng định quyết tâm của thành phố trong mở rộng diện bao phủ BHXH toàn dân, chia sẻ tại Tháng vận động triển khai BHXH toàn dân mới đây, ông Nguyễn Công Định, Phó Giám đốc BHXH thành phố Hà Nội nhấn mạnh, BHXH tự nguyện là chính sách an sinh nhân văn, tạo cơ hội để lao động tự do được hưởng lương hưu, có thẻ BHYT chăm sóc sức khỏe khi tuổi cao.

Theo đó, trong tháng 5-2026, BHXH thành phố Hà Nội và BHXH các cơ sở trên địa bàn thành phố đã đồng loạt ra quân tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình. Kết quả, riêng đợt ra quân, các nhóm truyền thông đã tiếp cận, tư vấn và giải đáp chính sách cho 8.982 người dân; vận động phát triển mới 2.168 người tham gia, trong đó có 859 người tham gia BHXH tự nguyện và 1.309 người tham gia BHYT hộ gia đình. Đồng thời, có 5.098 người thực hiện gia hạn, tái tục BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình.

Theo đánh giá của BHXH thành phố, việc đưa chính sách đến gần hơn với người dân thông qua các hình thức trực tiếp, dễ tiếp cận đã góp phần nâng cao nhận thức của lao động tự do về ý nghĩa nhân văn của BHXH tự nguyện.

“Trái ngọt” từ chính sách BHXH tự nguyện

Không chỉ giúp người dân có thêm điểm tựa khi về già, BHXH tự nguyện còn mang lại những quyền lợi thiết thực ngay trong cuộc sống.

Từng tham gia BHXH bắt buộc tại doanh nghiệp, sau khi nghỉ việc để chăm lo gia đình, chị Nguyễn Thị Thanh (41 tuổi, Khu đô thị Sài Đồng, Hà Nội) quyết định chuyển sang tham gia BHXH tự nguyện từ tháng 6-2025 với mức thu nhập lựa chọn đóng là 5 triệu đồng/tháng.

Đầu tháng 1-2026, khi sinh con, chị Thanh được nhận trợ cấp thai sản 2 triệu đồng theo quy định mới của Luật BHXH năm 2024. “Tuy số tiền hỗ trợ không lớn như khi tham gia BHXH bắt buộc nhưng cũng giúp gia đình tôi có thêm chi phí mua bỉm, sữa cho con. Tôi thấy đây là chính sách rất nhân văn đối với người tham gia BHXH tự nguyện”, chị Thanh chia sẻ.

Chị Nguyễn Thị Thanh (trái ảnh) được nhận chế độ thai sản từ tham gia BHXH tự nguyện. Ảnh: B.Duy

Không chỉ lao động nữ, lao động nam tham gia BHXH tự nguyện hiện nay cũng được hưởng trợ cấp thai sản khi vợ sinh con nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

Là lao động tự do, tham gia BHXH tự nguyện được hơn 2 năm nay, anh Nguyễn Đức Việt (phường Bạch Mai, Hà Nội) khá bất ngờ khi biết mình được hưởng chế độ thai sản khi vợ sinh con. “Khi được mẹ giới thiệu về chính sách BHXH tự nguyện, ban đầu tôi chỉ nghĩ đơn giản là tham gia để sau này có lương hưu và thẻ BHYT chăm sóc sức khỏe khi về già. Đến khi vợ sinh con thứ hai, tôi mới biết người tham gia còn được hưởng chế độ thai sản. Tôi khá bất ngờ vì chính sách rất thiết thực, thủ tục giải quyết cũng nhanh gọn, thuận tiện”, anh Việt chia sẻ.

Theo Điều 94 Luật BHXH năm 2024, người có thời gian tham gia BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian tham gia BHXH bắt buộc vừa có thời gian tham gia BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản khi lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con.

Là một trong những người được hưởng lương hưu từ tham gia BHXH tự nguyện, bà Phạm Thị Bích (65 tuổi, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) chia sẻ: “Sau 10 năm tham gia BHXH bắt buộc, tôi quyết định đóng một lần cho 5 năm còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Tôi thấy việc giảm thời gian đóng tối thiểu xuống còn 15 năm và cho phép người tham gia đóng một lần cho những năm còn thiếu là chính sách rất cởi mở của Nhà nước. Quy định này tạo điều kiện thuận lợi để nhiều người lao động có cơ hội hưởng lương hưu, thêm chỗ dựa an sinh khi tuổi cao”.

Từ những câu chuyện thực tế cho thấy, BHXH tự nguyện không còn đơn thuần là “của để dành” cho tuổi già mà đang dần trở thành người bạn đồng hành của nhiều gia đình lao động tự do trong những cột mốc quan trọng của cuộc sống.

BHXH tự nguyện đang trở thành lựa chọn an sinh lâu dài của nhiều người dân. Ảnh: PV

Khi quyền lợi ngày càng được mở rộng, thủ tục thuận tiện hơn và mức hỗ trợ ngày càng thiết thực, BHXH tự nguyện đang trở thành lựa chọn an sinh lâu dài của nhiều người dân. Đây được xem là giải pháp quan trọng để từng bước hiện thực hóa mục tiêu BHXH toàn dân, không để người dân nào bị bỏ lại phía sau trong hệ thống an sinh xã hội.

Bảo Duy

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/bao-hiem-xa-hoi-tu-nguyen-gia-do-an-sinh-cho-lao-dong-phi-chinh-thuc-bai-cuoi-mo-rong-luoi-an-sinh-tu-chinh-sach-nhan-van-751004.html