Bão mạnh, mưa lũ cực đoan ngập úng diện rộng có lặp lại trong năm 2026?

2 giờ trướcBài gốc

La Nina yếu đi, chuyển bị bước sang giai đoạn El Nino

Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, năm 2025 đã ghi nhận 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới (15 cơn bão, 6 áp thấp nhiệt đới) hoạt động trên Biển Đông, trở thành năm có số lượng bão và áp thấp nhiệt đới nhiều nhất từng được ghi nhận, cao hơn kỷ lục trước đó vào năm 2017 với 20 cơn.

Không chỉ lập kỷ lục về số lượng, mùa bão năm 2025 còn xuất hiện nhiều đặc điểm rất bất thường và cực đoan. Cơn bão số 9 Ragasa đạt cường độ mạnh cấp 17, giật trên cấp 17, trở thành cơn bão mạnh nhất từng ghi nhận trên khu vực Biển Đông.

Năm 2025 đã xảy ra nhiều hiện tượng mưa lũ cực đoan.

Bên cạnh bão, trong năm 2025, tình hình lũ lụt nghiêm trọng đã xảy ra trên diện rộng. Mực nước đỉnh lũ trên nhiều sông đã vượt mốc lịch sử tại Bắc Bộ, Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt nghiêm trọng là trận lũ lụt lịch sử tại phía đông tỉnh Đắk Lắk, được đánh giá là đã vượt qua đỉnh lũ lịch sử năm 1993 trên lưu vực sông Ba.

Ông Mai Văn Khiêm cho biết, hiện nay La Nina đang có xu hướng suy yếu khá nhanh, thể hiện ở nhiệt độ nước biển ấm dần lên, gió tín phong giảm cường độ. Vì thế 2026 khả năng là một năm ENSO chuyển pha điển hình, tháng 1 đến 5 chuyển sang trạng thái ENSO trung tính với xác suất 75-85%. Giữa năm, ENSO trung tính vẫn là trạng thái chủ đạo, tuy nhiên nhiệt độ mặt nước biển có xu thế tăng.

Từ nửa cuối năm, xác suất xuất hiện El Nino bắt đầu tăng lên, khoảng 55-65%. Nếu hình thành, nhiều khả năng đây sẽ là El Nino yếu đến trung bình, tương tự các năm 2009, 1996, 2014, 2018.

Năm 2018, Biển Đông xuất hiện 9 cơn bão, 5 áp thấp nhiệt đới, trong đó ba cơn ảnh hưởng trực tiếp Việt Nam. Cùng với đó là 24 đợt không khí lạnh, 18 đợt nắng nóng và 26 đợt mưa lớn diện rộng. Mưa lớn dồn dập, liên tục trong ba tháng 7, 8 và 9 ở các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, tháng 10 và 11 ở ven biển Trung Bộ.

Ông Mai Văn Khiêm lưu ý đầu năm ENSO ở pha trung tính nhưng không đồng nghĩa thời tiết ít cực đoan, thực tế ghi nhận nhiều năm thiên tai phức tạp, khó dự báo hơn.

Với kịch bản ENSO năm 2026, ông Khiêm dự báo mùa mưa 2026 ở Việt Nam có khả năng diễn biến không đồng đều, phụ thuộc mạnh vào các hình thế thời tiết quy mô khu vực và nội mùa như dải hội tụ nhiệt đới, gió mùa, dao động MJO. Nguy cơ mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất vẫn ở mức cao, đặc biệt tại miền núi phía Bắc và miền Trung, nhất là trong các đợt mưa ngắn nhưng cường độ lớn.

Bão và áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều, nhưng cường độ và quỹ đạo khó lường, nhất là nửa cuối mùa khi ENSO chuyển từ trung tính sang pha nóng. Cuối năm, nếu El Nino hình thành, nguy cơ khô hạn, thiếu nước, xâm nhập mặn có thể tăng, đặc biệt tại Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026-2027.

Nam bộ mưa trái mùa, nắng nóng xuất hiện đầu tháng 3

Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu nhận định tháng 1-3 nhiệt độ cả nước phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm, riêng Bắc Bộ tháng 1 cao hơn 0,5-1 độ C do không khí lạnh hoạt động yếu hơn.

Tổng lượng mưa cả nước xấp xỉ trung bình nhiều năm, riêng Nam Bộ và cao nguyên Trung Bộ cao hơn. Tháng 2, Quảng Trị đến Đà Nẵng, phía đông Quảng Ngãi mưa 35-70 mm. Tháng 3, duyên hải Nam Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ mưa 50-100 mm, có nơi 150 mm, cao hơn trung bình 10-50 mm. Nam Bộ, tháng 1-2 mưa 10-30 mm, cao hơn trung bình 5-15 mm, tháng 3 mưa 30-70 mm, cao hơn 10-25 mm.

Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có khả năng xuất hiện nhiều ngày mưa trái mùa vào mùa khô hơn mọi năm. Các đợt nắng nóng có khả năng trở lại vào cuối tháng 2 ở Đông Nam Bộ, từ tháng 3 là Tây Bắc Bộ.

Cơ quan khí tượng cho biết, từ tháng 2/2026 - tháng 4/2026, ENSO có khả năng quay trở lại trạng thái trung tính với xác suất 55 - 65%, duy trì trạng thái La Nina với xác suất khoảng từ 25 - 30% và khả năng chuyển sang trạng thái El Nino với xác suất khoảng từ 5 - 20%.

Trong thời kỳ này, thời tiết trên phạm vi toàn quốc phổ biến ở mức xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Từ tháng 2 - 3/2026, tổng lượng mưa trên khu vực Bắc bộ và các tỉnh, thành từ Thanh Hóa - Huế phổ biến xấp xỉ so với trung bình nhiều năm; từ Đà Nẵng đến Lâm Đồng và Nam bộ phổ biến cao hơn từ 10 - 30 mm so với trung bình nhiều năm cùng kỳ.

Tháng 4/2026, tổng lượng mưa phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm, cụ thể: khu vực Bắc bộ tháng 2/2026, tổng lượng mưa phổ biến từ 20 - 40 mm, có nơi cao hơn; tháng 3/2026 phổ biến từ 40 - 70 mm; tháng 4.2026 phổ biến 50 - 100 mm, riêng khu vực Tây Bắc có nơi trên 110 mm.

Khu vực Trung bộ tháng 2/2026, tổng lượng mưa từ Thanh Hóa - Huế phổ biến từ 20 - 50 mm; khu vực duyên hải Nam Trung bộ, tổng lượng mưa phổ biến từ 50 - 120 mm; tháng 3/2026, phổ biến từ 30 - 70 mm, có nơi cao hơn; tháng 4/2026, phổ biến từ 50 - 150 mm.

Khu vực cao nguyên Trung bộ và khu vực Nam bộ: tháng 2/2026, khu vực cao nguyên Trung bộ phổ biến ít mưa, tổng lượng mưa phổ biến dưới 10 mm, khu vực Nam bộ phổ biến từ 10 - 30 mm, có nơi cao hơn; tháng 3/2026 phổ biến từ 30 - 70 mm; tháng 4/2026 phổ biến từ 50 - 150 mm.

Về thời tiết nguy hiểm, cơ quan khí tượng dự báo, ở Nam bộ có khả năng xuất hiện nắng nóng từ khoảng đầu tháng 3/2026 ở miền Đông Nam bộ; sau đó từ cuối tháng 3, đầu tháng 4/2026, nắng nóng có xu hướng gia tăng cường độ và mở rộng dần sang miền Tây Nam bộ (tương đương với trung bình nhiều năm). Khu vực Tây Bắc bộ và từ Thanh Hóa - Huế có khả năng xuất hiện nắng nóng từ khoảng tháng 4/2026.

Ngoài ra, trong các tháng đầu năm 2026, tại Nam bộ có khả năng xuất hiện các đợt mưa trái mùa. Từ khoảng cuối tháng 2/2026 đến tháng 3.2025, Bắc bộ có khả năng xuất hiện mưa nhỏ, mưa phùn.

2025 được đánh giá là năm thiên tai đặc biệt cực đoan khi xuất hiện tới 21 cơn bão, áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông và quá nửa ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam gây nên chuỗi thiên tai dồn dập từ Bắc tới Nam. Hàng chục kỷ lục về lượng mưa được ghi nhận đã khiến 20 con sông vượt đỉnh lũ lịch sử. Thiên tai đã làm 468 người chết, thiệt hại hơn 100.000 tỷ đồng.

Lan Tường

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/bao-manh-mua-lu-cuc-doan-ngap-ung-dien-rong-co-lap-lai-trong-nam-2026-169260113143130849.htm