Hội thảo do Trường Đại học Hạ Long chủ trì, phối hợp với Câu lạc bộ Khối các trường đào tạo du lịch, Câu lạc bộ Khối các trường đào tạo văn hóa - nghệ thuật, thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, tổ chức.
Hội thảo thu hút đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên đến từ các trường đại học, cao đẳng trên cả nước
Tham dự hội thảo có lãnh đạo Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh; Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam; cùng đông đảo nhà nghiên cứu và cán bộ, giảng viên các trường đại học, cao đẳng trên cả nước.
"Bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn”
Phát biểu khai mạc, PGS. TS. Triệu Thế Hùng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhấn mạnh, hội thảo có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn nhằm hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững; đồng thời đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của các đơn vị tổ chức trong việc kết nối giữa nghiên cứu, đào tạo và thực tiễn quản lý.
PGS. TS. Triệu Thế Hùng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội phát biểu khai mạc hội thảo
Phát biểu đề dẫn, PGS. TS. Đào Đăng Phượng, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương, Chủ tịch CLB Khối các trường đào tạo Văn hóa - Nghệ thuật, Trưởng Ban tổ chức hội thảo, cho rằng, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, di sản văn hóa không chỉ là đối tượng cần được bảo tồn mà đã và đang trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao sức mạnh mềm và vị thế quốc gia.
Việt Nam hiện sở hữu hệ thống di sản phong phú với 8 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 15 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, cùng hàng nghìn di tích, danh lam thắng cảnh có giá trị đặc biệt. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trong giai đoạn mới.
PGS. TS. Đào Đăng Phượng, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương, phát biểu đề dẫn hội thảo
Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra những thách thức như nguy cơ thương mại hóa di sản, khai thác quá mức, thiếu gắn kết giữa bảo tồn và phát triển... Do đó, cần tiếp cận theo hướng “bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn”, bảo đảm hài hòa giữa giá trị văn hóa, lợi ích kinh tế và trách nhiệm xã hội.
Du lịch - động lực tăng trưởng từ di sản
Tại hội thảo đã diễn ra 2 phiên chính. Trong phiên toàn thể, các đại biểu trình bày các báo cáo trọng tâm và thảo luận đa chiều về các giải pháp chiến lược nhằm phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững. Phiên chuyên đề thảo luận chuyên sâu về: Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch; Du lịch bền vững và vai trò của chuyển đổi số di sản văn hóa.
GS. TS. Trương Quốc Bình, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Quốc gia Việt Nam cho rằng, Việt Nam có hệ thống di sản dày đặc, phản ánh đầy đủ chiều sâu lịch sử và bản sắc dân tộc. Từ xa xưa, cha ông đã có các quy định về bảo vệ di tích thông qua Luật Hồng Đức và hương ước cộng đồng.
Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đặt ra là cần có quy hoạch tổng thể, đồng bộ, liên ngành nhằm bảo đảm vừa bảo tồn hiệu quả, vừa khai thác hợp lý giá trị di sản phục vụ phát triển.
Hội thảo tăng cường liên kết giữa các cơ sở đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho ngành công nghiệp văn hóa trong giai đoạn mới
Nhiều tham luận nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong bảo tồn và phát huy di sản. Ông Nguyễn Ngọc Lang, Trường Đại học Yesin Đà Lạt, đề xuất phát triển “bản đồ số di sản sống” nhằm giúp du khách tiếp cận sâu hơn với ký ức đô thị và chiều sâu văn hóa. PGS. TS. Nguyễn Thị Phương Thảo, Trường ĐH Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, nhấn mạnh, cần đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm trong quá trình số hóa di sản.
Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Nam, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội dẫn chứng trường hợp MV “Bắc Bling”, cho thấy hiệu quả của việc kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và công nghệ số để tạo ra các sản phẩm du lịch sáng tạo, thu hút công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Du lịch Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ. Việc khai thác hiệu quả di sản văn hóa sẽ tiếp tục là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển đất nước.
Tuy nhiên, PGS. TS. Nguyễn Thị Phương Châm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa thuộc Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam lưu ý, trong khai thác di sản phục vụ du lịch, cần linh hoạt giữa tính xác thực và sáng tạo, lấy công chúng và cộng đồng làm trung tâm tiếp nhận. Đồng thời, phải bảo đảm cân bằng giữa lợi ích kinh tế, sức chứa của di tích và mức độ chấp nhận của cộng đồng địa phương.
Vũ Minh