Bảo tồn sông băng lưu giữ ký ức khí hậu Trái đất

một giờ trướcBài gốc

Trạm nghiên cứu Concordia ở Nam Cực hiện là nơi xây dựng Khu bảo tồn Ký ức Băng nhằm lưu giữ các lõi băng thu thập, ghi lại những đặc điểm của khí quyển Trái đất hiện nay. Ảnh: AP

Trong những năm gần đây, các sông băng trên khắp thế giới đang tan chảy với tốc độ ngày càng nhanh, vượt xa những dự báo trước đó của giới khoa học. Nhiều sông băng từng được coi là “vĩnh cửu” nay đang thu hẹp rõ rệt qua từng mùa, kéo theo mực nước biển dâng cao và gia tăng nguy cơ thiên tai. Các nghiên cứu gần đây đã cho thấy quá trình này đang tăng tốc mạnh mẽ và có thể xảy ra nhanh hơn dự đoán trước đây.

Nguyên nhân chủ yếu là do Trái đất ngày càng ấm lên, khiến tốc độ tan băng diễn ra nhanh hơn. Các nghiên cứu mới cũng cho thấy quá trình này đang tăng tốc mạnh mẽ và có thể xảy ra nhanh hơn dự đoán trước đây, để lại những hệ quả thực sự đáng báo động cho môi trường toàn cầu.

Trong một nghiên cứu trên tạp chí Nature Climate Change vào tháng 12.2025, đến giữa thế kỷ này, số lượng sông băng biến mất dự kiến sẽ đạt đỉnh điểm lên tới 4.000 sông băng mỗi năm. Điều đó tương đương với việc mất đi tất cả các sông băng ở dãy Alps của châu Âu chỉ trong một năm.

Theo các nghiên cứu, nếu thế giới duy trì mức tăng nhiệt độ ở mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, thì số lượng sông băng riêng lẻ biến mất sẽ đạt đỉnh điểm vào khoảng năm 2041, với khoảng 2.000 sông băng mỗi năm. Và nếu thế giới có xu hướng ấm lên khoảng 2,6-2,8 độ C thì đỉnh điểm tuyệt chủng sẽ diễn ra trong một khoảng thời gian dài hơn, ước tính thế giới sẽ mất đi khoảng 3.000 sông băng mỗi năm trong giai đoạn từ năm 2040 đến năm 2060.

Sự mất mát này sẽ có những tác động đáng kể. Sông băng không chỉ cung cấp nguồn nước quan trọng đối với nhiều cộng đồng, mà còn là điểm thu hút khách du lịch. Trong thời gian dài, những sông băng này đã mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc đối với các cộng đồng, gắn liền với truyền thống địa phương. “Sông băng thực sự trở thành “biểu tượng” của biến đổi khí hậu”, Harry Zekollari, tác giả nghiên cứu và nhà nghiên cứu sông băng tại Đại học Vrije Universiteit Brussel ở Bỉ nhận định.

Mới đây, các nhà khoa học tại Nam Cực đã chính thức khánh thành kho lưu trữ lõi băng núi toàn cầu đầu tiên, nhằm bảo tồn lịch sử khí quyển của Trái đất cho các thế hệ tương lai, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang khiến băng hà trên toàn cầu tan chảy nhanh chóng. Lõi băng được ví như những “viên nang thời gian” của khí hậu, lưu giữ dấu vết về nhiệt độ, thành phần khí quyển và những biến đổi môi trường trong hàng nghìn năm. Trước tốc độ tan băng chưa từng có, giới khoa học đang chạy đua để thu thập và bảo quản các lõi băng quý giá này trước khi chúng biến mất vĩnh viễn.

Dự án do Quỹ Ký ức Băng (Ice Memory Foundation) do một liên minh các viện nghiên cứu châu Âu khởi xướng và được triển khai tại trạm nghiên cứu Concordia trên Cao nguyên Nam Cực. Động thái này đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực gìn giữ di sản khí hậu của Trái đất. Hiện tại, hai bộ mẫu lõi băng núi Alps đầu tiên từ núi Mont Blanc ở Pháp và Grand Combin ở Thụy Sỹ đã được vận chuyển đến trạm nghiên cứu sau hành trình 50 ngày trên tàu phá băng đông lạnh và máy bay từ Trieste, Italia.

Các nhà khoa học đã xác định và khoan lấy lõi băng tại 10 địa điểm sông băng trên thế giới và dự định vận chuyển chúng đến khu bảo tồn hang động để bảo quản an toàn trong những năm tới. Mục tiêu trong thập kỷ tới là xây dựng một công ước quốc tế để bảo tồn và bảo vệ các mẫu vật cho thế hệ tương lai nghiên cứu.

Bà Celeste Saulo, Tổng Thư ký Tổ chức Khí tượng Thế giới của Liên Hợp Quốc nhấn mạnh các lõi băng không đơn thuần là di vật, mà là những điểm tham chiếu khoa học, giúp các nhà nghiên cứu hiện tại và tương lai hiểu rõ những biến đổi đã xảy ra, tốc độ của chúng và nguyên nhân phía sau.

Ở bối cảnh hiện tại, theo các nhà nghiên cứu việc lưu giữ các mẫu băng không chỉ phục vụ nghiên cứu hiện tại, mà còn mở ra khả năng khám phá lịch sử khí hậu Trái đất cho các thế hệ khoa học tương lai bằng những công nghệ của ngày mai. Vì vậy, nỗ lực bảo tồn sông băng được xem như hành động cấp thiết nhằm gìn giữ di sản khí hậu chung của nhân loại cho các thế hệ tương lai.

HỒNG NHUNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/bao-ton-song-bang-luu-giu-ky-uc-khi-hau-trai-dat-197780.html