Xác định tài nguyên biển, đảo là lợi thế vượt trội và động lực tăng trưởng, Khánh Hòa đang tập trung triển khai các giải pháp bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học nhằm nỗ lực trở thành trung tâm kinh tế biển bền vững hàng đầu của cả nước.
Giữ gìn hệ sinh thái biển
Khánh Hòa có đường bờ biển dài hơn 490km, với các vịnh nổi tiếng như: Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Vĩnh Hy và hơn 200 đảo lớn nhỏ; có hệ sinh thái biển và ven biển phong phú, điển hình như: Rạn san hô, cỏ biển, vùng triều và các vịnh, đầm kín… Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển đa ngành, đặc biệt là du lịch biển, nuôi trồng và khai thác hải sản. Tuy nhiên, tài nguyên của các hệ sinh thái biển và ven biển đang bị khai thác quá mức để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội dẫn đến ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu. Do đó, công tác bảo vệ các hệ sinh thái biển được các cấp, ngành của tỉnh đặt lên hàng đầu.
Thợ lặn thu thập dữ liệu đáy biển ở Hòn Mun (vịnh Nha Trang). Ảnh: Ban Quản lý vịnh Nha Trang cung cấp
Điển hình như tại Rạn Trào (xã Vạn Hưng) - nơi có hệ động, thực vật phong phú, đa dạng và độ phủ san hô khá cao, năm 2008, Khu bảo vệ hệ sinh thái biển Rạn Trào được thành lập; đến năm 2023 được giao cho Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản xã Vạn Hưng quản lý. Hiện nay, rạn san hô, cỏ biển tại Rạn Trào phát triển rất tốt, mật độ dày. Khu vực này có nhiều loài cá rạn, tôm, cua, ốc, hải sâm, bào ngư, cầu gai… Số loài thủy sinh trung bình chiếm hơn 50% tổng số loài ở vịnh Vân Phong, trong đó có một số loại chiếm tỷ lệ cao như: San hô chiếm 64%, cá rạn chiếm 69%, cỏ biển chiếm 75%. Bên cạnh đó, ý thức gìn giữ môi trường biển và nguồn lợi thủy sản của người dân ngày càng được nâng cao; tình trạng khai thác hải sản bằng các công cụ hủy diệt đã được xóa bỏ.
Tại vịnh Nha Trang, giữa năm 2022, Tỉnh ủy đã yêu cầu giữ gìn, phục hồi hệ sinh thái tại vịnh, đặc biệt là rạn san hô trong khu vực biển Hòn Mun, xác định đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết, lâu dài. Đến cuối năm, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch tổng thể phục hồi vịnh Nha Trang đến năm 2030, với nội dung chủ yếu tập trung vào việc bảo tồn, phục hồi đa dạng sinh học, cùng với phát triển bền vững khu vực vịnh. Sau một thời gian triển khai, hệ sinh thái san hô tại Hòn Mun, môi trường biển ở vịnh Nha Trang đang tốt dần lên, phục hồi tích cực; các loài cá rạn đã xuất hiện, sinh sống trên các rạn san hô. Không chỉ vậy, từ năm 2024 đến nay, vịnh Nha Trang đã xuất hiện trở lại của rùa biển, cá heo, cá voi…
Thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp
Theo ông Lê Đình Khiêm - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo, Khánh Hòa giữ vị trí then chốt trong mạng lưới bảo tồn biển quốc gia nhờ nguồn tài nguyên biển phong phú với các hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển, các vùng sinh sản tự nhiên của nhiều loài thủy sinh giá trị. Đặc biệt, vịnh Nha Trang và hệ sinh thái biển thuộc Khu dự trữ sinh quyển thế giới Núi Chúa được xác định là vùng nòng cốt, tạo sợi dây liên kết bảo tồn liên vùng cho toàn khu vực Nam Trung Bộ.
Hiện nay, tỉnh đang tập trung quản lý, bảo vệ hệ sinh thái biển, ven biển nhằm nâng diện tích bảo tồn biển đạt 6% diện tích tự nhiên vùng biển quốc gia. Trong đó, tập trung phát triển mạng lưới bảo tồn biển theo hướng tích hợp gồm: Mở rộng khu bảo tồn biển, thiết lập các khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản và thúc đẩy các khu vực bảo tồn hiệu quả khác, đảm bảo tính kết nối sinh thái; tập trung phục hồi các hệ sinh thái biển trọng điểm, đặc biệt là các rạn san hô và thảm cỏ biển. Bên cạnh đó, tỉnh tăng cường kiểm soát khai thác hải sản ven bờ, quản lý hoạt động du lịch và áp dụng các công cụ quản lý không gian biển nhằm giảm áp lực lên hệ sinh thái biển; gắn bảo tồn với phát triển sinh kế bền vững, hỗ trợ cộng đồng chuyển đổi sinh kế phù hợp, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên tự nhiên; ứng dụng khoa học - công nghệ, thiết lập hệ thống giám sát, đánh giá hiệu quả quản lý các khu bảo tồn biển.
HẢI LĂNG