Nguy cơ hiện hữu nếu chủ quan
Giữa trưa hè, mặt đường nhựa trên nhiều tuyến phố Hà Nội hắt lên hơi nóng hầm hập. Trong dòng xe cộ đông đúc, anh Trần Văn Minh, nhân viên giao hàng công nghệ vẫn tất bật hoàn thành các đơn hàng. Khoảng 13 giờ, sau khi giao liên tiếp 5 đơn trong hơn một giờ, anh buộc phải dừng xe bên đường để nghỉ. “Có lúc đang chạy xe thấy đầu óc quay cuồng, mắt hoa lên, tay lái không còn chắc nữa. Nếu không dừng lại sẽ rất nguy hiểm”, anh Minh bày tỏ. Trước đó, anh hoạt động gần như không nghỉ ngơi để "tiết kiệm" thời gian.
Khi hoạt động ngoài trời nắng nóng, người dân cần có những biện pháp bảo vệ phù hợp.
Nguy cơ cũng có thể xảy ra với người cao tuổi, điển hình như trường hợp bà Nguyễn Thị Vân (62 tuổi, ở phường Từ Liêm, TP Hà Nội). Sau khi đi chợ vào buổi trưa trong một ngày nắng nóng, bà Vân bị choáng, phải nhờ người hỗ trợ... Không chỉ người lớn, trẻ em cũng chịu tác động rõ rệt từ thời tiết nắng nóng cực đoan. Tại nhiều cổng trường, hình ảnh học sinh mặt đỏ bừng, mồ hôi nhễ nhại vội vã vào lớp hoặc khi tan học không hiếm gặp. Đáng lo ngại, việc di chuyển đột ngột từ môi trường nóng bức vào phòng điều hòa có thể khiến cơ thể chưa kịp thích nghi, dễ dẫn đến bị cảm hoặc phản ứng sốc nhiệt.
Điểm chung của nhiều trường hợp sức khỏe bị ảnh hưởng nghiêm trọng do nắng nóng là sự chủ quan trong sinh hoạt, làm việc ngoài trời vào giờ cao điểm nhưng không bổ sung đủ nước, thiếu nghỉ ngơi hợp lý hoặc không có biện pháp bảo vệ, che chắn phù hợp. Đây là những “thói quen nguy hiểm” làm gia tăng nguy cơ say nắng, say nóng. Khi cơ thể mất nước kéo dài, cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn kéo theo ảnh hưởng đến hệ thần kinh, tim mạch và nhiều cơ quan khác. Đáng chú ý, các dấu hiệu ban đầu như chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi thường bị bỏ qua. Nếu không xử trí kịp thời, tình trạng có thể nhanh chóng chuyển nặng thành kiệt sức hoặc sốc nhiệt, gây rối loạn ý thức, tổn thương đa cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng.
Chủ động phòng tránh để bảo vệ sức khỏe
Các chuyên gia cho biết, phần lớn những trường hợp say nắng, say nóng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ. Theo bác sĩ Kiều Thị Thu Trang (Trung tâm Y học cổ truyền Vinmec-Sao Phương Đông), nắng nóng cực đoan không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Các rối loạn do nhiệt như say nắng, say nóng, kiệt sức và nặng hơn là sốc nhiệt có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Bên cạnh đó, tình trạng mất nước, rối loạn điện giải trong những ngày nắng nóng còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch, đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi và người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường.
Cũng theo bác sĩ Kiều Thị Thu Trang, thực tế vẫn còn không ít người có biểu hiện chủ quan, chưa nhận thức đầy đủ mức độ nguy hiểm khi nhiệt độ tăng cao kéo dài. Áp lực công việc, nhất là với lao động tự do, lao động ngoài trời khiến nhiều người buộc phải làm việc trong điều kiện nắng nóng mà thiếu biện pháp bảo vệ phù hợp. Bên cạnh đó, kiến thức phòng, chống tác hại của nắng nóng cũng còn hạn chế, như chưa biết cách bù nước, bù điện giải hoặc nhận diện sớm các dấu hiệu say nắng, say nóng. Do đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân thay đổi nhận thức, biết nắng nóng cực đoan là một yếu tố nguy cơ để chủ động phòng tránh, xử trí kịp thời khi có tình huống, tránh tình trạng "đợi" đến khi xuất hiện triệu chứng nặng... Các biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả cần được thực hiện như hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt (từ 10 giờ đến 16 giờ); nếu phải làm việc ngoài trời, cần bố trí thời gian nghỉ hợp lý, bổ sung đủ nước và điện giải, không đợi đến khi khát mới uống, ưu tiên nước lọc hoặc các dung dịch phù hợp. Bên cạnh đó, cần chú trọng các biện pháp chống nắng như mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, đội mũ rộng vành, đeo kính, sử dụng kem chống nắng... Môi trường sống nên được giữ thông thoáng, sử dụng quạt và điều hòa hợp lý, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Việc theo dõi các dấu hiệu cảnh báo sớm như chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, mệt lả cũng rất quan trọng. Khi xuất hiện các biểu hiện này, cần dừng hoạt động, nghỉ ngơi và làm mát cơ thể kịp thời. Đối với người cao tuổi và người có bệnh nền, cần được theo dõi sát, bảo đảm uống đủ nước và hạn chế ở một mình trong điều kiện nắng nóng kéo dài...
HỒNG NGUYÊN