Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng tư duy chủ động, tổng hợp

17 giờ trướcBài gốc

Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng đã bổ sung và phát triển tư duy bảo vệ Tổ quốc theo hướng chủ động, tổng hợp, nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa thông qua việc nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình; xử trí kịp thời, hiệu quả các tình huống về quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; kiên quyết không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Đây là điểm mới có ý nghĩa chiến lược, phản ánh bước phát triển về nhận thức và phương thức tổ chức thực tiễn của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo.

Ảnh minh họa: qdnd.vn

Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa là tư duy xuyên suốt trong đường lối quốc phòng, an ninh của Đảng ta những năm gần đây, song đến Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV, nội dung này được phát triển một bước quan trọng cả về chiều sâu lý luận và yêu cầu thực tiễn. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xung đột cục bộ, chiến tranh ủy nhiệm, các thách thức an ninh phi truyền thống và nguy cơ mất ổn định xã hội ngày càng đan xen, yêu cầu bảo vệ Tổ quốc không thể chỉ đặt ra khi tình huống đã xảy ra, mà phải được chuẩn bị, phòng ngừa và xử lý ngay từ khi nguy cơ mới manh nha.

Dự thảo nhấn mạnh: Chủ động nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình; xử lý kịp thời các tình huống về quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; kiên quyết không để bị động, bất ngờ; đồng thời ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột, mất an ninh, trật tự từ sớm, từ xa. Đây không chỉ là yêu cầu tác nghiệp, mà là một tư duy chiến lược mới, đòi hỏi sự chuyển biến đồng bộ trong nhận thức, tổ chức lực lượng, cơ chế phối hợp và phương thức hành động của cả hệ thống chính trị.

Điểm mới trong tư duy tổng thể: Kết hợp chặt chẽ “chủ động - kiên quyết - kiên trì”. So với trước, các văn kiện trước đây nhấn mạnh: “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ chủ quyền”; “Giữ vững môi trường hòa bình, ổn định”. Dự thảo Đại hội XIV bổ sung rõ yếu tố “chủ động”, đặt lên hàng đầu.

Điểm mới cốt lõi: Từ tư duy ứng phó, phản ứng sang tư duy chủ động định hình, kiểm soát tình hình, không để bị cuốn theo hay rơi vào thế bị động.

Nội hàm tư duy bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trước hết là bảo vệ bằng nhận thức và dự báo chiến lược. Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV đặt yêu cầu: “Nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình” lên hàng đầu, cho thấy nhận thức rõ ràng rằng mọi nguy cơ an ninh, quốc phòng đều có dấu hiệu từ sớm và có thể được ngăn chặn hiệu quả nếu được nhận diện đúng và kịp thời.

So với tư duy truyền thống thiên về ứng phó khi tình huống đã xảy ra, cách tiếp cận này nhấn mạnh vai trò của công tác nghiên cứu chiến lược, phân tích tình hình, dự báo xu thế, đặc biệt trong bối cảnh các mối đe dọa ngày càng đa dạng, phi tuyến tính và khó nhận diện. Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa vì thế không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng vũ trang, mà là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị và các ngành, các cấp.

Điểm mới của dự thảo là sự kết hợp chặt chẽ giữa “từ sớm” về thời gian và “từ xa” về không gian, lĩnh vực, phương thức, phản ánh tư duy bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện hội nhập sâu rộng và không gian an ninh mở rộng cả trên bộ, trên biển, trên không, không gian mạng và không gian xã hội.

Phát triển tư duy “bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa” trong điều kiện mới; nội dung này được nhấn mạnh hơn và cụ thể hơn. “Từ sớm”: Ngăn chặn nguy cơ ngay trong nội bộ; phòng ngừa “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. “Từ xa”: Không để xung đột lan tới lãnh thổ; giữ ổn định từ biên giới, biển đảo, không gian mạng, không gian vũ trụ. Đây là điểm mới phản ánh: Đặc điểm chiến tranh hiện đại, không gian bảo vệ Tổ quốc được mở rộng cả truyền thống và phi truyền thống.

Tư duy chủ động - Yêu cầu xuyên suốt trong bảo vệ Tổ quốc

Một điểm bổ sung quan trọng trong dự thảo là việc nhấn mạnh tư duy chủ động trong bảo vệ Tổ quốc. Chủ động ở đây không chỉ là sẵn sàng về lực lượng, mà trước hết là chủ động về tư duy, về chiến lược, về phương án và về hành động.

Chủ động nghiên cứu, đánh giá và dự báo đúng tình hình giúp các chủ thể bảo vệ Tổ quốc nắm chắc diễn biến, không bị cuốn theo tình huống, không rơi vào thế phản ứng bị động. Dự thảo yêu cầu xử lý kịp thời các tình huống về quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội, qua đó khẳng định rằng bảo vệ Tổ quốc không tách rời bảo đảm ổn định xã hội và an ninh con người.

Làm rõ nội hàm “chủ động” trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa: “Chủ động” được hiểu toàn diện: Chủ động nhận diện sớm nguy cơ; chủ động tạo thế, tạo lực, tạo thời; chủ động phòng ngừa xung đột, không để chiến tranh xảy ra. Đây là bước phát triển tư duy rất quan trọng: Bảo vệ Tổ quốc không chỉ khi “nguy cơ đã hiện hữu”, mà từ khi nguy cơ mới manh nha.

Điểm mới là sự mở rộng nội hàm của bảo vệ Tổ quốc, bao trùm cả các tình huống “dưới ngưỡng xung đột”, các nguy cơ mất ổn định xã hội, các thách thức an ninh phi truyền thống. Điều này đòi hỏi tư duy chủ động không chỉ ở cấp chiến lược, mà cả trong quản lý xã hội, điều hành phát triển và xử lý các vấn đề dân sinh.

Tư duy tổng hợp - Kết hợp nhiều lực lượng, nhiều công cụ, nhiều lĩnh vực

Bên cạnh tính chủ động, Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu tư duy tổng hợp trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đây là điểm phát triển quan trọng so với cách tiếp cận thiên về quân sự thuần túy trước đây.

Tư duy tổng hợp thể hiện ở việc kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh với đối ngoại, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ; giữa sức mạnh của lực lượng vũ trang với sức mạnh của toàn dân và cả hệ thống chính trị. Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa vì thế được triển khai bằng nhiều công cụ: Chính trị, ngoại giao, kinh tế, pháp lý, thông tin, truyền thông, quốc phòng và an ninh.

Điểm mới là sự nhấn mạnh tính đồng bộ, liên thông và phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng, các ngành, các cấp, khắc phục tư duy cục bộ, chia cắt trong xử lý các tình huống phức tạp liên ngành, liên lĩnh vực.

Ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa

Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV khẳng định rõ yêu cầu ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa. Đây là sự phát triển quan trọng của tư duy quốc phòng, an ninh trong điều kiện Việt Nam kiên trì đường lối hòa bình, tự vệ, không tham gia liên minh quân sự, không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự.

Ngăn ngừa chiến tranh, xung đột không chỉ bằng sức mạnh quân sự, mà trước hết bằng chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, linh hoạt; bằng việc xây dựng lòng tin chiến lược; bằng việc xử lý hài hòa các quan hệ lợi ích; và bằng việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong nước.

Điểm mới là sự gắn kết chặt chẽ giữa ngăn ngừa chiến tranh, xung đột bên ngoài với ngăn ngừa mất ổn định, mất an ninh, trật tự bên trong, coi đây là hai mặt không thể tách rời của bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Điểm mới về phương thức đấu tranh: Đa dạng, linh hoạt nhưng nhất quán về mục tiêu “Kiên quyết - kiên trì” được đặt trong bối cảnh mới. Kiên quyết nghĩa là không nhân nhượng về độc lập, chủ quyền, lợi ích cốt lõi; Không chấp nhận áp đặt, can thiệp từ bên ngoài. Kiên trì, đấu tranh bằng biện pháp hòa bình; bền bỉ về pháp lý, ngoại giao, truyền thông, dư luận quốc tế.

Điểm mới nổi bật là: Kết hợp ý chí chính trị vững vàng với nghệ thuật xử lý mềm dẻo, linh hoạt, tránh cực đoan, đối đầu.

Không để bị động, bất ngờ - Yêu cầu mang tính nguyên tắc

Một nội dung được dự thảo nhấn mạnh là yêu cầu “không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống”. Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc, thể hiện bài học sâu sắc rút ra từ thực tiễn lịch sử và từ những biến động nhanh chóng của tình hình thế giới hiện nay.

Không để bị động, bất ngờ đòi hỏi hệ thống phòng ngừa rủi ro hiệu quả, khả năng thích ứng nhanh, cơ chế chỉ huy, điều hành linh hoạt và sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt. Điểm mới là việc đặt yêu cầu này trong bối cảnh đa dạng hóa các loại tình huống, từ quốc phòng, an ninh truyền thống đến trật tự, an toàn xã hội và an ninh phi truyền thống.

Điều này cho thấy tư duy bảo vệ Tổ quốc đã được mở rộng về không gian và chiều sâu, phù hợp với yêu cầu bảo vệ đất nước trong thời bình nhưng không lơ là, chủ quan.

Giá trị lý luận và ý nghĩa thực tiễn

Về lý luận, tư duy bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng cách tiếp cận chủ động, tổng hợp là sự phát triển quan trọng của đường lối quốc phòng, an ninh của Đảng. Nội dung này tiếp tục khẳng định tính đúng đắn của quan điểm kết hợp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời bổ sung những luận giải mới phù hợp với bối cảnh an ninh hiện đại.

Về thực tiễn, tư duy này tạo cơ sở để các cấp, các ngành xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả, nâng cao chất lượng công tác dự báo, chủ động phòng ngừa và xử lý các tình huống phức tạp, qua đó giữ vững ổn định chính trị - xã hội và môi trường hòa bình cho phát triển đất nước.

Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng đã bổ sung và phát triển tư duy bảo vệ Tổ quốc theo hướng chủ động, tổng hợp, lấy phòng ngừa là chính, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Việc nhấn mạnh yêu cầu nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình; xử lý kịp thời các tình huống; ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, xung đột và không để bị động, bất ngờ thể hiện bước tiến quan trọng về nhận thức chiến lược. Đây là cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn phát triển mới.

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/tien-toi-dai-hoi-xiv-cua-dang/niem-tin-ky-vong/bao-ve-to-quoc-tu-som-tu-xa-bang-tu-duy-chu-dong-tong-hop-1020396