Bất ngờ vượn Bonobo 'yêu hòa bình' bản chất hung dữ, chuyên bắt nạt con đực

2 giờ trướcBài gốc

Nghiên cứu hành vi của tinh tinh và bonobo mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với khoa học tiến hóa. Ảnh: science.org

Trong nghiên cứu vừa được xuất bản trên tạp chí Science Advances, một nhóm các nhà khoa học châu Âu đã tiến hành quan sát 13 quần thể bonobo (sống theo chế độ mẫu hệ) và 9 quần thể tinh tinh (sống theo chế độ phụ hệ, nổi tiếng với sự hung hãn) tại các vườn thú. Bằng cách đo lường các hành vi bạo lực cả về thể chất lẫn phi thể chất - từ đe dọa, ném đồ vật cho đến cắn và tát - họ đã đi đến một kết luận đáng kinh ngạc: "không có sự khác biệt tổng thể về tỷ lệ hung hăng tuyệt đối giữa hai loài".

Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất lại nằm ở chi tiết mà đồng tác giả Nicky Staes mô tả là "trong cách sự hung hăng được phân bổ giữa các thành viên trong nhóm". Bà chia sẻ: "Ở tinh tinh, sự hung hăng chủ yếu xuất phát từ con đực và hướng tới cả đực lẫn cái, trong khi ở bonobo, mức độ hung hăng khá đồng đều ở cả hai giới nhưng chủ yếu hướng vào con đực".

Emile Bryon, một tác giả khác của nghiên cứu, cho biết do bonobo sống trong các nhóm do con cái thống trị, việc cả hai giới đều nhắm sự hung hăng vào con đực đã khiến các nhà nghiên cứu vô cùng ngạc nhiên. Ông nói: "Các cá thể thống trị cạnh tranh với nhau để giành nguồn lực, vì vậy người ta có thể mong đợi sự hung hăng giữa các con cái bonobo. Nhưng nghiên cứu của chúng tôi lại cho thấy điều ngược lại".

Sự thiếu vắng các cuộc đụng độ nội bộ giữa những con cái bonobo có thể được giải thích bằng tập tính sử dụng tình dục để xoa dịu xung đột vốn đã được biết đến từ lâu của loài này. Hoặc cũng có thể, sự hung hăng đã được "chuyển hướng sang các con đực, những kẻ trở thành vùng đệm trong động lực cạnh tranh của con cái", bà Bryon nhận định.

Mặc dù nghiên cứu có những hạn chế nhất định do được thực hiện trong môi trường nuôi nhốt - nơi thức ăn dồi dào và không phải là nguyên nhân gây căng thẳng như ngoài tự nhiên - các tác giả vẫn làm nổi bật sự biến đổi về mức độ bạo lực ở cả hai loài. Có những nhóm linh trưởng tỏ ra đặc biệt bạo lực, trong khi những nhóm khác lại ôn hòa hơn. Điều này "cho thấy rằng việc giới hạn sự hiểu biết của chúng ta về một loài trong một vài nhóm có thể ngăn cản việc nắm bắt toàn bộ sự đa dạng trên toàn loài trong các biểu hiện hành vi".

Là những loài linh trưởng có họ hàng gần gũi nhất với con người, hành vi của tinh tinh và bonobo mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với khoa học tiến hóa. Staes giải thích: "Có một cuộc tranh luận lớn trong nhân loại học tiến hóa về việc liệu con người bắt nguồn từ một loài vượn bạo lực hay một loài hợp tác, hòa bình hơn".

Nghiên cứu mới này củng cố giả thuyết rằng "sự hung hăng có khả năng đã hiện diện ở tổ tiên chung của con người, tinh tinh và bonobo". Đồng thời, sự đa dạng về mức độ bạo lực ở các loài vượn cũng mang lại một góc nhìn lạc quan hơn. Bryon kết luận: "Việc nhận ra sự biến đổi này và hiểu được nguồn gốc của nó cho thấy rằng nó có thể được hiểu rõ hơn, quản lý và thậm chí là giảm thiểu".

Thanh Tùng (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/chuyen-la-the-gioi/bat-ngo-vuon-bonobo-yeu-hoa-binh-ban-chat-hung-du-chuyen-bat-nat-con-duc-20260312065903883.htm