Cựu Tổng thống Bulgaria Rumen Radev phát biểu trước báo giới sau khi các cuộc thăm dò cho thấy đảng của ông nhiều khả năng giành chiến thắng. Ảnh: Reuters
Bước ngoặt bầu cử
Cuộc thăm dò cập nhật do Alpha Research có trụ sở tại Sofia thực hiện cho thấy, liên minh Bulgaria Tiến bộ của ông Radev đạt 44% số phiếu, vượt xa đảng GERB vốn thống trị chính trường lâu nay do cựu Thủ tướng Boyko Borissov lãnh đạo, chỉ đạt 12,5%.
Nếu được xác nhận, kết quả này, vốn vượt xa các cuộc khảo sát trước bầu cử, sẽ đánh dấu một trong những thành tích đáng gờm nhất của một đảng đơn lẻ trong nhiều thế hệ, đẩy một lực lượng chính trị đã cầm quyền luân phiên trong nhiều thập kỷ ra bên lề, đồng thời có thể chấm dứt tình trạng bất ổn dẫn tới 8 cuộc bầu cử trong vòng 5 năm qua.
“Bulgaria Tiến bộ đã giành chiến thắng một cách dứt khoát. Đây là chiến thắng của hy vọng trước sự mất niềm tin, của tự do trước nỗi sợ hãi và, nếu có thể nói, là chiến thắng của đạo đức”, ông Radev phát biểu tại một cuộc họp báo khi nói về kết quả thăm dò.
Mong muốn thay đổi từ cử tri
Ông Radev là một người hoài nghi châu Âu và là cựu phi công chiến đấu. Ông phản đối việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine trong cuộc chiến với Nga, đã từ chức Tổng thống vào tháng 1/2026 để tham gia tranh cử vào Quốc hội, trong bối cảnh chính phủ trước đó sụp đổ vào tháng 12 sau các cuộc biểu tình quy mô lớn.
Ông tận dụng làn sóng bất mãn trước tình trạng bất ổn chính trị tại quốc gia Balkan có 6,5 triệu dân, nơi cử tri ngày càng chán nản với tham nhũng và các đảng phái lâu đời chi phối chính trường trong nhiều thập kỷ. Alpha Research ước tính tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 47% khi còn một giờ bỏ phiếu, tăng so với mức 39% của cuộc bầu cử tháng 10 năm 2024.
“Cơ hội đang mở ra để những thay đổi mà người dân mong đợi thực sự trở thành hiện thực”, bà Evelina Koleva, một quản lý tại công ty tiếp thị số ở Sofia, chia sẻ với Reuters.
Kết quả chính thức dự kiến sẽ được công bố vào ngày 20/4 giờ địa phương.
Chính sách đối ngoại sẽ đi theo hướng nào?
Trong chiến dịch tranh cử, ông Radev được so sánh với cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orban - người có lập trường thân Điện Kremlin khi ông nói về việc cải thiện quan hệ với Moscow và khôi phục dòng chảy tự do của dầu khí Nga vào châu Âu. Ông cũng chỉ trích Liên minh châu Âu vì phụ thuộc quá nhiều vào năng lượng tái tạo.
Hiện chưa rõ quan điểm của ông sẽ ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của Bulgaria đến mức nào, trong bối cảnh nước này là thành viên NATO; đồng thời vừa gia nhập khu vực đồng euro vào tháng 1/2026, một bước đi mà ông Radev từng chỉ trích.
“Bulgaria sẽ tiếp tục nỗ lực đi theo con đường châu Âu”, ông nói. “Nhưng một Bulgaria mạnh và một châu Âu mạnh… cần sự thực dụng, bởi châu Âu đã trở thành nạn nhân của chính tham vọng trở thành một nhà lãnh đạo đạo đức trong một thế giới không có luật lệ”.
Sẵn sàng hợp tác với phe thân châu Âu
Ông Borissov của đảng GERB dường như đã thừa nhận thất bại trong một bài đăng trên Facebook, nhưng cũng cảnh báo: “Thắng cử là một chuyện, còn cầm quyền lại là chuyện khác. Bầu cử quyết định ai đứng đầu, nhưng đàm phán mới quyết định ai sẽ điều hành đất nước”.
Trong khi đó, ông Radev cho biết sẵn sàng hợp tác cải cách tư pháp với liên minh cải cách thân châu Âu “Chúng ta Tiếp tục sự thay đổi – Bulgaria Dân chủ” (PP-DB), lực lượng đứng thứ ba trong thăm dò của Alpha Research với 11,3%. Ông cũng để ngỏ khả năng thành lập chính phủ thiểu số trong Quốc hội gồm 240 ghế.
Bulgaria đã phát triển nhanh chóng kể từ khi gia nhập Liên minh châu Âu năm 2007. Tuổi thọ người dân tăng mạnh, tỷ lệ thất nghiệp thuộc hàng thấp nhất EU, và nền kinh tế có nhiều cơ chế bảo vệ hơn kể từ khi gia nhập khu vực đồng euro vào tháng 1/2026.
Tuy nhiên, nước này vẫn tụt hậu so với nhiều quốc gia EU khác trên nhiều chỉ số. Chi phí sinh hoạt tăng cao đã trở thành vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt sau khi Bulgaria sử dụng đồng euro. Chính phủ trước đó đã sụp đổ sau các cuộc biểu tình phản đối ngân sách mới, trong đó đề xuất tăng thuế và tăng mức đóng bảo hiểm xã hội.
Quỳnh Vũ