Trong tâm thức của nhiều người, đột quỵ hay xuất huyết não dường như chỉ là “câu chuyện của người già”. Thế nhưng, thực tế khốc liệt tại các phòng cấp cứu đang gióng lên hồi chuông cảnh báo: căn bệnh tử thần này không hề bỏ quên trẻ em. Mới đây, một cuộc chạy đua với thời gian nghẹt thở đã diễn ra tại Cần Thơ để giành lại sự sống cho một cậu bé 7 tuổi bị vỡ dị dạng mạch máu não – một “quả bom nổ chậm” nằm chực chờ trong đầu ngay từ khi mới lọt lòng.
“Quả bom” AVM và quyết định cân não trên bàn mổ
Buổi chiều định mệnh ấy bắt đầu như bao ngày bình thường khác đối với gia đình em H.V.Đ. (sinh năm 2017, ngụ tại Cần Thơ). Khi đang vui chơi trong nhà, một cơn đau đầu dữ dội bất ngờ ập đến khiến cậu bé đổ gục. Không dừng lại ở đó, em nôn ói liên tục, gương mặt tái xanh và nhanh chóng lịm dần trong sự hoảng loạn của người thân.
Sau hai tuần điều trị tích cực, cậu bé 7 tuổi từng cận kề cửa tử đã đủ điều kiện xuất viện - Ảnh: BVCC
Nhận thấy những biểu hiện bất thường, không giống với các cơn cảm sốt thông thường, gia đình lập tức đưa em đến Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ. Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán sơ bộ trẻ bị xuất huyết não – tình trạng cực kỳ nguy kịch ở bệnh nhi nhỏ tuổi. Ngay sau đó, em được chuyển viện khẩn cấp đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, nơi có đầy đủ trang thiết bị chuyên sâu về thần kinh và đột quỵ.
Khi nhập khoa Cấp cứu, tình trạng của Đ. đã chuyển biến xấu rõ rệt: trẻ lơ mơ, giảm tiếp xúc và bắt đầu xuất hiện dấu hiệu liệt nửa người bên phải. Đây là những biểu hiện điển hình cho thấy nhu mô não đang bị tổn thương nghiêm trọng do áp lực của khối máu tràn ra ngoài.
Kết quả chụp CT mạch máu não dựng hình đã phơi bày toàn bộ “hung thủ” bên trong hộp sọ của bệnh nhi. Các bác sĩ phát hiện một khối dị dạng thông động – tĩnh mạch não (AVM) đã vỡ. Theo ThS-BS Nguyễn Thị Ngọc Tuyền, Khoa Ngoại tổng hợp, khối máu tụ trong não bé Đ. có kích thước rất lớn, với thể tích lên đến hơn 65 ml.
“Hãy tưởng tượng, với một đứa trẻ 7 tuổi, khối máu tụ này giống như một ‘kẻ xâm lược’ tàn bạo, gây chèn ép nặng nề lên nhu mô não, làm lệch đường giữa và trực tiếp đe dọa các cấu trúc não sâu – nơi đảm nhiệm những chức năng sinh tồn cốt lõi. Đây là tình huống cấp cứu ngoại thần kinh tối khẩn cấp, mỗi phút trôi qua đồng nghĩa với việc hàng triệu tế bào não của trẻ sẽ chết đi vĩnh viễn”, bác sĩ Tuyền chia sẻ.
Một cuộc hội chẩn liên chuyên khoa được tiến hành khẩn trương. Phương án duy nhất để cứu sống bệnh nhi là phẫu thuật mở sọ giải áp và lấy khối máu tụ. Tuy nhiên, áp lực đặt lên vai ê-kíp phẫu thuật là vô cùng lớn. Phẫu thuật trên não trẻ em vốn đã đòi hỏi sự tinh vi, nay lại can thiệp trong bối cảnh xuất huyết nội sọ càng yêu cầu mức độ thận trọng cao nhất.
Theo bác sĩ Ngọc Tuyền, đội ngũ y tế phải tính toán tỉ mỉ từng liều lượng thuốc, cân nhắc kỹ mọi kịch bản can thiệp để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ. Sự lo lắng còn gia tăng khi vị trí xuất huyết nằm ở vùng chẩm – khu vực kiểm soát chức năng thị giác. Nguy cơ bé Đ. mất thị lực vĩnh viễn sau phẫu thuật là biến chứng khiến các bác sĩ không khỏi trăn trở.
Phép màu từ sự nỗ lực không ngừng nghỉ
Sau nhiều giờ căng thẳng trong phòng mổ, tin vui đầu tiên đã đến: khối máu tụ được lấy ra thành công, tình trạng chảy máu được kiểm soát và dị dạng mạch máu (AVM) – căn nguyên của thảm kịch – được xử lý triệt để.
Quá trình hồi phục của bé Đ. sau đó được xem như một kỳ tích. Đến ngày hậu phẫu thứ hai, em đã tỉnh táo, sức cơ hai tay và hai chân phục hồi tốt trong niềm vỡ òa của gia đình. Đặc biệt, nỗi lo lớn nhất về nguy cơ tổn thương thị lực đã được xóa tan khi các kết quả kiểm tra cho thấy thị lực của em hoàn toàn không bị ảnh hưởng. Sau hai tuần điều trị tích cực, cậu bé 7 tuổi từng cận kề cửa tử đã đủ điều kiện xuất viện.
Câu chuyện của bé Đ. không chỉ khép lại bằng một ca mổ thành công mà còn đọng lại hơi ấm của tình người. Thấu hiểu hoàn cảnh khó khăn của gia đình, Bệnh viện S.I.S Cần Thơ đã kết nối với các quỹ từ thiện để hỗ trợ 50 triệu đồng, giúp gia đình trang trải viện phí và tiếp thêm động lực cho chặng đường hồi phục phía trước.
Các chuyên gia y tế cho biết, dị dạng thông động – tĩnh mạch (AVM) chiếm gần 50% nguyên nhân gây xuất huyết não ở trẻ em. Đây là những bất thường bẩm sinh, âm thầm tồn tại và có thể “phát nổ” bất cứ lúc nào. Ngoài AVM, các nguyên nhân khác như u não, rối loạn đông máu hay dị dạng mạch máu dạng hang cũng là những “thủ phạm giấu mặt”.
Một sai lầm phổ biến của nhiều phụ huynh là chủ quan khi trẻ than đau đầu hoặc nôn ói, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa hay viêm nhiễm thông thường. Tuy nhiên, bác sĩ cảnh báo: nếu trẻ đau đầu dữ dội kèm nôn ói, sốt, đặc biệt là có dấu hiệu rối loạn tri giác như lơ mơ, không tỉnh táo, đây có thể là biểu hiện của tăng áp lực nội sọ – tình trạng cực kỳ nguy hiểm.
Trong những trường hợp này, việc tự ý điều trị tại nhà hoặc chần chừ có thể khiến trẻ đánh mất “thời gian vàng”. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về dấu hiệu thần kinh, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa có khả năng can thiệp đột quỵ và mạch máu não để được xử trí kịp thời, tránh những hậu quả không thể cứu vãn.
Hồ Quang