Nhân viên Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai tiêm vaccine phòng bệnh dại cho người dân. Ảnh: Hạnh Dung
Các bác sĩ đặc biệt cảnh báo: Người dân nếu không may bị chó, mèo cào, cắn, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để tiêm huyết thanh và vaccine phòng bệnh dại, tránh hậu quả đáng tiếc.
Hậu quả khôn lường
Trường hợp đầu tiên tử vong do bệnh dại trong năm 2026 là bà N.T.G. (68 tuổi, ở xã Xuân Quế). Bà G. bị một con chó lạ cắn vào mu bàn tay trái hồi tháng 2-2026. Vết thương nông, chảy máu ít nên bà G. chủ quan, tự bôi dầu, áp dụng phương pháp dân gian mà không đến cơ sở y tế để tiêm vaccine hay huyết thanh kháng dại. 3 tháng sau, bà G. xuất hiện các triệu chứng sợ nước, sợ gió, khó thở, tăng tiết nước bọt và tử vong chỉ sau 2 ngày nhập viện.
Trường hợp thứ hai là ông Đ.V.T. (72 tuổi, ở xã Bom Bo), tử vong do dại thể hung dữ sau khi xuất hiện các triệu chứng: kích thích, sợ nước, sợ gió, nuốt khó. Điều đáng lo ngại là gia đình không xác định được rõ thời điểm hay nguồn phơi nhiễm đối với ông T., cho thấy virus dại có thể âm thầm tồn tại sau những tiếp xúc mà người bệnh không để ý hoặc quên khai báo. Bên cạnh đó, tỷ lệ đàn chó, mèo ở quanh khu vực nạn nhân sinh sống được tiêm vaccine phòng dại rất thấp.
Bác sĩ chuyên khoa II Lưu Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai nhấn mạnh: Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối khi người bệnh đã lên cơn dại. Sai lầm phổ biến nhất hiện nay là nhiều người dân còn rất chủ quan cho rằng chó nhà nuôi, chó nhỏ, chó cảnh cào, cắn hoặc vết thương nhẹ thì không sao. Thực tế, bất kỳ động vật máu nóng nào mang virus dại đều có thể truyền bệnh.
Vì thế, ngay sau khi bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm lên vùng da tổn thương, người dân phải rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng liên tục ít nhất 15 phút rồi đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá nguy cơ, chỉ định tiêm vaccine và huyết thanh kháng dại. Tuyệt đối không sử dụng những mẹo dân gian chưa được kiểm chứng như: đắp thuốc, hút nọc độc… bởi sẽ khiến bệnh nhân bỏ lỡ cơ hội điều trị dự phòng bằng vaccine.
Bệnh chưa có thuốc chữa, tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối
Bác sĩ Đoàn Quốc Duy, Trưởng khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai cho biết, sau thời gian ủ bệnh kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, virus dại tấn công hệ thần kinh trung ương. Người bệnh bắt đầu có biểu hiện sốt, đau đầu, mệt mỏi, sau đó chuyển sang kích thích, sợ nước, sợ gió, co thắt họng, tăng tiết nước bọt, rối loạn thần kinh thực vật, liệt và tử vong.
Điều đáng sợ là khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, việc điều trị chủ yếu chỉ còn hồi sức, giảm đau, an thần, khả năng cứu sống hầu như không có. Chính vì vậy, bệnh dại được xem là “án tử” nếu bỏ qua dự phòng sau phơi nhiễm.
Phó Giám đốc Sở Y tế Lưu Văn Dũng cho hay: Một thực tế đáng lo ngại là tại nhiều vùng nông thôn, thậm chí một số khu vực ở đô thị, người dân vẫn nuôi chó, mèo theo hình thức thả rông, không rọ mõm, không đăng ký quản lý và không tiêm phòng định kỳ. Điều này khiến nguy cơ virus dại âm thầm lây lan trong cộng đồng.
Tại xã Bom Bo, qua điều tra tại 68 hộ gia đình xung quanh nhà nạn nhân tử vong, lực lượng chức năng nhận thấy có tới 124/150 con chó, mèo chưa được tiêm phòng. Do đó cần triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp nhằm quản lý đàn chó, mèo; bắt buộc những gia đình nuôi chó, mèo phải tiêm vaccine phòng bệnh cho vật nuôi; xử phạt hành vi thả rông chó, mèo…
Một số loại vaccine phòng dại đang được sử dụng tại các cơ sở tiêm chủng gồm: Indirab/Abhayrab (Ấn Ðộ), giá từ 250-350 ngàn đồng/mũi; vaccine Verorab (Pháp) có giá khoảng 450-550 ngàn đồng/mũi. Huyết thanh kháng dại có chi phí phụ thuộc vào số ml cần tiêm theo cân nặng và mức độ vết thương của người bị chó, mèo cắn, cào.
Hạnh Dung