Bệnh sởi đang tái bùng phát trên toàn cầu: Điều gì đang xảy ra?

11 giờ trướcBài gốc

Tính đến đầu tháng 4/2026, các ổ dịch sởi đã xuất hiện đồng thời tại nhiều khu vực trên toàn thế giới, từ Mỹ, châu Âu đến châu Á và châu Phi, cho thấy sự suy yếu của miễn dịch cộng đồng và đặt ra thách thức lớn cho hệ thống y tế các quốc gia.

Dịch bệnh đang lan rộng

Theo các cơ quan y tế quốc tế, sởi hiện không còn là vấn đề cục bộ mà đã trở thành dịch đa trung tâm, với các ổ dịch xuất hiện ở hầu hết các khu vực trên thế giới.

Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới thống kê 10 quốc gia ghi nhận nhiều ca mắc bệnh sởi nhất, tính đến tháng 2 năm 2026. Nguồn: WHO

Tại Mỹ, một trong những điểm nóng đáng chú ý nhất, số ca bệnh tăng nhanh trong những tháng đầu năm 2026. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) ghi nhận hơn 1.400 ca sởi và 14 ổ dịch chỉ trong 3 tháng đầu năm, trong đó phần lớn liên quan đến các ổ dịch đang lan rộng từ năm 2025.

CDC Mỹ ghi nhận 1487 ca mắc bệnh sởi tính đến giữa tháng 3 năm nay

Không chỉ Mỹ, khu vực châu Mỹ nói chung cũng chứng kiến sự gia tăng mạnh. Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO) cho biết chỉ trong vài tuần đầu năm 2026 đã có hơn 1.000 ca tại nhiều quốc gia như Mexico, Bolivia…, tăng gấp hàng chục lần so với cùng kỳ năm trước.

Tại châu Âu, dù tổng số ca mắc sởi năm 2025 giảm so với năm trước, nguy cơ vẫn hiện hữu. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cảnh báo 19 quốc gia trong khu vực như Anh, Tây Ban Nha, Pháp, Đức, Italy, Romania, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ… đã có lây truyền nội địa trở lại, cho thấy một bước lùi đáng kể trong nỗ lực loại trừ bệnh.

Đáng chú ý, một số nước đã mất trạng thái “không còn sởi” do lây truyền kéo dài, phản ánh việc virus tiếp tục tồn tại trong cộng đồng chưa được tiêm chủng đầy đủ.

Ảnh minh họa: iStock

Ở châu Á và châu Phi, sởi vẫn lưu hành rộng rãi, đặc biệt tại các quốc gia có thu nhập thấp và hệ thống y tế hạn chế. WHO ước tính hàng chục nghìn ca tử vong mỗi năm vẫn xảy ra, chủ yếu ở trẻ em chưa được tiêm vaccine.

Đáng chú ý, tính đến tháng 3, Nhật Bản ghi nhận hơn 100 ca mắc - mức cao thứ hai trong nhiều năm tại cùng thời điểm. Bangladesh cũng ghi nhận hàng trăm ca mắc, trong đó có ít nhất 15 ca tử vong, trong khi chỉ trong vòng 24 giờ qua, có tới 787 ca nghi nhiễm mới, cho thấy tốc độ lây lan rất nhanh. Số ca mắc cũng có xu hướng tăng ở Singapore đầu tháng 4 này.

Nguyên nhân cốt lõi: Suy giảm miễn dịch cộng đồng

Các chuyên gia nhận định, sự trở lại của sởi không phải do virus biến đổi mà chủ yếu xuất phát từ “lỗ hổng miễn dịch” trong cộng đồng.

“Trừ khi khoảng cách miễn dịch giữa mọi lứa tuổi được thu hẹp, loại virus có khả năng lây nhiễm cao này sẽ tiếp tục lây lan”

Ông Hans Henri Kluge
Giám đốc khu vực châu Âu của Tổ chức Y tế thế giới

Trước hết, tỷ lệ tiêm chủng tại nhiều quốc gia đã giảm xuống dưới ngưỡng 95% - mức cần thiết để tạo miễn dịch cộng đồng. Khi ngưỡng này bị phá vỡ, virus dễ dàng lây lan trong các nhóm dân cư chưa được bảo vệ.

Bên cạnh đó, đại dịch Covid-19 đã làm gián đoạn các chương trình tiêm chủng thường xuyên tại nhiều quốc gia, khiến hàng triệu trẻ em bỏ lỡ lịch tiêm vaccine.

Một yếu tố khác là tâm lý do dự vaccine và thông tin sai lệch, đặc biệt tại các nước phát triển. Các nghiên cứu cho thấy phần lớn ca bệnh hiện nay xảy ra ở những người chưa tiêm hoặc không rõ tình trạng tiêm chủng.

Ngoài ra, sự gia tăng di chuyển quốc tế sau đại dịch cũng góp phần làm lan rộng dịch bệnh, khi các ca “nhập khẩu” có thể nhanh chóng tạo thành ổ dịch mới.

Tiêm chủng là cách tốt nhất nhằm kiểm soát dịch bệnh

Các quốc gia tăng cường ứng phó

Trước diễn biến phức tạp, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm kiểm soát dịch.

Một trong những ưu tiên hàng đầu là tăng cường tiêm chủng. PAHO đã kêu gọi các nước khẩn trương mở rộng chiến dịch tiêm vaccine, đặc biệt ở những khu vực có tỷ lệ bao phủ thấp.

Tại Anh, Dịch vụ Y tế Quốc gia chính phủ Anh đã dán nhiều áp-phích để cảnh báo các bậc phụ huynh về sự nguy hiểm của bệnh sởi và khuyến khích họ tiêm phòng cho con em mình nhằm ngăn ngừa sự lây lan của bệnh. Ảnh: The Times

Tại nhiều quốc gia, các chiến dịch “tiêm bù” đang được triển khai nhằm tiếp cận những nhóm dân cư bị bỏ sót trong giai đoạn trước. Đồng thời, các cơ quan y tế cũng đẩy mạnh truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về lợi ích của vaccine.

Song song với đó, giám sát dịch tễ và truy vết ca bệnh được tăng cường. Các nước áp dụng hệ thống cảnh báo sớm, xét nghiệm nhanh và cách ly các ca nhiễm để ngăn chặn lây lan.

Một số quốc gia còn siết chặt kiểm soát tại cửa khẩu và khuyến cáo người dân tiêm vaccine trước khi đi du lịch - biện pháp nhằm hạn chế nguy cơ “nhập khẩu” virus.

Ở cấp độ khu vực và toàn cầu, WHO, UNICEF và các tổ chức đối tác đang thúc đẩy hợp tác quốc tế, hỗ trợ vaccine và nâng cao năng lực giám sát dịch bệnh. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh toàn cầu hóa, không quốc gia nào có thể kiểm soát dịch bệnh một cách đơn lẻ.

“Tôi hy vọng những người có kế hoạch đi đến các khu vực đang có dịch bệnh sởi bùng phát sẽ kiểm tra lịch sử tiêm chủng của mình và tiêm phòng nếu cần thiết”

Ông Tomimasa Sunagawa
Viện An ninh Y tế Nhật Bản

Dù nhiều biện pháp đã được triển khai, việc kiểm soát sởi vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Tại các nước đang phát triển, hạn chế về nguồn lực, hạ tầng y tế và khả năng tiếp cận vaccine khiến dịch bệnh dễ bùng phát và kéo dài.

Trong khi đó, tại các nước phát triển, thách thức lại nằm ở việc khôi phục niềm tin của người dân đối với vaccine, một yếu tố mang tính xã hội hơn là kỹ thuật.

WHO cảnh báo rằng chừng nào còn tồn tại các “khoảng trống miễn dịch”, virus sởi vẫn sẽ tiếp tục lưu hành và gây ra các đợt bùng phát mới.

Sinh viên đại học chờ tiêm vắc-xin phòng bệnh sởi tại một trường đại học ở Guadalajara, Mexico, ngày 9/2/2026. Ảnh: Reuters

Thách thức còn phía trước

Tình hình bệnh sởi toàn cầu tính đến đầu tháng 4/2026 cho thấy một thực tế rõ ràng: những thành tựu y tế đạt được trong quá khứ có thể bị đảo ngược nếu không được duy trì.

Sự gia tăng các ổ dịch tại nhiều khu vực, từ châu Mỹ, châu Âu đến châu Á và châu Phi, phản ánh tính chất liên kết của thế giới hiện đại, nơi dịch bệnh có thể lan rộng vượt qua mọi biên giới.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng, việc củng cố hệ thống tiêm chủng, nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường hợp tác quốc tế được xem là những giải pháp then chốt để ngăn chặn sự trở lại của một căn bệnh tưởng như đã bị đẩy lùi.

Chừng nào còn tồn tại các “khoảng trống miễn dịch”, virus sởi vẫn sẽ tiếp tục lưu hành và gây ra các đợt bùng phát mới. Ảnh: The Sun

Sởi là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan rất cao. Ước tính, khoảng 90% những người chưa có miễn dịch sẽ mắc bệnh nếu tiếp xúc với người nhiễm virus.

Các triệu chứng thường xuất hiện sau 10 - 12 ngày kể từ khi nhiễm bệnh. Ban đầu là các dấu hiệu giống cảm lạnh như chảy nước mũi, ho, sốt nhẹ, sau đó có thể tiến triển thành sốt cao, nhạy cảm với ánh sáng và phát ban đỏ lan khắp cơ thể.

Virus sởi lây truyền từ người sang người qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh sởi. Trong đa số trường hợp, bệnh kéo dài khoảng hai tuần và tự khỏi nếu không có biến chứng. Tuy nhiên, sởi có thể được phòng ngừa hiệu quả bằng việc tiêm đủ hai liều vaccine.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/benh-soi-dang-tai-bung-phat-tren-toan-cau-dieu-gi-dang-xay-ra-10412295.html