Tháng 3 vừa qua, hàng loạt cầu lửa đã rực sáng trên bầu trời Bắc Mỹ và châu Âu. Tại bang Ohio (Mỹ), nhiều mảnh vỡ thiên thạch thậm chí xuyên thủng mái nhà dân, theo tờ The New York Times.
"Đó giống như một trường bắn vậy. Có đủ thứ bay lượn khắp nơi" - ông Mike Hankey, nhà thiên văn học thuộc Hiệp hội Thiên thạch Mỹ (AMS), nhận định.
Thống kê cho thấy, số lượng cầu lửa ghi nhận trong quý I/2026 cao gấp đôi mức trung bình các năm trước. Riêng trong 3 tháng đầu năm, có 40 sự kiện cầu lửa được ít nhất 50 người chứng kiến (so với mức trung bình là 20).
Đáng chú ý, 33 vụ trong số này tạo ra tiếng nổ siêu thanh (mức cao kỷ lục), cho thấy các khối đá không gian có kích thước rất lớn. Điển hình, sao băng phát nổ tại Ohio ngày 17-3 mang sức mạnh tương đương 370 tấn thuốc nổ TNT.
Cầu lửa được camera của mạng lưới AllSky7 tại Đức ghi lại vào tháng 3. Hiện tượng này cũng được quan sát ở Bỉ, Pháp, Luxembourg và Hà Lan. Ảnh: Bernd Klemt/AllSky7 Fireball Network
Trầm trồ trước mảnh thiên thạch thu được từ Ohio, ông Hankey khẳng định: "Đây là vật chất ngoài hành tinh theo đúng nghĩa đen".
Ngay cả ông Bill Cooke, Trưởng Văn phòng Môi trường Thiên thạch của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), cũng phải đặt vấn đề: "Điều này quả thực có vẻ bất thường".
Các chuyên gia nhanh chóng bác bỏ giả thuyết về người ngoài hành tinh. Sự kiện này cũng không trùng khớp với bất kỳ trận mưa sao băng lớn nào từng được biết tới. Tiến sĩ Peter Brown, chuyên gia vật lý sao băng tại ĐH Western (Canada), loại trừ khả năng đây là một mưa sao băng mới vì các cầu lửa không có chung quỹ đạo.
"Nếu chúng là một phần của một luồng vật chất đồng nhất, xuất phát từ một nguồn duy nhất, bạn sẽ thấy chúng có hướng tới rất giống nhau. Điều đó sẽ chỉ ra một nguồn gốc chung. Nhưng những cầu lửa này thì không" - Tiến sĩ Brown giải thích.
Một cầu lửa được camera an ninh gia đình ghi lại tại khu vực Herne Bay, đông nam nước Anh vào tháng 10-2025. Ảnh: SWNS
Vậy nguyên nhân là gì? Tiến sĩ Cooke từ NASA cho rằng đơn giản là bầu trời đang được chú ý nhiều hơn, khi camera hành trình, điện thoại và camera an ninh ngày càng phổ biến. Tiến sĩ Brown cũng nhận định rằng số lượng cầu lửa có thể không tăng, chỉ là con người quan sát và ghi lại chúng nhiều hơn trước.
Ủng hộ quan điểm này, Tiến sĩ Althea Moorhead từ NASA cho biết khi phân tích dữ liệu dài hạn, số lượng cầu lửa được ghi nhận vẫn ở mức cao nhưng không phải bất thường. Sự gia tăng một phần đến từ việc con người ngày càng chú ý quan sát hơn. Nói cách khác, Trái đất không hề bị “bắn phá”, mà chỉ đang nhận thêm một chút “gia vị” từ đá không gian.
Tuy nhiên, ông Hankey từ AMS phản bác đánh giá của NASA. Ông cho biết số lượng báo cáo mà tổ chức này nhận được gần như không thay đổi trong 4 năm qua, và việc người dân chú ý nhiều hơn như NASA nói thực ra đã chững lại từ khoảng năm 2020.
Theo ông Hankey, những gì đang diễn ra không phải là xu hướng chú ý tăng lên, mà là một đợt bùng phát hoạt động của các thiên thạch lớn kéo dài từ 3-4 tuần.
Dù nguyên nhân thực sự là gì, đợt bùng phát cầu lửa rõ ràng đã kết thúc vào tháng 4. Các chuyên gia thống nhất rằng không có mối đe dọa nào đang rình rập Trái đất.
"Rất có thể đó chỉ là chu kỳ xuất hiện tự nhiên của các mảnh vỡ trong hệ mặt trời, vốn cực kỳ phức tạp và ngẫu nhiên" - ông Hankey kết luận. Hàng ngàn người dân may mắn đơn giản là vừa có "tấm vé hàng ghế đầu" để chiêm ngưỡng một màn pháo hoa ngoạn mục của vũ trụ.