Một hiện vật được khai quật. Ảnh: Học viện Khảo cổ học Thiểm Tây.
Khu di tích nằm trên cao nguyên đất hoàng thổ, phía nam hạ lưu sông Kinh Hà, ở phía đông bắc làng Giang Lưu. Đây là một khu định cư lớn có hào bao quanh, hình thành từ cuối thời kỳ văn hóa Dương Thiệu. Tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy nhiều hiện vật như đồ gốm, ngọc, đá, đồng và xương.
Đến nay, 13 ngôi mộ thời Tây Chu đã được khai quật. Các mộ đều là hố thẳng đứng hình chữ nhật, trong đó người được chôn cất chủ yếu nằm ngửa, tay chân duỗi thẳng.
Các ngôi mộ không có bố cục thống nhất, hướng chôn khác nhau và có sự đa dạng về cấu trúc cũng như tập tục mai táng, cho thấy thành phần cư dân trong nghĩa địa khá phức tạp.
Phần lớn các mộ chứa tổ hợp đồ tùy táng phổ biến gồm một nồi ba chân và một chum, nhưng không có các dụng cụ ăn uống mang tính nghi lễ. Đặc điểm này khiến các nhà khảo cổ nhận định đây có thể là nghĩa địa của tầng lớp thường dân. Dựa trên đặc trưng của đồ gốm và đồ đồng, các di tích được xác định thuộc giai đoạn cuối Trung Tây Chu đến đầu Hậu Tây Chu.
Đáng chú ý, một số ngôi mộ có chứa các vũ khí bằng đồng kích thước nhỏ như dao và rìu đã bị làm gãy. Đây được cho là dấu tích của tập tục “chôn cất vũ khí bị phá hủy”, phản ánh quan niệm “chấm dứt chiến tranh là dũng khí thực sự”.
Quan niệm này được ghi chép trong các kinh điển cổ Trung Quốc như Tả Truyện, nhấn mạnh rằng dũng khí không nằm ở việc gây chiến mà ở khả năng kết thúc xung đột.
Theo ông Yu Pengfei, nhà khảo cổ học thuộc Học viện Khảo cổ Thiểm Tây tham gia khai quật, tập tục này gắn liền với quá trình chuẩn hóa nghi lễ thời Tây Chu và các quy chuẩn mai táng trong xã hội đương thời. Đồng thời, nó cũng phản ánh sự chuyển đổi vai trò của vũ khí từ công cụ chiến đấu sang đồ tùy táng mang ý nghĩa biểu tượng ở cấp độ cá nhân.
Những vũ khí này, vốn được sử dụng trong chiến tranh, đã bị cố ý làm hư hại trước khi chôn cất nhằm tượng trưng cho mong muốn về sự bình yên cho người đã khuất ở thế giới bên kia.
Theo các nhà nghiên cứu, phát hiện này góp phần bổ sung những khoảng trống tư liệu khảo cổ tại khu vực hạ lưu sông Kinh Hà, đồng thời cung cấp thêm bằng chứng quan trọng để hiểu rõ hơn về đời sống và tập tục của cư dân thời Tây Chu.
MY KHÁNH