Sốt cao, nhiễm khuẩn toàn thân do chuột cắn
Thông tin từ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, các bác sĩ bệnh viện này vừa tiếp nhận và điều trị một trường hợp sốt do chuột cắn, bệnh lý hiếm gặp nhưng có thể gây biến chứng nặng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Bệnh nhân là Q.A (16 tuổi), nhập viện trong tình trạng sốt cao 39–40 độ C, mệt mỏi nhiều, có lúc gai rét. Kết quả xét nghiệm cho thấy bạch cầu tăng cao, CRP tăng, dấu hiệu rõ của nhiễm khuẩn toàn thân. Tại cổ tay phải xuất hiện vùng sưng, nóng, đỏ.
Vết chuột cắn tại cổ tay của người bệnh nhiễm Sodoku.
Khai thác bệnh sử, các bác sĩ ghi nhận khoảng 4 tuần trước khi nhập viện, bệnh nhân từng bị chuột cắn vào cổ tay phải. Do vết cắn nhỏ, không chảy máu nhiều nên gia đình chỉ rửa sơ tại nhà, không xử trí y tế.
Sau khoảng một tuần, cổ tay bắt đầu sưng nhẹ, nóng đỏ nhưng không đau nhiều nên tiếp tục bị bỏ qua. Chính sự chủ quan này khiến bệnh tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biểu hiện toàn thân.
Sau khi thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc sốt do chuột cắn (Rat-bite fever – RBF), cụ thể là thể bệnh Sodoku – một dạng nhiễm trùng toàn thân lây truyền từ chuột sang người.
Bệnh nhân được điều trị bằng kháng sinh cephalosporin kết hợp Doxycycline. Sau 2 ngày điều trị, bệnh nhân cắt sốt, tình trạng lâm sàng cải thiện rõ rệt và ra viện sau 7 ngày trong tình trạng sức khỏe ổn định, vết chuột cắn không còn sưng nề.
Theo TS Trịnh Văn Sơn – Chủ nhiệm Khoa Bệnh lây đường máu (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108), sốt do chuột cắn là bệnh không phổ biến và dễ bị bỏ sót do tổn thương tại chỗ thường không rầm rộ.
“Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm nội tâm mạc, viêm màng não, sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, với tỷ lệ tử vong ước tính khoảng 13%,” TS Trịnh Văn Sơn cảnh báo.
Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm, bệnh đáp ứng rất tốt với kháng sinh như Penicillin hoặc Doxycycline.
Cách xử trí và phòng ngừa khi bị chuột cắn
Chuột là vật chủ mang nhiều mầm bệnh nguy hiểm có khả năng lây sang người. Sốt do chuột cắn (Rat-bite fever - RBF) là một bệnh nhiễm trùng toàn thân hiếm gặp. Bệnh do hai loại vi khuẩn chính gây ra: Streptobacillus moniliformis (gây thể bệnh Haverhill phổ biến tại Bắc Mỹ, Châu Âu) và Spirillum minus (gây thể bệnh Sodoku, thường gặp ở Châu Á). Bệnh lây qua vết cắn, cào trực tiếp hoặc tiếp xúc với dịch tiết (nước tiểu, nước bọt) của loài gặm nhấm.
Bác sĩ kiểm tra sức khỏe của bệnh nhân sau khi điều trị.
Hai thể bệnh có biểu hiện khác nhau: Thể Streptobacillary khởi phát nhanh (từ 3 - 10 ngày) với biểu hiện: sốt cao đột ngột, đau cơ, đau khớp di chuyển và phát ban đặc trưng ở lòng bàn tay, bàn chân.
Thể Sodoku ủ bệnh lâu hơn ( từ 1 - 4 tuần), với biểu hiện: Sốt cao có thể kèm rét run, đau cơ, đau khớp có thể viêm nhiều khớp, phát ban da thường gặp ở tay, chân, đặc biệt là lòng bàn tay, bàn chân, mệt mỏi, đau đầu, chán ăn…
Một điểm đặc biệt dễ gây nhầm lẫn là vết chuột cắn tại thời điểm khởi phát có thể đã lành, không còn viêm đỏ rõ ràng, khiến người bệnh và thầy thuốc không nghĩ đến mối liên quan với chuột cắn, dẫn đến chậm chẩn đoán và điều trị.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi bị chuột cắn, người dân cần:
- Rửa kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước sạch chảy liên tục ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn.
- Không tự ý nặn, chích, đắp lá hay sử dụng thuốc dân gian.
- Che phủ vết thương bằng gạc sạch, khô.
- Khi có các dấu hiệu bất thường như sốt, sưng đau, mệt mỏi… cần đến ngay cơ sở y tế.
Để phòng tránh chuột cắn, người dân nên giữ vệ sinh nhà cửa, bảo quản thực phẩm trong hộp kín, bịt kín các khe hở ngăn chuột xâm nhập. Không ăn uống trên giường, khi ngủ nên nằm màn chèn kín mép để hạn chế nguy cơ tiếp xúc với chuột.
Nam Anh