Bí mật ẩn giấu trong bảo vật Phật giáo hơn 1.000 năm tuổi ở Hà Nội

16 giờ trướcBài gốc

Giữa lòng Thăng Long ngàn năm văn hiến, trong không gian yên bình của đình Nhật Tảo (Hà Nội), vẫn ngân vang tiếng chuông trầm mặc - âm thanh của lịch sử, văn hóa và tự chủ dân tộc. Đó là chuông Nhật Tảo, được đúc vào năm 948, dưới triều vua Ngô Quyền - thời điểm đất nước vừa giành lại độc lập sau hơn một thiên niên kỷ Bắc thuộc.

Hành trình của tiếng chuông nghìn năm

Ban đầu, chuông được dùng trong nghi lễ tôn giáo của làng. Trong kháng chiến chống Pháp (1951 - 1953), đình Nhật Tảo bị chiếm làm đồn bốt; người dân đã sơ tán toàn bộ đồ thờ, trong đó có chuông, về văn chỉ của làng để bảo quản. Đến năm 1994, khi đình được phục dựng, quả chuông trở lại vị trí cũ và được xác định là hiện vật đặc biệt quý hiếm trong quá trình lập hồ sơ di tích.

Chuông Nhật Tảo còn nguyên vẹn dù có tuổi đời hàng ngàn năm. (Ảnh: Báo ảnh Việt Nam)

Quả chuông nhỏ bé chỉ cao 32 cm, đường kính miệng 19cm, nặng khoảng 6kg nhưng thể hiện trình độ đúc đồng đỉnh cao của thế kỷ X. Chuông có dáng thượng thu hạ thách (trên thon, dưới nở), quai đúc đôi thú đấu lưng vào nhau, tạo hình núm treo độc đáo. Thân chuông chia làm tám ô nổi, xen bốn núm gõ hình bông hoa 12 cánh, biểu trưng cho Thập nhị nhân duyên - chuỗi nhân quả luân hồi trong giáo lý Phật giáo.

Trên thân khắc 27 cột chữ Hán, tổng cộng 211 chữ, ghi lại thời điểm đúc chuông, người công đức và mục đích sử dụng. Chính phần minh văn này khiến chuông Nhật Tảo trở thành sử liệu độc đáo của thời kỳ đầu tự chủ, chứa đựng những thông tin quý giá về xã hội, tôn giáo và tổ chức làng xã thế kỷ X.

Âm thanh của chuông không chỉ vang trong đình làng - nó ngân lên từ lòng đất nước, từ buổi bình minh của nền độc lập Việt Nam.

Khi tiếng chuông kể chuyện Phật giáo Việt

Minh văn trên chuông Nhật Tảo là một tác phẩm văn học cổ kiêm tư liệu lịch sử vô giá. Nội dung cho biết chuông do các đệ tử của Vô pháp môn - một tổ chức tôn giáo kết hợp Đạo giáo và Nho giáo - cùng nhau đóng góp và cúng dường mãi mãi.

Điều này hé lộ sự hòa hợp giữa các tôn giáo trong đời sống tâm linh Việt Nam buổi đầu độc lập, đồng thời cho thấy cấu trúc tổ chức xã hội với các chức danh như xã chủ, xã phó, xã phán quan, xã lục sự minh chứng cho một mô hình làng xã tự quản và tôn giáo đồng hành cùng dân tộc.

Chuông Nhật Tảo hé lộ nhiều bí mật về đời sống tâm linh của người dân Việt Nam. (Ảnh: Báo ảnh Việt Nam)

Theo GS.TS Đinh Khắc Thuần, đây là minh văn chữ Hán sớm nhất còn lại của thời kỳ độc lập tự chủ, giúp nhận diện rõ đời sống tín ngưỡng Việt Nam thế kỷ X. Chuông Nhật Tảo vì thế không chỉ là pháp khí tôn giáo, mà còn là chứng nhân lịch sử cho tinh thần độc lập dân tộc.

Về mặt Phật học, chuông mang đầy đủ đặc trưng của một pháp khí trong chùa. Trong giáo lý, tiếng chuông là Pháp âm - âm thanh thức tỉnh tâm linh, xua tan vô minh và kêu gọi đại chúng quay về Chánh pháp.

Bốn núm gõ tượng trưng bốn phương, còn 12 cánh hoa quanh thân là biểu tượng của Thập nhị nhân duyên - nền tảng triết học Phật giáo. Mỗi lần tiếng chuông vang, cũng là lời nhắc về vòng nhân quả và con đường giải thoát khổ đau.

Bài minh có nhắc đến Vô pháp môn - thuật ngữ Đạo giáo, nhưng nội dung lại hướng về cầu an, tu phúc, giác ngộ và siêu độ, thể hiện tinh thần “tùy duyên hóa độ” đặc trưng của Phật giáo nhập thế.

Việc cộng đồng làng xã cùng nhau đúc chuông, ghi danh công đức, thể hiện tinh thần “góp phước, gieo duyên” với Tam Bảo, phản ánh tính cộng đồng và tinh thần Phật giáo bình dân trong buổi đầu độc lập.

Trong bối cảnh thời Ngô, khi đất nước vừa thoát ách Bắc thuộc, Phật giáo trở thành trụ cột tinh thần của xã hội, giúp củng cố đạo đức và bản sắc dân tộc. Việc đúc chuông, khắc minh văn không chỉ là hành vi tôn giáo mà còn là tuyên ngôn tinh thần độc lập, khẳng định sự hiện diện và vai trò của Phật giáo trong nền tự chủ đầu tiên của Đại Việt.

Ngày 15/1/2020, Chuông Nhật Tảo được Thủ tướng công nhận là Bảo vật quốc gia (Quyết định số 88/QĐ-TTg). Sự công nhận ấy không chỉ tôn vinh giá trị khảo cổ - nghệ thuật - tôn giáo của quả chuông, mà còn là lời tri ân với cha ông - những người đã gìn giữ tiếng chuông tự chủ suốt hơn một nghìn năm.

Hôm nay, giữa Hà Nội hiện đại, tiếng chuông Nhật Tảo vẫn ngân vang mỗi sớm chiều. Âm thanh ấy không chỉ là tiếng kim loại ngân rung, mà là tiếng gọi của lịch sử, của lòng tự tôn dân tộc, và của đạo tâm trường tồn cùng non sông.

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/bi-mat-an-giau-trong-bao-vat-phat-giao-hon-1-000-nam-tuoi-o-ha-noi-ar996969.html