Các tàu chiến từ Iran, Trung Quốc, Nga và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuần trước đã tiến vào vùng biển ngoài khơi Cape Town – Nam Phi để tham gia cuộc tập trận hải quân trong khuôn khổ nhóm "BRICS+".
Cuộc tập trận này diễn ra từ ngày 9 đến ngày 16-1.
Tàu chiến Naghdi của hải quân Iran đang neo đậu tại cảng Simon's Town ở Cape Town ngày 9-1. Ảnh AP
Nam Phi đăng cai cuộc tập trận có cả Iran giữa lúc Tehran đối mặt với làn sóng biểu tình dữ dội trong nước.
Mỹ đã nhiều lần đe dọa sẽ can thiệp để ủng hộ các cuộc biểu tình tại Iran, nơi được cho là đã có hàng ngàn người thiệt mạng trong chiến dịch trấn áp các phong trào phản đối chính quyền giáo sĩ.
"Nam Phi không thể lên lớp thế giới về ‘công lý’ trong khi lại xích lại gần Iran" – BBC dẫn tuyên bố từ Đại sứ quán Mỹ tại Nam Phi hôm 15-1 và khẳng định – "Sự tham gia của Iran làm suy yếu an ninh hàng hải và sự ổn định trong khu vực".
Chỉ trích mạnh mẽ từ Washington diễn ra trong bối cảnh truyền thông địa phương đưa tin Tổng thống Cyril Ramaphosa đã từng chỉ đạo Bộ trưởng Quốc phòng Nam Phi rút 3 tàu chiến Iran khỏi cuộc tập trận.
Bộ trưởng Quốc phòng Nam Phi Angie Motshekga ngày 16-1 cho biết đã ra lệnh mở cuộc điều tra để xác định liệu có bên nào phớt lờ hoặc hiểu sai chỉ thị của Tổng thống Ramaphosa hay không. Bà cũng khẳng định quân đội Nam Phi không kháng lệnh tổng thống.
"Tôi muốn ghi nhận chính thức rằng các chỉ thị của Tổng thống Ramaphosa đã được truyền đạt rõ ràng tới tất cả các bên liên quan chưa, được thống nhất chưa và việc triển khai như vậy đã tuân thủ đúng chưa" – bà Motshekga nhấn mạnh.
Chưa rõ mức độ tham gia của Iran trong cuộc tập trận, song nhiều nhân chứng và hình ảnh cho thấy sự hiện diện của ít nhất 1 tàu Iran.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã cáo buộc Nam Phi theo đuổi các chính sách chống Mỹ. Washington đã tẩy chay hội nghị thượng đỉnh G20 do Nam Phi đăng cai tổ chức vào tháng 11 năm ngoái, đồng thời áp đặt thuế quan thương mại 30% đối với nước này.
Tên gọi nhóm "BRICS" được ghép từ chữ cái đầu của các nước sáng lập gồm Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc vào năm 2006, tới khi Nam Phi gia nhập 4 năm sau đó thì đã được thêm vào chữ "s" thành "BRICS".
Với việc kết nạp thêm Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, liên minh hiện nay được gọi là BRICS+, với mục tiêu đối trọng về chính trị và kinh tế của các quốc gia phương Tây.
Hải Hưng