Mùa tuyển sinh năm học 2026-2027 đánh dấu một bước ngoặt khi Hà Nội chính thức áp dụng quy chế "phi địa giới".
Điểm mới quan trọng nhất là việc xóa bỏ hoàn toàn rào cản hộ khẩu và khu vực tuyển sinh, cho phép mỗi thí sinh được quyền đăng ký tối đa 3 nguyện vọng (NV) vào bất kỳ trường THPT công lập nào trên toàn thành phố.
Bên cạnh đó, cơ chế xét tuyển cũng được quy định rõ: thí sinh không trúng tuyển NV1 được xét tuyển NV2 nếu có điểm xét tuyển cao hơn điểm chuẩn của trường ít nhất 0,5 điểm; và cao hơn ít nhất 1,0 điểm nếu xét tuyển NV3. Sự điều chỉnh này mở rộng cửa cho những học sinh có điểm số sát nút, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi một chiến thuật bài bản từ phía người học.
Thấu hiểu thực tế và những cơ hội mới từ quy chế
Trực tiếp đồng hành cùng học sinh lớp 9 tại Hà Nội, cô Nguyễn Thanh Thủy chia sẻ tâm lý "vừa mừng vừa lo" đang bao trùm phụ huynh và học sinh trước thềm kỳ thi.
Theo cô Thủy, việc xóa bỏ rào cản hộ khẩu là một bước tiến giúp giải tỏa áp lực về địa giới hành chính, nhưng cũng đồng thời đòi hỏi người học phải có sự cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước một phạm vi lựa chọn rộng mở. Khi cơ hội được dàn đều trên toàn thành phố, việc xác định đúng "tọa độ" năng lực để đưa ra quyết định phù hợp trở thành yếu tố then chốt, giúp các em chủ động trước những biến động về sức hút giữa các nhóm trường.
Đáng chú ý, không ít phụ huynh và học sinh dễ nảy sinh tâm lý chủ quan khi được quyền đăng ký tới 3 NV tự do. Tuy nhiên, nếu thiếu sự lượng hóa chính xác về thực lực, sự nới lỏng về cơ chế này rất dễ trở thành "con dao hai lưỡi".
Đưa ra lời khuyên thiết thực cho các sĩ tử, cô Thủy nhấn mạnh: "Phụ huynh hãy coi NV1 là mục tiêu vươn tới, nhưng NV2 và NV3 phải là phao cứu sinh an toàn tuyệt đối. Đừng vì một phút ngẫu hứng chọn trường theo trào lưu mà đánh mất cơ hội vào công lập ngay gần nhà".
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội sẽ diễn ra trong hai ngày 30/5 và 31/5.
Nhìn nhận về những điều chỉnh này, TS. Đặng Minh Tuấn, giảng viên Trường Đại học Giáo dục (ĐHQG Hà Nội) khẳng định đây là những bước đi theo hướng tích cực, thể hiện nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc tăng tính linh hoạt và công bằng. Việc giảm điểm chênh lệch giữa các NV giúp học sinh giảm tâm lý "được ăn cả, ngã về không".
Tuy nhiên, TS. Tuấn thẳng thắn nhìn nhận cơ chế mở hơn không có nghĩa là thi dễ hơn. Khi phạm vi lựa chọn mở rộng, các trường tốp đầu chắc chắn sẽ thu hút nhiều hồ sơ hơn và mức cạnh tranh sẽ tăng cao, đặc biệt ở những nhóm gia đình đặt mục tiêu quá cao mà không lượng giá đúng thực lực thực tế của con.
Điểm tựa chiến lược giúp sĩ tử cán đích an toàn
Để không rơi vào "bẫy" tâm lý trước những biến động, nhà văn Bùi Ngọc Phúc - chuyên gia giáo dục luôn đồng hành cùng sĩ tử và là tác giả cuốn sách Cùng con bước qua các kỳ thi khẳng định, chìa khóa nằm ở việc định vị chính xác năng lực tại NV1.
Ông Phúc phân tích: "Phụ huynh cần tỉnh táo dựa trên điểm khảo sát thực tế, bởi phong độ thi thật thường nhỉnh hơn thi thử từ 0,5 đến 3 điểm. Trọng tâm của sự an toàn nằm ở NV2, nơi đóng vai trò chốt chặn cuối cùng. Sai lầm phổ biến là chọn các trường có mức điểm chuẩn quá gần nhau".
Theo ông Phúc, dù quy định mới cho phép mức chênh lệch điểm giữa các nguyện vọng thấp hơn trước, phụ huynh vẫn cần lường trước sự "tịnh tiến" của điểm chuẩn khi lượng lớn thí sinh có xu hướng dồn về các trường tốp giữa. Đối với NV3, bài toán cần giải quyết là thực tế địa lý. Việc cố bám trụ vào một suất học công lập ở quá xa nơi ở đôi khi mang lại sự quá tải cho học sinh trong suốt ba năm THPT; do đó, một môi trường dân lập chất lượng gần nhà đôi khi là lựa chọn thông minh và bền vững hơn.
Đánh giá về bản chất của sức nóng mùa thi, TS. Đặng Minh Tuấn khẳng định thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở cơ chế tuyển sinh mà nằm ở sự chênh lệch giữa nhu cầu vào trường công lập và khả năng đáp ứng của hệ thống. Khi "cầu" vẫn lớn hơn "cung", áp lực cạnh tranh là điều khó tránh khỏi dù cơ chế có điều chỉnh ra sao.
Vì vậy, thay vì chỉ lo lắng về tỉ lệ chọi toàn thành phố, các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh nên chuyển sang tư duy chiến lược: xác định rõ năng lực thực tế để lựa chọn bộ 3 nguyện vọng phù hợp với khát vọng nhưng vẫn nằm trong "vòng an toàn". Chặng nước rút 60 ngày tới chính là thời điểm vàng để các em tập trung bứt tốc điểm số dưới sự đồng hành bình tĩnh, tiếp sức từ gia đình.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội sẽ diễn ra trong hai ngày 30/5 và 31/5
Trong đó, ngày 30/5: Buổi sáng thi môn Ngữ văn trong 120 phút bắt đầu từ 8 giờ. Buổi chiều thi môn Ngoại ngữ trong 60 phút bắt đầu từ 14 giờ.
Ngày 31/5: Buổi sáng thi môn Toán trong 120 phút bắt đầu từ 8 giờ.
Đối với các thí sinh đăng ký vào hệ chuyên sẽ tiếp tục dự thi các môn chuyên vào ngày 1/6. Thời gian xác nhận nhập học dự kiến từ ngày 25/6 đến 27/6.
Đỗ Vi