Bí thư Thành ủy TP.HCM gặp gỡ doanh nghiệp, văn nghệ sĩ lĩnh vực công nghiệp văn hóa

một giờ trướcBài gốc

Ngày 5-2, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã có cuộc gặp mặt thân mật cộng đồng doanh nghiệp, văn nghệ sĩ hoạt động trong các lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Văn nghệ sĩ có thể sáng tạo thoải mái, “chơi” nghệ thuật một cách đúng nghĩa

Phát biểu tại buổi gặp mặt, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết cuộc gặp gỡ lần này được tổ chức với mong muốn cùng lãnh đạo TP.HCM trao đổi, lắng nghe ý kiến để nhìn nhận toàn diện hơn về định hướng phát triển của Thành phố.

“TP.HCM không chỉ đặt mục tiêu phát triển kinh tế, phấn đấu đạt mức tăng trưởng hai con số nhằm nâng cao đời sống người dân, mà còn có một nhiệm vụ bắt buộc phải thực hiện là phát triển văn hóa”- ông Trần Lưu Quang nói.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Lý giải điều này, ông Trần Lưu Quang cho rằng, việc đầu tư cho văn hóa trước hết là chăm lo cho chất lượng cuộc sống của người dân TP.HCM. Xa hơn, phát triển văn hóa còn đóng góp trực tiếp vào sự phát triển chung của cả nước.

Ông cho rằng sự đóng góp đó thể hiện rõ ở chỗ TP.HCM có truyền thống làm văn hóa và thực tế cho thấy các văn nghệ sĩ, doanh nghiệp văn hóa của Thành phố đã làm rất tốt trong thời gian qua.

Theo ông Trần Lưu Quang, có những việc TP.HCM làm được mà không phải địa phương nào cũng có thể thực hiện. Ông khẳng định Thành phố có nhiều lợi thế đặc thù trong phát triển văn hóa, cần tiếp tục được phát huy một cách bài bản và bền vững.

Cạnh đó, Bí thư Thành ủy TP.HCM chia sẻ, từ khoảng năm 1986, khi còn là sinh viên, ông đã có những ký ức sâu sắc với đời sống sân khấu của TP.HCM. Khi đó, dù cuộc sống còn rất khó khăn, ông vẫn phải chắt chiu, dành dụm mới mua được một suất xem kịch tại sân khấu 5B. Những trải nghiệm ấy để lại cảm xúc rất lâu, cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật đối với công chúng.

Nhìn lại hiện nay, TP.HCM đã có nhiều thay đổi. Thành phố đã xuất hiện nhiều câu chuyện văn hóa mới, nhiều sản phẩm nghệ thuật mới. Từ các chương trình, tác phẩm sân khấu cho đến những bộ phim điện ảnh ăn khách.

Thực tế cho thấy ngày càng nhiều văn nghệ sĩ ở khắp nơi chọn TP.HCM để lập nghiệp. Ở Thành phố, việc gặp nghệ sĩ ngoài đời sống thường ngày là điều hết sức bình thường. Chính điều đó tạo nên một nhận thức phổ biến rằng, muốn trở thành nghệ sĩ nổi tiếng, cần lựa chọn TP.HCM. Theo ông, điều này phản ánh rõ môi trường sáng tạo, cơ hội phát triển và dư địa rất lớn mà Thành phố đang có.

Ông Trần Lưu Quang đề nghị các văn nghệ sĩ, doanh nghiệp văn hóa trao đổi thẳng thắn với lãnh đạo Thành phố về những nhu cầu thực tế, để Thành phố biết cần phải làm gì nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động sáng tạo. Mục tiêu là để văn nghệ sĩ có thể sáng tạo thoải mái, “chơi” nghệ thuật một cách đúng nghĩa, tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế, giá trị hình ảnh và giá trị xã hội, đáp ứng mong muốn của công chúng.

Bên cạnh đó, ông Trần Lưu Quang cho rằng các ý kiến có thể tập trung vào nhiều nội dung như thể chế, nguồn nhân lực, tài chính, cơ sở hạ tầng, kết nối với du lịch, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, hay vấn đề quyền sở hữu trí tuệ. Ông thừa nhận đây là những vấn đề khó, đòi hỏi sự trao đổi cởi mở, thẳng thắn.

Đặt công nghiệp văn hóa đúng nghĩa “công nghiệp”

Cũng tại buổi gặp mặt, ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch điều hành Tổ hợp công nghệ truyền thông và giải trí DatVietVAC, cho rằng phát triển công nghiệp văn hóa nếu không tiếp cận theo hướng quy mô, thiếu “độ lớn” thì rất dễ đi chệch hướng. Do đó, công nghiệp văn hóa phải được đặt đúng nghĩa “công nghiệp”, tức đủ lớn để tạo ra giá trị kinh tế bền vững.

Để công nghiệp văn hóa phát triển đúng nghĩa, ông cho rằng cần hội đủ ba yếu tố cốt lõi: quy mô đủ lớn, sáng tạo nguyên bản và khai thác, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, với mục tiêu cuối cùng là vươn ra thị trường quốc tế, không chỉ dừng ở thị trường trong nước.

Ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch điều hành Tổ hợp công nghệ truyền thông và giải trí DatVietVAC. Ảnh: HẢI NHI

Từ đó, ông Đinh Bá Thành đề xuất một số nhóm chính sách then chốt nhằm thúc đẩy công nghiệp văn hóa.

Trước hết cần đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng; đồng thời ban hành chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng để hỗ trợ sản xuất nội dung; hỗ trợ đầu tư, xuất khẩu sản phẩm văn hóa; và tăng cường bảo vệ bản quyền để ngành công nghiệp nội dung phát triển bền vững, đủ sức cạnh tranh toàn cầu.

Ông nhận định, đến nay Việt Nam vẫn chưa có doanh nghiệp văn hóa đạt quy mô vốn hóa khoảng 1 tỉ USD. Vì vậy, cần tư duy đầu tư dài hạn và lựa chọn các đối tác chiến lược đủ năng lực, tiềm năng để phát triển thành “unicorn” (starup công nghệ có giá trị định giá trên 1 tỉ USD) trong lĩnh vực văn hóa.

Bên cạnh đó, ông Đinh Bá Thành đề xuất hình thành các trung tâm công nghiệp văn hóa quốc tế, trong đó TP.HCM cần xem đây là thiết chế quan trọng tương đương trung tâm tài chính quốc tế và có chính sách ưu đãi tương thích.

Theo ông, các trung tâm này có thể phát triển nhiều lĩnh vực như công nghệ sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong toàn bộ chuỗi giá trị nội dung từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu thụ; đồng thời thúc đẩy điện ảnh, âm nhạc và các ngành công nghiệp giải trí hướng tới thị trường toàn cầu.

Trình bày về mô hình công nghiệp văn hóa, ông cho biết mô hình này gồm ba cấu phần chính. Thứ nhất là sáng tạo nguyên bản, với các chương trình như “Anh trai say hi”, “Em xinh say hi” do người Việt tự xây dựng toàn bộ định dạng, nội dung, không sao chép hay chuyển thể từ nước ngoài. Theo ông, đây là yếu tố then chốt, bởi việc phụ thuộc vào format ngoại khiến sản phẩm khó xuất khẩu.

Thứ hai là khai thác quyền sở hữu trí tuệ, cho phép doanh nghiệp phát triển IP thông qua concert, âm nhạc và các sản phẩm thương mại mang thương hiệu chương trình. Ông dẫn chứng, nhiều sản phẩm văn hóa do Đất Việt VAC phát triển đã được thị trường quốc tế đón nhận tích cực trong các hoạt động giao lưu văn hóa.

Thứ ba là tạo năng lực vốn hóa bền vững. Theo ông, mô hình “innovation IP” (sở hữu trí tuệ sáng tạo) giúp xây dựng giá trị thương hiệu dài hạn, từ truyền hình, mạng xã hội đến thương mại và xuất khẩu văn hóa xuyên biên giới; chỉ cần một IP đủ mạnh, có thể khai thác hiệu quả trong nhiều thập kỷ.

Nhạc sĩ NGUYỄN QUANG VINH, Chủ tịch Hội Âm nhạc TP.HCM:

Nên thành lập Trung tâm xúc tiến Công nghiệp Văn hóa

Tôi cho rằng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay, vai trò của văn nghệ sĩ là hết sức quan trọng, nhất là ở các lĩnh vực đang được chú trọng như điện ảnh. Kinh nghiệm quốc tế, trong đó có Hàn Quốc, cho thấy việc đầu tư bài bản cho ngành công nghiệp giải trí cần đi kèm một hệ thống điều kiện đồng bộ về sân khấu, âm thanh, ánh sáng và hạ tầng kỹ thuật thì mới phát huy hiệu quả.

Ở Việt Nam, dù đã xuất hiện những chương trình giải trí quy mô lớn được tổ chức khá bài bản, công nghiệp văn hóa vẫn không chỉ là câu chuyện bỏ vốn để sản xuất. Với lĩnh vực điện ảnh, nếu TP.HCM hoặc cả nước có một trung tâm xúc tiến công nghiệp văn hóa, hiệu quả mang lại sẽ rất rõ rệt.

Trung tâm xúc tiến cần đóng vai trò là cầu nối giữa các sản phẩm văn hóa trong nước với thị trường quốc tế. Thực tế cho thấy, nhiều nhà làm phim trong nước rất khó tự đưa tác phẩm ra nước ngoài. Nếu có một thiết chế trung gian được tổ chức bài bản, đầy đủ về pháp lý và có chức năng kết nối với các thị trường như Hàn Quốc, Trung Quốc, Đông Nam Á, các sản phẩm văn hóa Việt Nam sẽ có điều kiện tiếp cận thị trường quốc tế thuận lợi hơn.

Không chỉ mở rộng không gian phát hành, mô hình này còn giúp giảm chi phí trung gian, minh bạch hóa phân chia doanh thu, đồng thời tạo nguồn thu hợp pháp thông qua thuế và các nghĩa vụ tài chính. Thay vì chỉ khai thác thị trường trong nước, tác phẩm có thể được phát hành ra nước ngoài với cơ chế phân chia hợp lý, mang lại lợi ích cho nhiều phía.

Do đó, công nghiệp văn hóa không chỉ là câu chuyện vốn đầu tư, mà quan trọng hơn là phải hình thành các thiết chế trung gian đủ năng lực làm cầu nối. Nếu thiếu những trung tâm xúc tiến như vậy, sản phẩm văn hóa khó vươn ra thị trường quốc tế và sẽ chỉ quanh quẩn trong phạm vi trong nước.

Đạo diễn, TS TRỊNH ĐĂNG KHOA, Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Văn hóa TP.HCM:

Người nghệ sĩ trong công nghiệp văn hóa: Giữ giá trị, thích nghi thị trường

Trong phát triển công nghiệp văn hóa, tôi cho rằng lực lượng sáng tạo và công chúng khán giả là hai yếu tố cốt lõi, không thể tách rời. Muốn công nghiệp văn hóa phát triển, phải có công chúng, có khán giả, có người tiêu dùng tác phẩm nghệ thuật. Đồng thời phải có đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tác, dàn dựng và biểu diễn.

Đây những chủ thể trực tiếp tạo ra các tác phẩm. Bên cạnh đó là bộ phận sản xuất, quản lý, vận hành và kinh doanh, giữ vai trò tổ chức, lan tỏa hoạt động văn hóa, song nền tảng cốt lõi vẫn là tác phẩm nghệ thuật.

Ở góc độ thị trường, nhu cầu của thị trường tác động rất lớn đến hoạt động sáng tạo. Với các sản phẩm thông thường, quy luật cung - cầu chi phối rất rõ: Thị trường cần gì thì người sản xuất tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu đó. Đây là quy luật kinh tế phổ biến.

Tuy nhiên, đối với sản phẩm văn hóa, đây là một loại hàng hóa đặc thù. Nó không chỉ chịu sự chi phối của quy luật cung - cầu mà còn phải tuân theo quy luật giá trị. Một tác phẩm văn hóa vừa phải đáp ứng nhu cầu thị trường, vừa phải tạo ra những giá trị tích cực cho con người khi họ tiếp cận tác phẩm.

Những tác phẩm chỉ chạy theo thị hiếu, thuần túy để kiếm tiền, nếu thiếu chiều sâu giá trị, thì chỉ dừng lại ở hàng hóa thương mại, chưa thể gọi là sản phẩm công nghiệp văn hóa đúng nghĩa hay tạo ra các giá trị phù hợp với hệ chuẩn mực và giá trị của quốc gia, dân tộc và con người Việt Nam.

Do đó, tôi cho rằng công nghiệp văn hóa đòi hỏi sản phẩm văn hóa phải dung hòa được giá trị văn hóa và giá trị kinh tế, hai yếu tố này phải song hành với nhau.

Từ góc độ người làm nghề, tôi cho rằng đội ngũ văn nghệ sĩ cũng cần có sự điều chỉnh trong bối cảnh công nghiệp văn hóa hiện nay. Nếu sáng tạo chỉ dựa trên cảm xúc và ý chí cá nhân, thiếu tính đại chúng, tác phẩm có thể chỉ phục vụ một nhóm nhỏ công chúng. Ngược lại, những tác phẩm vừa đáp ứng nhu cầu sáng tạo, vừa được số đông đón nhận sẽ có giá trị cao hơn.

Tôi cho rằng người nghệ sĩ cần ý thức rõ sáng tạo luôn diễn ra trong một bối cảnh xã hội cụ thể. Điều này đòi hỏi sự thích nghi để vừa giữ được giá trị nghề nghiệp, vừa đáp ứng yêu cầu của công nghiệp văn hóa trong giai đoạn hiện nay.

Việt Nam phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa - sáng tạo

Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhận định công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí phát triển của nước ta chưa tương xứng với tiềm năng… Trong khi đó, thế giới đang trong tiến trình xác lập trật tự mới với những chuyển biến nhanh, phức tạp chưa từng có, nổi bật là cạnh tranh giữa các nền văn hóa, trong đó có cạnh tranh giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hóa.

Mục tiêu chung của Nghị quyết 80 đặt ra đến năm 2030 là đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo. Xây dựng một số tập đoàn công nghiệp văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hóa tầm cỡ quốc tế dựa trên nền tảng công nghệ cao và các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa; xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới…

Theo Nghị quyết 80, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam là điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và quốc tế; trở thành một trong những trung tâm công nghiệp văn hóa - sáng tạo năng động, với một số chỉ tiêu chính như sau:

- Công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp 9% GDP.

- Có 10 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa tầm vóc quốc tế; phấn đấu thêm khoảng 8 - 10 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh.

- Phấn đấu nằm trong Top 3 khu vực ASEAN và Top 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm (Soft Power Index) của quốc gia và giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghiệp văn hóa.

HẢI NHI - THU TRINH

Nguồn PLO : https://plo.vn/bi-thu-thanh-uy-tphcm-gap-go-doanh-nghiep-van-nghe-si-linh-vuc-cong-nghiep-van-hoa-post894740.html