Bia Trường Thi - Dấu ấn đất học xứ Thanh

4 giờ trướcBài gốc

Bia Trường Thi - nơi lưu dấu ấn tinh thần khuyến học của xứ Thanh. Ảnh Báo và Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa.

Bia khuyến học (Khuyến học bi) ghi bài biểu của Tổng đốc Thanh Hóa Nguyễn Thuật, tâu lên triều đình Huế (đời vua Đồng Khánh thứ 3 năm 1888), xin cho sĩ tử Thanh Hóa được thi riêng ở trường thi Thanh Hóa. Lời biểu của Tổng đốc Thanh Hóa đã được triều đình nhà Nguyễn ban chiếu chỉ cho phép. Nội dung bia còn ca ngợi công ơn của Tổng đốc và các quan triều đình đã quan tâm đến việc học và việc thi, ca ngợi ơn ban ra của triều đình nhà Nguyễn làm nức lòng sĩ tử và phát triển việc học của tỉnh nhà. Vì thế, Bia khuyến học còn được gọi là Bia Trường Thi.

Từ nguồn gốc sâu sắc của tấm bia, sau này thị xã Thanh Hóa mới đặt tên phố xá ở nơi dựng bia khuyến học là phố Trường Thi, đường Trường Thi, về sau là phường Trường Thi, TP Thanh Hóa (cũ), nay là phường Hạc Thành.

Cảnh xướng danh ở trường thi. Ảnh tư liệu.

Bia dựng năm 1891, gồm bia đá và nhà bia. Toàn bộ tấm bia đá được làm bằng một khối đá liền, bố cục tấm bia gồm: Phần đỉnh bia; phần trán bia; phần thân bia hình chữ nhật; phần đế bia là một khối đá hình chữ nhật. Riêng phần trán bia như hình cánh cung, chạm khắc vân mây. Diềm bia trang trí hoa lá, bia khắc chữ cả hai mặt.

Mặt trước (theo hướng Đông Nam) có nội dung bài biểu của Tổng đốc Thanh Hóa Nguyễn Thuật. Cuối bài biểu là tóm tắt chiếu chỉ của triều đình cho phép như lời của Tổng đốc Thanh Hóa do 3 quan ở triều đình ký. Mặt sau (theo hướng Tây Bắc) là lời tụng của các sĩ phu Thanh Hóa ca ngợi công ơn của Tổng đốc và các quan triều đình đã quan tâm đến việc học và thi.

Một gia đình Nho học họ Nguyễn thành đạt ở Thanh Hóa. Ảnh tư liệu.

Về nhà bia, được xây dựng cùng thời với việc tạo lập bia, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa nội dung và hình thức. Không chỉ che mưa, che nắng, tránh sự hủy hoại của thời tiết, thời gian, nhà bia còn là một công trình kiến trúc nghệ thuật thể hiện tài năng, sáng tạo của người dân xứ Thanh, tăng thêm sự bề thế, trang trọng của tấm bia, là dấu ấn nghệ thuật của một thời kỳ lịch sử rất đáng tự hào.

Bia Trường Thi có giá trị nghiên cứu về nhiều phương diện, đặc biệt trong lĩnh vực khuyến học, đào tạo nhân tài ở Thanh Hóa cuối thế kỷ XIX. Với ý nghĩa và giá trị của nó, Bia Trường Thi đã được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 1998.

NDS

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/thanh-hoa-xua-va-nay-bia-truong-thi-dau-an-dat-hoc-xu-thanh-42857.htm