Biến đổi khí hậu 'mở đường' cho muỗi truyền bệnh chikungunya

4 giờ trướcBài gốc

Bệnh chikungunya lây truyền qua muỗi vốn chủ yếu lưu hành ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, nơi có khí hậu nóng và ẩm, có thể xuất hiện tại những khu vực trước đây không phù hợp cho sự lây truyền kéo dài.

Báo cáo được công bố trên tạp chí Frontiers in Cellular and Infection Microbiology (Những tiến bộ trong vi sinh vật học tế bào và nhiễm trùng).

Các nhà nghiên cứu xác định đông bắc Bắc Mỹ, Trung Âu và Đông Á là những vùng ôn đới có nguy cơ mới nổi. Hiện nay, chikungunya chưa phải bệnh lưu hành tại châu Âu và Bắc Mỹ.

"Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi môi trường sống của các loài muỗi truyền virus, tạo điều kiện để bệnh dịch mở rộng về phía bắc tới các khu vực ôn đới", nhóm nghiên cứu cho biết trong báo cáo.

Biến đổi khí hậu đang mở rộng môi trường lây nhiễm dịch bệnh chikungunya. (Ảnh minh họa)

Nghiên cứu cho thấy khoảng 21,26% diện tích đất liền toàn cầu tại 139 quốc gia hiện nằm trong vùng có nguy cơ lây truyền chikungunya.

Các khu vực rủi ro cao hiện tập trung chủ yếu tại vùng Caribe thuộc Bắc Mỹ, miền đông Nam Mỹ, khu vực Vịnh Guinea ở châu Phi, cùng các vùng ven biển Nam Á và Đông Nam Á.

Ở quy mô châu lục, Nam Mỹ là khu vực có tỷ lệ diện tích đối mặt nguy cơ cao nhất, với 83,41%. Châu Phi đứng thứ hai với 42,67%, tiếp theo là châu Đại Dương với 41,77%.

Tỷ lệ này thấp hơn tại châu Á (30,69%), Bắc Mỹ (13,6%) và châu Âu (6,62%).

Tuy nhiên, các mô hình dự báo cho thấy phạm vi rủi ro sẽ dịch chuyển trong những thập kỷ tới. Đông bắc Bắc Mỹ, Trung Âu và Đông Á được xác định là những khu vực có khả năng trở thành các điểm nóng mới của bệnh.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu phân tích hơn 57.000 dữ liệu ghi nhận sự xuất hiện của muỗi và hơn 13.500 dữ liệu về chikungunya trên toàn cầu.

Kết quả cho thấy biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến nguy cơ lây truyền bệnh chủ yếu thông qua việc thay đổi nơi sinh sống của các loài muỗi truyền bệnh.

Ông Yang Wu, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Công nghệ Hải quan Quảng Châu (Trung Quốc), cho biết muỗi hổ châu Á (Aedes albopictus) đóng vai trò nguy cơ đặc biệt, chiếm hơn 70% khả năng phân bố dự báo của virus trong mô hình nghiên cứu.

Loài muỗi này có khả năng chịu lạnh tốt hơn so với muỗi sốt vàng (Aedes aegypti). Khi nhiệt độ toàn cầu tăng lên, Aedes albopictus có thể thiết lập quần thể tại những khu vực trước đây quá lạnh để tồn tại, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện các ổ dịch chikungunya địa phương.

Nhóm nghiên cứu khuyến nghị các khu vực Bắc Trung Âu, đông bắc Bắc Mỹ và Đông Á cần được ưu tiên trong các kế hoạch phòng chống dịch bệnh do biến đổi khí hậu.

Các quốc gia nằm ở rìa vùng ôn đới nên triển khai sớm các chương trình giám sát muỗi truyền bệnh, đồng thời tăng cường năng lực chẩn đoán và phát hiện ca bệnh trước năm 2040.

Những khu vực được xác định cần nâng cao mức độ sẵn sàng gồm Anh, Đức, vùng đông bắc nước Mỹ, cùng các quốc gia Đông Á như Trung Quốc và Nhật Bản.

Theo các nhà nghiên cứu, việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp các hệ thống y tế thích ứng tốt hơn với những thay đổi về dịch tễ học do biến đổi khí hậu gây ra trong những thập kỷ tới.

Chikungunya là bệnh do virus lây truyền qua muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus. Người mắc bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau khớp, đau cơ, đau lưng, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn và phát ban.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp đây là một trong những bệnh nhiệt đới "bị lãng quên".

Theo số liệu từ Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC), từ đầu năm 2026 đến nay thế giới đã ghi nhận khoảng 33.000 ca chikungunya có triệu chứng và 9 trường hợp tử vong, phần lớn tập trung tại Nam Mỹ.

Hoa Vũ

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/bien-doi-khi-hau-mo-duong-cho-muoi-truyen-benh-chikungunya-ar1022565.html