Biến động nhân sự sau Tết: bài toán của sự chủ động

3 giờ trướcBài gốc

Tết trở thành thời điểm quan trọng để rà soát mức độ sẵn sàng của tổ chức trước những cú “hụt nhịp” đầu năm. Ảnh: LÊ VŨ

Điều đáng lưu ý là các quyết định này hiếm khi được hình thành trong vài ngày nghỉ Tết. Về bản chất, Tết không tạo ra sự ra đi, mà chỉ cung cấp một mốc thời gian tương đối trọn vẹn - cả về tâm lý lẫn lợi ích - để hiện thực hóa những cân nhắc từ trước. Khi những kỳ vọng không được đáp ứng, những khúc mắc kéo dài chưa được giải tỏa và những so sánh âm thầm đã đủ lớn, kỳ nghỉ trở thành thời điểm thuận lợi để khép lại một lựa chọn đã được chuẩn bị.

Chính vì vậy, biến động nhân sự sau Tết không chỉ là câu chuyện “giữ người”, mà còn là một bài toán quản trị rủi ro vận hành. Khi doanh nghiệp chỉ bắt đầu phản ứng sau kỳ nghỉ, họ thường rơi vào thế bị động: thiếu người, gián đoạn công việc, phải tái bố trí trong điều kiện bất lợi. Ngược lại, nếu nhìn sự dịch chuyển nhân sự như một dạng rủi ro có thể dự báo và quản trị, thì giai đoạn cận Tết trở thành thời điểm quan trọng để rà soát mức độ sẵn sàng của tổ chức trước những cú “hụt nhịp” đầu năm.

Biến động nhân sự sau Tết không chỉ là câu chuyện “giữ người”, mà còn là một bài toán quản trị rủi ro vận hành. Khi doanh nghiệp chỉ bắt đầu phản ứng sau kỳ nghỉ, họ thường rơi vào thế bị động: thiếu người, gián đoạn công việc, phải tái bố trí trong điều kiện bất lợi.

Trong bài toán đó, không phải mọi biến động nhân sự đều tạo ra tác động như nhau. Rủi ro thực sự nằm ở những vị trí mà sự ra đi có thể làm đứt gãy quy trình, làm mất tri thức tích lũy hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến khách hàng và đối tác. Việc nhận diện các vị trí then chốt và đánh giá mức độ phụ thuộc của tổ chức vào từng mắt xích, vì thế, là yêu cầu tối thiểu của quản trị rủi ro. Khi doanh nghiệp chưa trả lời được câu hỏi “ai nghỉ thì hệ thống sẽ chậm lại hoặc bị gián đoạn”, họ vẫn chưa nhìn thấy đầy đủ những điểm dễ tổn thương của mình.

Ở cấp độ này, việc nhận diện rủi ro không nhằm “chỉ mặt” một ai, mà để soi lại cấu trúc vận hành của tổ chức. Dữ liệu, quy trình và các mối quan hệ then chốt đang được nắm giữ ở đâu? Nếu một cá nhân rời đi, điều gì sẽ bị gián đoạn, và trong bao lâu? Ngay cả khi tránh phán xét cá nhân, nhà quản trị vẫn cần chú ý đến các biến đổi hành vi - những chỉ báo sớm cho thấy rủi ro có thể đang tích tụ.

Trong thực tế, các nhà quản trị đôi khi nhận thấy những tín hiệu như sự rút lui khỏi các thảo luận dài hạn, thái độ thận trọng hơn trong cam kết, hoặc sự im lặng trước những thay đổi. Những biểu hiện này cần được nhìn nhận thận trọng. Ở thời điểm cuối năm, đó cũng có thể là dấu hiệu của sự mệt mỏi, của việc tập trung hoàn tất công việc tồn đọng, hoặc tâm thế chờ đợi định hướng mới cho năm sau. Chúng không đồng nghĩa với quyết định rời đi, nhưng có giá trị ở chỗ khiến nhà quản trị phải đặt lại câu hỏi về các điều kiện vận hành đứng sau những biểu hiện đó và mức độ phụ thuộc của hệ thống, thay vì mặc định rằng mọi thứ vẫn ổn định.

Mức độ phụ thuộc vào cá nhân thường chỉ bộc lộ đầy đủ khi sự việc đã xảy ra. Khi nhân sự chủ chốt thông báo nghỉ việc, doanh nghiệp có thể mới nhận ra rằng tri thức, dữ liệu và các mối quan hệ then chốt đang tập trung quá mức, khiến hệ thống vận hành của mình mong manh hơn tưởng tượng.

Khoảng thời gian trước Tết, khi nhiều tổ chức đang rà soát kế hoạch và chuẩn bị cho chu kỳ mới, là dịp phù hợp để nhìn lại vấn đề này. Việc chia sẻ và hệ thống hóa tri thức, nếu được thực hiện như một phần của quản trị thường xuyên, sẽ giúp tổ chức giảm thiểu rủi ro gián đoạn khi biến động xảy ra.

Ở góc độ đó, quản trị rủi ro nhân sự không đối lập với nỗ lực giữ người. Ngược lại, một hệ thống ít phụ thuộc cá nhân thường tạo ra môi trường ổn định và minh bạch hơn - điều kiện để các cam kết dài hạn có thể hình thành và được duy trì. Khi rủi ro đã được phân tán, quyết định rời đi, nếu xảy ra, sẽ không còn mang tính đột biến, và doanh nghiệp có thêm không gian để xử lý, thay vì bị cuốn vào những cuộc thương lượng gấp gáp ngay thời điểm nhạy cảm nhất.

Dù chủ động đến đâu, khả năng một số nhân sự rời đi sau Tết vẫn luôn tồn tại. Vì vậy, việc chuẩn bị sẵn các kịch bản cho những tuần đầu năm - từ phương án tiếp quản công việc đến trình tự bàn giao - là một phần của quản trị rủi ro vận hành. Mục tiêu cốt lõi của các kịch bản này là đảm bảo dòng chảy kinh doanh không bị gián đoạn trong giai đoạn khởi động của năm mới, khi nhiều kế hoạch chiến lược cần được triển khai nhanh chóng.

Giai đoạn cận Tết không chỉ là lúc doanh nghiệp hoàn tất nghĩa vụ tài chính hay các thủ tục tổng kết. Đây còn là thời điểm nhiều kỳ vọng và cam kết đang được định hình lại, đồng thời cũng là cơ hội để nhà quản trị nhìn lại những mắt xích dễ tổn thương của tổ chức, mức độ phụ thuộc vào cá nhân, và mức độ sẵn sàng của các kịch bản ứng phó khi biến động xảy ra. Nếu không được dự liệu từ sớm, khi các quyết định rời đi được thông báo ngay sau Tết, doanh nghiệp sẽ khó xử lý một cách chủ động và hiệu quả.

Phạm Đăng Khoa

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/bien-dong-nhan-su-sau-tet-bai-toan-cua-su-chu-dong/