Từ những đồ phế liệu, giáo viên Trường Mầm non Quảng Hòa, xã Quảng Yên đã làm thành những món đồ chơi, đồ dùng học tập cho trẻ.
Tại Trường Mầm non Tân Khang, xã Trung Chính, những chiếc vỏ hộp sữa, chai nhựa, lõi giấy hay bìa carton sau khi được phụ huynh mang đến đều được giáo viên phân loại, làm sạch, phơi khô trước khi tái chế thành đồ dùng học tập cho trẻ. Từ đôi bàn tay khéo léo của các cô giáo, nhiều vật liệu bỏ đi đã trở thành mô hình ngôi nhà, con vật, bảng chữ cái, đồ chơi vận động hay các học liệu phục vụ hoạt động trải nghiệm. Việc làm học liệu từ phế liệu đã được nhà trường duy trì nhiều năm nay và trở thành hoạt động quen thuộc của giáo viên trước mỗi năm học mới.
Theo cô Nguyễn Thị Tấn, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tân Khang, ngay từ đầu năm học, nhà trường đã phát động phong trào làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo trong toàn trường nhằm chủ động nguồn học liệu phục vụ giảng dạy. Nhà trường phối hợp với phụ huynh thu gom các vỏ chai, bìa carton và nhiều vật liệu đã qua sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày để giáo viên xử lý sạch sẽ, sau đó sáng tạo thành đồ dùng, đồ chơi cho trẻ sử dụng trong suốt năm học.
Đối với bậc học mầm non, học liệu đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi trẻ tiếp cận kiến thức chủ yếu thông qua quan sát, trải nghiệm và tương tác trực tiếp. Một giờ học sinh động với nhiều đồ dùng trực quan sẽ giúp trẻ dễ tiếp thu, hứng thú hơn so với cách dạy học đơn thuần.
Giáo viên Trường Mầm non Tân Khang làm học liệu từ phế liệu.
Tuy nhiên trên thực tế, kinh phí đầu tư đồ chơi, học liệu tại nhiều trường còn hạn chế, trong khi nhu cầu đổi mới hoạt động dạy học ngày càng lớn. Vì vậy, tận dụng phế liệu để làm học liệu đang trở thành giải pháp được nhiều trường lựa chọn. Không chỉ giảm áp lực kinh phí, cách làm này còn giúp giáo viên chủ động thiết kế học liệu phù hợp với từng chủ đề, từng độ tuổi của trẻ. Nhiều loại học liệu được sáng tạo riêng theo nội dung bài học thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đồ chơi sản xuất sẵn.
Tại Trường Mầm non Quảng Hòa, xã Quảng Yên, phong trào làm đồ chơi từ nguyên vật liệu tái chế được triển khai gắn với các hoạt động giáo dục STEM. Cô Hoàng Thị Hà, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: "Giáo viên thường tận dụng nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương và thu nhận phế liệu để làm học liệu cho trẻ. Dù đồ dùng tự làm không đảm bảo độ bền như sản phẩm sản xuất sẵn, nhưng mỗi năm nhà trường vẫn duy trì từ 1 đến 2 đợt bổ sung đồ dùng, đồ chơi để đáp ứng nhu cầu dạy và học".
Từ những chiếc nắp chai, ống hút... qua bàn tay khéo léo của giáo viên, trẻ đã có những đồ dùng bắt mắt, để vừa học vừa chơi.
Khác với những món đồ chơi công nghiệp có sẵn, học liệu tái chế thường mang màu sắc gần gũi, gắn với cuộc sống thường ngày nên dễ tạo sự tò mò cho trẻ. Những chiếc nắp chai có thể trở thành học liệu học số đếm; lõi giấy được làm thành ống nhòm, con vật hay mô hình cây xanh; còn bìa carton có thể biến thành ngôi nhà, gian hàng hay sân khấu nhỏ cho các hoạt động đóng vai.
Nhiều giáo viên cho rằng, quá trình làm học liệu cũng là dịp để giáo viên đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động, tăng tính tương tác trong lớp học. Thay vì phụ thuộc vào giáo cụ cố định, giáo viên có thể linh hoạt sáng tạo thêm nhiều hình thức học tập phù hợp với từng chủ đề.
Tại các lớp học mầm non, những món đồ chơi được làm từ vật liệu tái chế đang trở thành một phần quen thuộc trong hoạt động hằng ngày của trẻ. Nhiều trẻ tỏ ra hào hứng khi nhận ra những vật dụng quen thuộc trong gia đình lại có thể trở thành đồ chơi hoặc học liệu phục vụ giờ học.
Theo cô Lê Thị Thúy, giáo viên Trường Mầm non Hoàng Giang, xã Trung Chính, việc sáng tạo đồ dùng, đồ chơi từ nguyên liệu phế thải đã mang lại hiệu quả tích cực trong quá trình dạy học. Trẻ hứng thú hơn trong các hoạt động vui chơi, học tập; giáo viên cũng năng động, sáng tạo hơn trong việc trang trí lớp học và tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giúp trẻ tiếp thu kiến thức tốt hơn.
Mỗi giờ học trở nên hấp dẫn, thú vị hơn nhờ những học liệu qua bàn tay tái chế của cô giáo.
Không dừng lại ở việc tạo học liệu phục vụ giảng dạy, nhiều trường còn xem đây là một hoạt động giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ngay từ sớm. Qua những món đồ chơi được tái chế, trẻ hiểu rằng nhiều vật dụng sau khi sử dụng vẫn có thể tiếp tục làm thành những sản phẩm hữu ích thay vì bỏ đi.
Trong bối cảnh giáo dục mầm non ngày càng chú trọng trải nghiệm và phát triển kỹ năng cho trẻ, việc tận dụng phế liệu để làm học liệu đang cho thấy nhiều giá trị thiết thực. Từ những vật liệu tưởng chừng không còn giá trị sử dụng, các cô giáo mầm non đã tạo nên những giờ học sinh động, đồng thời gieo vào trẻ những bài học đầu tiên về sự sáng tạo, tiết kiệm và trách nhiệm với môi trường.
Hương Quỳnh