'Biệt đội' băng rừng phá bẫy, giải cứu muông thú ở Chư Mom Ray

2 giờ trướcBài gốc

Len lỏi giữa đại ngàn

Sáng sớm, khi sương còn phủ dày những tán rừng, chúng tôi có mặt tại Vườn Quốc gia (VQG) Chư Mom Ray, theo chân lực lượng bảo vệ rừng bước vào chuyến tuần tra. Trên vai mỗi người là chiếc ba lô nặng với đầy đủ nhu yếu phẩm, máy bẫy ảnh, võng, túi ngủ, thuốc men... Họ chuẩn bị bước vào một hành trình không chỉ gian nan về thể lực, mà còn đối mặt với vô vàn hiểm nguy giữa "ma trận" bẫy thú đang bủa vây các cánh rừng.

Anh Lê Trọng Tấn (cán bộ VQG Chư Mom Ray) cho biết, mỗi chuyến đi kéo dài nhiều ngày, phải ăn rừng, ngủ rừng, băng qua những địa hình hiểm trở để tiếp cận các khu vực trọng điểm. "Có những nơi phải đi bộ hàng chục cây số mới tới, đường trơn trượt, dốc cao, nhiều đoạn không có lối mòn rõ ràng. Nhưng khó nhất vẫn là phát hiện và tháo gỡ bẫy thú được ngụy trang rất tinh vi", anh Tấn nói.

Tại nhiều khu rừng đặc dụng, trong đó có VQG Chư Mom Ray, tình trạng đặt bẫy thú vẫn diễn ra phức tạp. Những chiếc bẫy dây rút, bẫy kẹp, bẫy lồng... được giăng khắp nơi, từ ven suối đến lối mòn của thú rừng. Với những người bảo vệ rừng, mỗi chuyến tuần tra không khác gì bước vào một "trận địa" vô hình.

Nhân viên bảo vệ rừng gỡ bẫy

Khoảng 7 giờ sáng, các tổ tuần tra bắt đầu xuất phát. Hành trình đầu tiên là men theo con suối nhỏ, nước lạnh buốt, rồi dần tiến sâu vào rừng già. Đôi chân của họ được bảo vệ bằng lớp tất dài bó sát để chống vắt. Những bước chân thoăn thoắt, quen thuộc với địa hình đưa đoàn vượt qua những con dốc dựng đứng, những lối đi trơn trượt.

Anh Tấn chia sẻ: "Để tiếp cận các cánh rừng thường có bẫy thú, mỗi tổ phải mang theo lương thực đủ dùng nhiều ngày. Đến nơi, anh em chia nhau ra từng hướng, rà soát kỹ từng khu vực. Công việc này đòi hỏi sự kiên nhẫn rất lớn, vì bẫy thường được giấu rất kỹ dưới lớp lá mục hoặc bụi rậm".

Đi đầu đoàn là A Kinh - nhân viên chuyên trách bảo vệ rừng có nhiều kinh nghiệm. Tay cầm rựa, anh phát quang những bụi rậm để mở lối đi nhỏ cho cả nhóm. Người đi cuối là anh Tấn, đảm nhiệm việc định vị GPS và ghi chép lại toàn bộ hành trình.

Càng đi sâu, mật độ bẫy thú càng nhiều. Những chiếc bẫy dây rút loại phổ biến nhất được đặt khắp nơi. Chỉ cần một sợi dây kẽm, một cành cây uốn cong và một chút lá rừng để ngụy trang, chiếc bẫy có thể trở thành "tử thần" đối với bất kỳ con vật nào. Khi con thú dẫm vào, thòng lọng lập tức siết chặt, cành cây bật lên, treo ngược con vật. Càng vùng vẫy, dây càng siết mạnh khiến con vật không thể thoát ra.

Ngoài bẫy dây rút, lực lượng tuần tra còn phát hiện nhiều loại bẫy khác như bẫy kẹp, bẫy lồng, bẫy lưới, thậm chí cả những chiếc "hàm quỷ” có sức sát thương cao. Tất cả đều được đặt dọc theo các lối di chuyển của thú rừng, đặc biệt là gần nguồn nước và khu vực có thức ăn.

Anh A Kinh (phải) chia sẻ về cách gỡ bẫy thú

Sự hồi sinh của rừng

Việc tháo gỡ bẫy không hề đơn giản. Mỗi chiếc bẫy phải được xử lý cẩn thận để tránh gây nguy hiểm cho chính người thực hiện. Có những chuyến tuần tra, một tổ tuần tra có thể gỡ hàng chục, thậm chí hàng trăm chiếc bẫy. Nhưng điều khiến họ trăn trở là chỉ sau một thời gian ngắn, những chiếc bẫy mới lại xuất hiện.

"Chỉ một buổi sáng, anh em trong tổ đã gỡ được 6 bẫy rút. May mắn là bẫy mới được đặt và phát hiện kịp thời nên chưa có con thú nào sập bẫy. Đây là cuộc chiến không có hồi kết. Gỡ hôm nay, ngày mai có thể người ta lại đặt lại. Nhưng nếu mình không làm, động vật sẽ tiếp tục bị nguy hiểm. Không chỉ tháo gỡ bẫy, các tổ tuần tra còn kết hợp tuyên truyền cho người dân. Khi gặp người dân, anh em sẽ giải thích, vận động để họ hiểu rõ tác hại của việc săn bắt trái phép thú rừng, từ đó hạn chế tình trạng đặt bẫy", A Kinh chia sẻ.

Song song với tuần tra, VQG Chư Mom Ray đã triển khai hệ thống 280 máy bẫy ảnh đặt khắp các khu vực trọng điểm. Những thiết bị này hoạt động như "tai mắt điện tử", tự động ghi lại hình ảnh khi phát hiện chuyển động của các loài. Nhờ hệ thống bẫy ảnh, nhiều loài động vật quý hiếm đã được ghi nhận. Trong đó có gấu ngựa - loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới, thuộc nhóm dễ bị tổn thương.

Không chỉ vậy, bẫy ảnh còn ghi lại hình ảnh đàn bò tót 4 con trong tình trạng khỏe mạnh. Ngoài ra, nhiều loài khác như voọc bạc; beo lửa; chà vá chân đen, chân nâu, chân xám; gà lôi hồng tía; gà tiền mặt đỏ... cũng xuất hiện trong các khung hình quý giá. Những hình ảnh này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn đa dạng sinh học.

Theo ông Đào Xuân Thủy (Giám đốc Ban quản lý VQG Chư Mom Ray), việc liên tiếp phát hiện các loài động vật quý hiếm cho thấy công tác bảo vệ rừng tại Vườn đang phát huy hiệu quả, sinh cảnh sống của các loài được bảo vệ và phát triển tốt. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục tăng cường các biện pháp quản lý, bảo vệ chặt chẽ nhằm gìn giữ và phát triển nguồn gene của các loài động vật quý hiếm, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học bền vững.

Đặt bẫy ảnh trong Vườn Chư Mom Ray

Những con số thống kê cũng cho thấy nỗ lực không ngừng của lực lượng bảo vệ rừng. Trong năm 2025, VQG Chư Mom Ray đã thực hiện hơn 6.200 cuộc tuần tra với gần 23.000 lượt người tham gia, tháo gỡ hơn 11.400 dây bẫy thú các loại. Nhờ đó, nhiều nguy cơ xâm hại rừng được phát hiện và xử lý kịp thời, không để xảy ra các vụ vi phạm nghiêm trọng hay cháy rừng.

Hiện nay, VQG Chư Mom Ray được giao quản lý hơn 60.000 héc-ta rừng với độ che phủ lên tới 97%. Hệ động vật tại đây đã ghi nhận hơn 1.000 loài, trong đó có 112 loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới. Những loài như bò tót, công xanh, voọc chà vá... đều có nguy cơ tuyệt chủng nếu không được bảo vệ nghiêm ngặt.

Năm 2004, Chư Mom Ray được công nhận là Vườn di sản ASEAN - một trong những khu bảo tồn có giá trị sinh học cao của khu vực. Danh hiệu này không chỉ là niềm tự hào, mà còn đặt ra trách nhiệm lớn trong việc gìn giữ "lá phổi xanh" của vùng Chư Mom Ray.

Chí Dũng

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/doi-song/nhip-song/biet-doi-bang-rung-pha-bay-giai-cuu-muong-thu-o-chu-mom-ray_192468.html