'Big 3' ngân hàng hưởng lợi thêm nguồn vốn hàng trăm ngàn tỉ đồng

một giờ trướcBài gốc

Mở nút thắt tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước

Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định, 100% tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước (KBNN) bị loại trừ và không được tính vào tổng vốn huy động. Cho dù khoản tiền gửi này tại một số ngân hàng thương mại cổ phần quốc doanh có thể lên tới hàng chục ngàn tỉ đồng mỗi năm, nhưng ngân hàng không được tính vào tỷ lệ LDR (tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động), có mức tối đa là 85%.

Tại Thông tư 26/2022/TT-NHNN (sửa đổi Thông tư 22), tỷ lệ LDR có tính đến tiền gửi từ KBNN sẽ theo lộ trình giảm dần: Năm 2023 được tính 50%; năm 2024 được tính 40%; năm 2025 được tính 20% và từ 1/1/2026 tiền gửi từ KBNN bị loại trừ 100% khỏi công thức tính tỷ lệ LDR. Điều này tất yếu sẽ dẫn tới bất lợi cho các ngân hàng, vì khoản tiền gửi rất lớn từ KBNN không thể đưa được vào cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh và cho vay tiêu dùng của người dân.

Với Thông tư 08 vừa ban hành và có hiệu lực ngay từ ngày 15/5, tỷ lệ khấu trừ chỉ tính 80%. Đồng nghĩa, các ngân hàng vẫn được sử dụng 20% từ lượng tiền gửi của KBNN đưa vào làm nguồn vốn cho vay, góp phần giải tỏa một phần áp lực thanh khoảnđã diễn ra trong nhiều tháng qua. Qua đó, ngân hàng không chỉ đáp ứng được nhu cầu vốn vay phát triển kinh tế - đặc biệt là phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, mà còn mang lại phần lợi nhuận không nhỏ cho các ngân hàng.

Tâm điểm là “Big 3” ngân hàng quốc doanh

Công ty chứng khoán Vietcap nhận định, việc Ngân hàng Nhà nước với Thông tư 08 cho phép cộng 20% tiền gửi từ KBNN vào vốn huy động để tính tỷ lệ LDR có tác động hưởng lợi trực tiếp cho VCB, CTG và BID. Đây là “Big 3” trong số các ngân hàng trên thị trường chứng khoán hiện nay.

Cũng theo Vietcap, nếu tính như cách cũ là ngân hàng phải khấu trừ 100% tiền gửi của KBNN ra khỏi nguồn vốn huy động, tỷ lệ LDR của nhóm “Big 3” ước tính giảm từ 1,1-1,5% (dựa theo số liệu cuối quý I/2026).

Theo ước tính, hiện số dư tiền gửi KBNN tại VCB, CTG và BID khoảng 570.000 tỉ đồng tính tới cuối quý I/2026, mức 20% tương ứng khoảng 114.000 tỉ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng trong bối cảnh mức tăng trưởng tín dụng (3,18%) đang lớn nhanh gấp 6 lần tốc độ tăng trưởng huy động vốn dân cư (0,55%).

2 điểm hỗ trợ tích cực

Theo phân tích của một số công ty chứng khoán, điểm sửa đổi kịp thời của Ngân hàng Nhà nước trong Thông tư 08 như “phao cứu sinh” đối với thanh khoản của hệ thống ngân hàng, mang lại sự hỗ trợ cấp thiết cho thanh khoản hệ thống, thông qua hai thay đổi trọng yếu.

Thứ nhất là sự bổ sung 20% tiền gửi KBNN vào tỷ lệ LDR. Sự thay đổi này, đặc biệt giúp cho nhóm ngân hàng quốc doanh như Vietcombank (VCB), BIDV (BID) và Vietinbank (CTG) giải tỏa được một khoản tiền lớn đưa vào làm vốn cho vay.

Thứ hai, Thông tư 08 chưa loại bỏ tiền gửi liên ngân hàng ra khỏi phần vốn huy động để tính tỷ lệ LDR. Đáng chú ý là, dự thảo sửa đổi Thông tư 22 trước đó đã có xu hướng loại trừ tiền gửi liên ngân hàng ra khỏi tỷ lệ LDR. Tuy nhiên, Thông tư 08 vẫn giữ nguyên, tức vẫn tính tiền gửi liên ngân hàng trong cấu phần vốn huy động để được tính vào tỷ lệ LDR.

Theo số liệu từ Hiệp hội Ngân hàng, tiền gửi liên ngân hàng ước khoảng từ 800.000-930.000 tỉ đồng/ngày đối với các giao dịch bằng VND. Dòng tiền này biến động liên tục từng ngày, nhưng phần lớn giao dịch (90-95%) là các khoản vay mượn ngắn hạn, tập trung chủ yếu vào kỳ hạn qua đêm và 1 tuần để các ngân hàng kịp thời bù đắp thanh khoản cuối ngày. Không chỉ lớn về giá trị, tiền gửi liên ngân hàng còn có độ phủ rộng tại các ngân hàng và có liên quan chằng chéo giữa các ngân hàng với nhau, từ đó sự tác động cũng sẽ tăng lên tương ứng.

Khi thị trường liên ngân hàng bị căng thẳng thanh khoản, Ngân hàng Nhà nước thường can thiệp trực tiếp thông qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO). Quy mô các đợt bơm/hút ròng dòng tiền này thường dao động từ vài chục nghìn tỉ đến hàng trăm nghìn tỉ đồng mỗi tuần tùy thuộc vào diễn biến thực tế của thị trường.

Động thái chưa loại trừ tiền gửi liên ngân hàng giúp các ngân hàng tránh “cú sốc” kỹ thuật và sụt giảm thanh khoản đột ngột khi dòng tiền từ thị trường 1 (huy đồng vốn từ thị trường dân cư) vẫn đang ở vùng đáy của chu kỳ chính.

Dù chỉ là giải pháp tình thế nhằm giúp hệ thống thích nghi, các phân tích từ một số công ty chứng khoán cho rằng đây là điều kiện cần để hỗ trợ nền kinh tế trong bối cảnh thắt chặt tiền tệ toàn cầu. Tuy nhiên, các nhà băng vẫn cần chủ động phương án tái cấu trúc nguồn vốn bền vững trước khi các chuẩn mực Basel III khắt khe hơn được áp dụng trong tương lai.

Thế Lâm

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/big-3-ngan-hang-huong-loi-them-nguon-von-hang-tram-ngan-ti-dong-251800.html