Ngày 17-3, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết định hướng xây dựng Hà Nội trở thành một Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, đồng thời đề ra các nhiệm vụ, giải pháp mang tính đột phá, nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” và tạo lập mô hình phát triển mới cho Thủ đô trong kỷ nguyên chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.
Tầm nhìn 100 năm, đặt con người làm trung tâm
Nghị quyết nêu rõ thời gian qua, Hà Nội đã đạt nhiều kết quả tích cực trong xây dựng và phát triển, khẳng định vai trò là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia.
Hà Nội đồng thời cũng là đầu tàu về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ. Kinh tế Thủ đô tăng trưởng khá, hạ tầng đô thị từng bước được cải thiện, diện mạo ngày càng văn minh, hiện đại.
Các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, khoa học công nghệ có nhiều chuyển biến; đời sống người dân được nâng cao; quốc phòng - an ninh được giữ vững; đối ngoại và hội nhập quốc tế được mở rộng. Niềm tin và sự đồng thuận trong nhân dân tiếp tục được củng cố, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Thủ đô.
Tuy nhiên, Nghị quyết cũng chỉ rõ những kết quả này chưa tương xứng với tiềm năng và vai trò đặc biệt của Hà Nội. Tốc độ tăng trưởng còn thấp so với một số địa phương trong vùng; quy mô kinh tế chưa nổi trội trong khu vực. Công tác quy hoạch, quản lý đô thị còn bất cập; nhiều vấn đề như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập úng, an toàn thực phẩm chưa được xử lý triệt để.
Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị định hướng xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành một thành phố “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Ảnh: Trọng Phú
Bên cạnh đó, việc khai thác nguồn lực còn hạn chế; không gian phát triển đô thị chưa được tổ chức hợp lý, đặc biệt là không gian ngầm và các khu đô thị mới. Kinh tế số, xã hội số phát triển chưa tương xứng; văn hóa chưa thực sự trở thành động lực nội sinh.
Trước bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Bộ Chính trị nhấn mạnh việc xây dựng và phát triển Hà Nội có ý nghĩa chiến lược đặc biệt, lâu dài.
Một trong những quan điểm cốt lõi được nhấn mạnh là lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, với hệ giá trị xuyên suốt là “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của Thủ đô.
Nghị quyết cũng định hướng xây dựng Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, bao trùm, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu.
Đáng chú ý, quy hoạch tổng thể Thủ đô được xác định với tầm nhìn 100 năm, theo cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, trong đó sông Hồng giữ vai trò trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, kết nối Hà Nội với các vùng kinh tế trong nước và quốc tế.
Mục tiêu thu nhập 95.000 USD/người vào năm 2065
Nghị quyết 02-NQ/TW đặt ra lộ trình phát triển cụ thể cho từng giai đoạn với các chỉ tiêu kinh tế - xã hội tham vọng, trong đó nổi bật là mục tiêu tăng trưởng GRDP và thu nhập bình quân đầu người.
Giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; đến năm 2030, quy mô GRDP đạt trên 113 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 12.000 USD.
Giai đoạn 2031 - 2035, tốc độ tăng trưởng tiếp tục duy trì từ 11% trở lên; quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người đạt tối thiểu 18.800 USD.
Đến năm 2045, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, với quy mô GRDP khoảng 640 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 42.000 USD – thuộc nhóm cao trong khu vực.
Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì buổi làm việc với Thành ủy Hà Nội vào ngày 10-1-2026. Ảnh: Nhân dân
Đặc biệt, tầm nhìn đến năm 2065, Thủ đô hướng tới quy mô GRDP khoảng 1.920 tỉ USD, thu nhập bình quân đầu người đạt tối thiểu 95.000 USD, đưa Hà Nội vào nhóm các thủ đô có mức sống và hạnh phúc cao hàng đầu thế giới.
Song song với các chỉ tiêu kinh tế, Nghị quyết cũng xác định rõ mục tiêu phát triển Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; xã hội ổn định, an toàn; người dân có cuộc sống chất lượng, hạnh phúc; thành phố trở thành điểm đến hấp dẫn của khu vực và quốc tế.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Bộ Chính trị yêu cầu triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp mang tính đột phá. Trong đó, đáng chú ý là việc chuyển đổi từ “quy hoạch tĩnh” sang “quy hoạch động và mở”, linh hoạt thích ứng với sự biến đổi nhanh của đô thị và nền kinh tế.
Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình chùm đô thị đa trung tâm, kết nối bằng hệ thống hạ tầng chiến lược và giao thông công cộng khối lượng lớn, từng bước chuyển từ cấu trúc “đơn cực tập trung” sang “đa cực - liên kết - lan tỏa”.
Một trụ cột quan trọng khác là xây dựng thể chế đặc thù, vượt trội cho Thủ đô, với việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, đi đôi với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình. Thành phố được trao thêm thẩm quyền trong quản lý đất đai, đầu tư, tổ chức bộ máy, biên chế và chính sách thu nhập, tạo điều kiện chủ động trong điều hành và phát triển.
Bên cạnh đó, Hà Nội sẽ đẩy mạnh liên kết vùng, phát triển đồng bộ với các địa phương trong vùng Thủ đô và các hành lang kinh tế; đồng thời tập trung phát triển văn hóa, con người, bảo tồn giá trị nghìn năm văn hiến gắn với hiện đại hóa, chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và văn hóa làm động lực chủ đạo; huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công tư (PPP) và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị.
Với tầm nhìn dài hạn, mục tiêu rõ ràng và hệ thống giải pháp toàn diện, Nghị quyết 02-NQ/TW được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt cho sự phát triển của Hà Nội, đưa Thủ đô vươn lên mạnh mẽ, trở thành thành phố toàn cầu đáng sống trong những thập niên tới.
Trọng Phú