Bộ Công an kiến nghị bổ sung nhiều tội danh mới trong Bộ luật Hình sự

4 giờ trướcBài gốc

Hôm nay (17-4), Bộ Công an bắt đầu lấy ý kiến Dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Ngày kết thúc lấy ý kiến là 7-5-2026.

Hội nghị tổng kết thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 do Bộ Công an tổ chức vào tháng 3-2026. Ảnh: BCA

Khắc phục khoảng trống pháp lý

Theo đó, Bộ Công an trình Chính phủ tờ trình chính sách xây dựng dự án BLHS (sửa đổi), nhằm hoàn thiện khung pháp lý, phục vụ hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Sau hơn 8 năm thi hành, BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025) đã phát huy vai trò quan trọng trong bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền con người và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy nhiều quy định đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp sự biến đổi nhanh của đời sống, đặc biệt là sự xuất hiện của các loại tội phạm công nghệ cao, tài chính, môi trường và không gian mạng.

Tội phạm ngày càng có xu hướng tổ chức chặt chẽ, xuyên quốc gia, thủ đoạn tinh vi. Trong khi đó, một số quy định còn thiếu cụ thể, chưa thống nhất hoặc chồng chéo với luật chuyên ngành, ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý và tính nghiêm minh của pháp luật.

Vì vậy, việc sửa đổi toàn diện BLHS được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý, bảo đảm đồng bộ hệ thống pháp luật và nội luật hóa các cam kết quốc tế.

Kết hợp giữa trừng trị nghiêm minh với khoan hồng

Dự thảo chính sách đặt ra mục tiêu hoàn thiện cơ sở pháp lý phòng, chống tội phạm; bảo vệ chủ quyền quốc gia, quyền con người; nâng cao hiệu quả răn đe, phòng ngừa và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.

Quan điểm xuyên suốt là kết hợp giữa trừng trị nghiêm minh với khoan hồng, nhân đạo; ưu tiên biện pháp dân sự, kinh tế trước khi xử lý hình sự; bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội và phân hóa trách nhiệm hình sự hợp lý.

Một trong những nội dung trọng tâm là hoàn thiện quy định về loại trừ và miễn trách nhiệm hình sự (TNHS).

Dự thảo đề xuất bổ sung cơ chế loại trừ trách nhiệm đối với rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung; đồng thời cho phép tạm hoãn truy cứu TNHS đối với các hành vi gây thiệt hại kinh tế nhưng có thể khắc phục, không mang động cơ vụ lợi. Chính sách này nhằm khuyến khích đổi mới, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, đồng thời tạo điều kiện để người vi phạm khắc phục hậu quả.

Dự thảo cũng bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc để nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm, như mở rộng phạm vi xử lý hành vi chuẩn bị phạm tội nguy hiểm; bổ sung khái niệm tổ chức tội phạm; hoàn thiện quy định về tài sản số, tiền số; điều chỉnh các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và mở rộng điều kiện tha tù trước thời hạn.

Về hình phạt, dự thảo định hướng giảm dần áp dụng hình phạt tử hình, chỉ giữ với các tội đặc biệt nghiêm trọng; đồng thời mở rộng áp dụng hình phạt tiền, cải tạo không giam giữ và các biện pháp không tước tự do. Đáng chú ý, bổ sung hình phạt lao động công ích và cơ chế giám sát điện tử, tạo điều kiện cho người phạm tội cải tạo, tái hòa nhập xã hội.

Dự thảo đề xuất rà soát, điều chỉnh các tình tiết định tội, định khung hình phạt theo hướng rõ ràng, dễ áp dụng; loại bỏ các dấu hiệu mang tính nhân thân không còn phù hợp; điều chỉnh mức định lượng tài sản cho phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế.

Đáng chú ý, Bộ Công an kiến nghị bổ sung nhiều tội danh mới nhằm bao quát các hành vi phát sinh trong thực tiễn như tội phạm công nghệ cao, dữ liệu cá nhân, tiền ảo, môi trường, tài chính, cũng như các hành vi liên quan đến trí tuệ nhân tạo, deepfake, rửa tiền xuyên quốc gia. Đồng thời, mở rộng TNHS của pháp nhân thương mại trong các lĩnh vực thuế, tài chính, đất đai, bảo hiểm.

Ngoài ra, dự thảo chú trọng hoàn thiện kỹ thuật lập pháp, bảo đảm tính thống nhất giữa BLHS với các luật liên quan; khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp; quy định rõ cấu thành tội phạm để tránh tùy nghi trong áp dụng.

Bộ Công an đề xuất lựa chọn phương án sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định, bởi đây là giải pháp giúp tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, đồng thời nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Dự án Bộ luật Hình sự dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 và thông qua tại Kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XVI.

Khi được ban hành, Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong giai đoạn mới.

ĐẮC LAM

Nguồn PLO : https://plo.vn/bo-cong-an-kien-nghi-bo-sung-nhieu-toi-danh-moi-trong-bo-luat-hinh-su-post904742.html