Giá thế giới tăng nhanh và mạnh
Thông tin từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, thị trường xăng dầu thế giới đang trải qua giai đoạn biến động mạnh. Xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran từ ngày 28/2/2026 cùng nhiều diễn biến liên quan đã khiến giá dầu thế giới liên tục biến động theo chiều hướng tăng - giảm đột ngột, song xu hướng chung là tăng nhanh và mạnh.
Diễn biến này nhanh chóng tác động đến giá xăng dầu trong nước. Trước tình hình đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã cho phép áp dụng cơ chế điều hành giá linh hoạt hơn theo Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026.
Theo cơ chế này, trong trường hợp giá xăng dầu thế giới biến động bất thường, tăng trên 7%, cơ quan quản lý có thể xem xét điều hành giá sớm, thậm chí theo từng ngày. Đồng thời, việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cũng được triển khai nhằm giảm bớt tác động tới thị trường trong nước.
Nhờ cơ chế linh hoạt, các kỳ điều hành bất thường gần đây không chỉ bám sát diễn biến của thị trường thế giới mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động nhập khẩu nguồn hàng, đồng thời hạn chế tâm lý lo ngại và tích trữ trong người dân.
Cụ thể, đối với hai mặt hàng tiêu dùng phổ biến, giá cơ sở xăng RON 95 đã ghi nhận 3 kỳ tăng liên tiếp vào các ngày 5, 7 và 10/3/2026, với mức tăng lần lượt 10,86%, 21,07% và 22,45%. Giá cơ sở dầu diesel cũng tăng trong cả 3 kỳ, tương ứng 19,49%, 31,26% và 18,12%.
Đến ngày 13/3/2026, giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới tiếp tục leo thang, kéo theo giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trong nước tăng từ 9,10-29,79% so với ngày 12/3/2026. Cụ thể, xăng E5 RON92 tăng 9,10%, lên 28.917 đồng/lít; xăng RON 95-III tăng 9,34%, lên 32.338 đồng/lít; dầu diesel 0.05S tăng 16,55%, lên 37.326 đồng/lít; dầu hỏa tăng 29,79%, lên 40.147 đồng/lít; dầu mazut 180CST 3,5S tăng 14,08%, lên 25.851 đồng/kg.
Tuy nhiên, trước diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là tác động từ xung đột quân sự tại Trung Đông, Bộ Công thương nhận định, một số giải pháp điều hành tại Nghị quyết 36 không còn hoàn toàn phù hợp với tình hình thực tế.
Quỹ bình ổn xăng dầu chỉ đủ chi khoảng 15 ngày
Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, trước khi thực hiện chi sử dụng, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu còn hơn 5.600 tỷ đồng. Với mức chi 4.000 đồng/lít xăng và 5.000 đồng/lít dầu như hiện nay, quỹ này chỉ có thể hỗ trợ bình ổn giá trong khoảng 15 ngày nếu tiếp tục duy trì mức chi hiện tại.
Trước thực tế đó, Bộ Công thương đang phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng các phương án báo cáo Thủ tướng xem xét. Trong đó, có khả năng tính đến việc ứng trước hoặc bố trí nguồn dự phòng trong trường hợp giá xăng dầu thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp.
Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.
Song song, hai bộ cũng đang nghiên cứu đề xuất Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, qua đó bổ sung thêm công cụ tài khóa để hỗ trợ bình ổn thị trường.
Bên cạnh các giải pháp điều hành ngắn hạn, vấn đề nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu cũng được đặt ra nhằm tăng khả năng ứng phó trước biến động của thị trường năng lượng thế giới. Theo cơ quan quản lý, diễn biến thị trường thời gian qua là bài học quan trọng để tiếp tục nghiên cứu các giải pháp tăng cường dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực ứng phó.
Các phương án đang được xem xét bao gồm tăng cường dự trữ quốc gia và nâng mức dự trữ thương mại.
Hiện nay, theo quy định, các doanh nghiệp đầu mối phải duy trì mức dự trữ tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng, trong khi doanh nghiệp phân phối phải bảo đảm 5 ngày dự trữ. Đối với dự trữ quốc gia, quy mô hiện mới tương đương khoảng 7 ngày cung ứng.
Hồng Hạnh