Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BGDĐT quy định về quy tắc ứng xử của nhà giáo trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Thông tư có hiệu lực từ ngày 30/1/2026, thay thế Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT về đạo đức nhà giáo và Điều 6 của Thông tư số 06/2019/TT-BGDĐT về quy tắc ứng xử trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên.
Không phân biệt đối xử với người học
Bên cạnh các quy tắc ứng xử chung, Thông tư dành dung lượng đáng kể để quy định cụ thể về ứng xử của nhà giáo với người học. Theo đó, nhà giáo phải có thái độ mẫu mực, tinh thần bao dung, trách nhiệm và yêu thương; mọi phản hồi, nhận xét, khen ngợi hay phê bình cần phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh, đồng thời động viên, khích lệ sự phấn đấu và phát triển của người học.
Nhà giáo được yêu cầu tôn trọng và đánh giá đúng thực chất năng lực của người học; bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các em; tạo động lực phát huy phẩm chất và năng lực; lắng nghe, kịp thời tư vấn, hỗ trợ về học tập và các vấn đề xã hội phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi. Cùng với đó, nhà giáo có trách nhiệm tạo môi trường giáo dục an toàn, tích cực và bình đẳng; khuyến khích người học tham gia nghiên cứu, lao động sản xuất, hoạt động phục vụ cộng đồng và phát triển bền vững.
Đáng chú ý, Thông tư quy định nhà giáo không được phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức; không xúc phạm, gây tổn thương, trù dập, định kiến, bạo hành hay xâm hại người học; phải báo cáo kịp thời với lãnh đạo hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện người học bị bạo lực, xâm hại. Nhà giáo cũng không được ép buộc người học tham gia các hoạt động mang tính tự nguyện, không công khai thông tin cá nhân của người học trái quy định và không gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong tuyển sinh, đánh giá.
Ảnh minh họa.
Trong ứng xử với đồng nghiệp, Thông tư yêu cầu nhà giáo trung thực, chân thành, đoàn kết, có tinh thần hợp tác, chia sẻ trách nhiệm và giúp đỡ lẫn nhau; thực hiện tự phê bình và phê bình một cách khách quan, nghiêm túc, thẳng thắn, mang tính xây dựng. Nhà giáo cần tôn trọng, lắng nghe ý kiến đồng nghiệp, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn; đồng thời không xúc phạm, chia rẽ, gây mất đoàn kết nội bộ, không né tránh trách nhiệm và không công khai thông tin của đồng nghiệp trái quy định.
Đối với cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, nhà giáo có trách nhiệm chấp hành sự phân công, chỉ đạo trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao; cầu thị tiếp thu ý kiến đánh giá, góp ý; tích cực tham mưu và thể hiện rõ chính kiến chuyên môn; không xúc phạm, gây mất đoàn kết nội bộ và không thờ ơ, né tránh hay che giấu sai phạm.
Lan tỏa trách nhiệm nghề nghiệp ra cộng đồng
Trong quan hệ với cha mẹ hoặc người giám hộ của người học, Thông tư yêu cầu nhà giáo chủ động, kịp thời cung cấp và trao đổi thông tin trung thực về người học, chương trình và kế hoạch giáo dục khi được cấp quản lý cho phép; khuyến khích phụ huynh tham gia vào các hoạt động giáo dục vì sự tiến bộ của người học. Văn bản cũng nghiêm cấm nhà giáo xúc phạm, áp đặt, vụ lợi hoặc ép buộc phụ huynh tham gia các hoạt động trái quy định của Nhà nước hay các hoạt động mang tính tự nguyện.
Ở phạm vi cộng đồng, Thông tư nhấn mạnh vai trò xã hội của nhà giáo: tích cực tham gia các hoạt động tự nguyện, bảo vệ môi trường; thực hiện hiệu quả các phong trào từ thiện, nhân đạo, chăm lo người nghèo và nhóm yếu thế theo quy định pháp luật; tham gia xây dựng xã hội học tập, phát triển văn hóa đọc, khuyến học, khuyến tài. Nhà giáo cũng được kỳ vọng chủ động lan tỏa các giá trị nhân văn, những việc làm tốt, hình ảnh đẹp và hành vi ứng xử văn hóa; tích cực tham gia truyền thông chính thống, góp phần chống tin giả liên quan đến giáo dục trên không gian mạng.
Ghi nhận từ thực tế, nhiều phụ huynh bày tỏ sự đồng thuận với tinh thần chung của Thông tư nhưng cũng đặt câu hỏi về việc triển khai trong đời sống giáo dục hằng ngày.
Chị Trịnh Thị Mai Khanh (phường Cầu Giấy, Hà Nội), có con học lớp 8 cho rằng, quy định mới là cần thiết: "Trước đây, phụ huynh nhiều khi băn khoăn về cách ứng xử của giáo viên nhưng không có căn cứ rõ ràng để đối chiếu. Nay có quy tắc cụ thể, tôi yên tâm hơn, nhưng vẫn mong có cơ chế giám sát minh bạch để quy định thực sự đi vào thực tế".
Anh Lương Văn Minh (TP.HCM), phụ huynh học sinh tiểu học nhấn mạnh yếu tố bảo vệ trẻ em: "Quy định cấm bạo hành, xúc phạm học sinh và cấm ép buộc các hoạt động "tự nguyện" khiến tôi cảm thấy con mình được bảo vệ tốt hơn trong môi trường học đường".
Ở chiều khác, chị Phạm Thu Hương (phường Đại Mỗ, Hà Nội) bày tỏ băn khoăn: "Tôi ủng hộ việc tôn trọng học sinh, nhưng cũng mong nhà trường tạo điều kiện để thầy cô vẫn có đủ quyền răn dạy, uốn nắn khi cần thiết. Nếu giáo viên quá e dè thì kỷ cương lớp học có thể bị ảnh hưởng".
Trong khi đó, anh Nguyễn Quốc Bảo (tỉnh Hưng Yên) nhìn nhận Thông tư như cơ hội để tăng cường phối hợp giữa nhà trường và gia đình: "Nếu việc trao đổi thông tin giữa giáo viên và phụ huynh được thực hiện nghiêm túc, minh bạch, học sinh sẽ được hỗ trợ tốt hơn cả ở trường lẫn ở nhà".
Những ý kiến khác nhau cho thấy kỳ vọng lớn của xã hội đối với Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT, đồng thời đặt ra yêu cầu không chỉ ban hành quy định mà còn phải tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ để chuẩn mực mới thực sự đi vào từng lớp học.
Đỗ Vi