Bộ GD&ĐT đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp đối với nhà giáo.
Đề xuất cách tính lương mới
Theo đó, bộ đề xuất đa số nhà giáo được hưởng hệ số lương đặc thù mức 1,15 so với hệ số lương hiện hưởng. Giáo viên mầm non được hưởng hệ số 1,25.
Nhà giáo giảng dạy tại trường, lớp dành cho người khuyết tật, trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, trường phổ thông nội trú vùng biên giới đất liền, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các trường chính trị tỉnh, thành phố được hưởng hệ số 1,2.
Học sinh tiểu học tại một trường ở vùng cao, tỉnh Lào Cai. Ảnh: PHI HÙNG
Trường hợp nhà giáo dạy trẻ em mầm non là người khuyết tật tại các cơ sở giáo dục chuyên biệt hoặc trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập được hưởng hệ số cao nhất là 1,3.
Bộ GD&ĐT đề xuất công thức tính mức lương đối với nhà giáo như sau:
Lương giáo viên từ 1-1-2026 = Mức lương cơ sở x Hệ số lương hiện hưởng x Hệ số lương đặc thù
Trong đó, hệ số lương đặc thù được sử dụng để tính đóng, hưởng chế độ BHXH nhưng không dùng để tính các khoản phụ cấp.
Căn cứ quy định tại Điều 3 Thông tư 07/2024 của Bộ Nội vụ, lương giáo viên hiện nay được tính theo công thức:
Lương giáo viên từ 1-7-2024 = Mức lương cơ sở x Hệ số lương hiện hưởng
Nguyên tắc thực hiện chế độ phụ cấp
Dự thảo cũng quy định khi nhà giáo được điều động hoặc biệt phái giữa các cơ sở giáo dục công lập, việc hưởng phụ cấp được áp dụng theo nơi đến. Trường hợp mức phụ cấp nơi đi cao hơn nơi đến, nhà giáo được bảo lưu phụ cấp tối đa 36 tháng.
Nếu được điều động sang cơ quan quản lý giáo dục, nhà giáo được bảo lưu tiền lương và phụ cấp trong 12 tháng.
Nhà giáo công tác trong lĩnh vực có phụ cấp đặc thù được hưởng thêm phụ cấp theo quy định, nhưng nếu trùng loại phụ cấp thì chỉ hưởng mức cao nhất.
Khi địa bàn hành chính thay đổi dẫn đến điều chỉnh mức phụ cấp, nhà giáo được tiếp tục hưởng mức cũ trong 6 tháng. Đối với các cơ sở giáo dục có nhiều cấp học hoặc nhiều điểm trường, việc hưởng phụ cấp được xác định theo cấp học, điểm trường hoặc phân hiệu có mức phụ cấp cao nhất.
Dự thảo cũng bổ sung các trường hợp được hưởng phụ cấp trách nhiệm công việc ngoài các đối tượng đã được quy định trước đây.
Cụ thể, mức phụ cấp từ 0,1-0,3 so với mức lương cơ sở, áp dụng cho các nhiệm vụ như tư vấn học đường, công tác xã hội, tổ phó chuyên môn, giáo viên cốt cán, giảng dạy tiếng dân tộc thiểu số, giảng dạy bằng ngoại ngữ, giảng dạy người khuyết tật theo phương thức giáo dục hòa nhập hoặc chuyên biệt, công tác tại các trường chuyên biệt, trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập.
Phụ cấp trách nhiệm công việc được chi trả cùng kỳ lương hàng tháng và không dùng để tính đóng, hưởng BHXH.
Ngoài ra, nhà giáo được cử biệt phái, dạy liên trường, hoặc phải di chuyển giữa các điểm trường, phân hiệu, cơ sở liên kết đào tạo, cơ sở thực hành, doanh nghiệp ngoài cơ sở giáo dục được hưởng phụ cấp lưu động hệ số 0,2 so với mức lương cơ sở, tính theo số ngày thực tế lưu động.
Nhà giáo dạy thực hành hoặc vừa dạy lý thuyết vừa dạy thực hành tại các phòng, xưởng thực hành trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập hoặc tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh được hưởng phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm khi làm việc trong môi trường có yếu tố độc hại, dễ lây nhiễm bệnh, áp suất cao, nhiệt độ vượt chuẩn, tiếng ồn lớn, độ rung cao hoặc phóng xạ, bức xạ vượt mức cho phép.
Mức phụ cấp dao động từ 0,1-0,4 so với mức lương cơ sở, tùy theo số lượng yếu tố nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Dự thảo nêu rõ kinh phí chi trả tiền lương và phụ cấp cho nhà giáo được bảo đảm từ nguồn ngân sách nhà nước hoặc nguồn thu sự nghiệp của đơn vị. Cụ thể, các cơ sở giáo dục công lập tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc chi đầu tư sử dụng nguồn thu sự nghiệp.
Các cơ sở tự bảo đảm một phần chi thường xuyên sử dụng cả nguồn thu sự nghiệp và ngân sách nhà nước theo phân cấp. Các cơ sở do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên sử dụng ngân sách nhà nước.
Thực trạng tiền lương, phụ cấp đối với nhà giáo hiện nay
Hiện, tiền lương của nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập được thực hiện theo Nghị định 204/2004, áp dụng chung bảng lương viên chức sự nghiệp. Nhà giáo được xếp lương theo trình độ đào tạo, với các loại từ B, A0, A1, A2 đến A3.
Ngoài lương, nhà giáo hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề với mức từ 25-70%, phụ cấp thâm niên và một số phụ cấp khác tùy vị trí, điều kiện công tác.
Theo Bộ GD&ĐT, thực tế cho thấy lương của nhà giáo chưa được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp như chủ trương đã đề ra. Chỉ khoảng 12% nhà giáo được xếp lương ở các nhóm A1, A2.1, A3.1, trong khi gần 100% viên chức các ngành, lĩnh vực khác có thể được xếp ở các nhóm này.
Đáng chú ý, chỉ tối đa 1,17% nhà giáo cao cấp được xếp ở thang lương cao nhất (A3.1 và A3.2), trong khi ngành khác đều có tối đa 10% viên chức được xếp thang lương A3.1.
Đối với giáo viên mầm non, theo Bộ GD&ĐT, 100% đội ngũ này đang xếp ở thang lương thấp nhất trong hệ thống. Hệ số khởi điểm (2,1) và hệ số lương cao nhất (6,38) của giáo viên mầm non đều thấp hơn đáng kể so với viên chức các ngành khác có cùng hạng chức danh (hệ số khởi điểm và hệ số lương cao nhất của các ngành khác lần lượt là 2,34 và 8,0).
Biểu đồ so sánh thang lương áp dụng giữa các chức danh nhà giáo với viên chức ngành, lĩnh vực khác. Nguồn: MOET
Cũng theo Bộ GD&ĐT, việc áp dụng chung một bảng lương cho tất cả viên chức chưa phản ánh đúng mức độ phức tạp của nghề dạy học. Khoảng cách giữa hệ số lương khởi điểm của các bảng lương còn thấp, chưa tạo động lực cho giáo viên nâng cao trình độ, phát triển nghề nghiệp. Cách trả lương hiện chủ yếu dựa trên trình độ đào tạo, thâm niên, chưa gắn chặt với kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Cạnh đó, một số chế độ phụ cấp hiện chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Giáo viên dạy tiếng dân tộc thiểu số ở phổ thông được hưởng phụ cấp trách nhiệm, nhưng giảng viên đại học dạy nội dung này chưa được hưởng. Nhiều giáo viên phải dạy biệt phái, dạy liên trường, di chuyển giữa các điểm trường nhưng không thuộc diện hưởng phụ cấp lưu động theo quy định hiện hành.
Trong khi đó, tình trạng thiếu giáo viên vẫn diễn ra ở nhiều địa phương, nhất là giáo viên mầm non, tiểu học và các môn học như tin học, ngoại ngữ, nghệ thuật.
Tính đến tháng 4-2025, cả nước còn thiếu hơn 102.000 giáo viên so với định mức. Trong giai đoạn từ tháng 8-2020 đến 8-2023 có trên 40.000 giáo viên nghỉ việc hoặc chuyển việc, trong đó giáo viên dưới 35 tuổi chiếm khoảng 60%.
Tính từ tháng 8-2023 đến 4-2024 có 7.215 giáo viên nghỉ việc, trong đó số giáo viên bỏ nghề ở bậc mầm non chiếm tỉ lệ cao (khoảng 1.600 giáo viên, chiếm 22%) và giảm dần theo các cấp học từ thấp đến cao.
Thu nhập của giáo viên mới vào nghề còn thấp do chỉ được hưởng lương theo hệ số và phụ cấp ưu đãi. Mức lương thấp nhất của giáo viên mầm non khoảng 6,6 triệu đồng/tháng, giáo viên tiểu học khoảng 7,3 triệu đồng/tháng, giáo viên THCS, THPT, dự bị đại học khoảng 7,1 triệu đồng/tháng; thấp hơn mức trung bình 7,7 triệu đồng/tháng của người lao động năm 2024.
Ngoài ra, khoảng cách giữa lương thấp nhất và cao nhất của nhà giáo khá lớn, trong khi nhiệm vụ cơ bản tương đồng.
"Việc Chính phủ ban hành Nghị định quy định chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp bảo đảm căn cứ chính trị, pháp lý là hoàn toàn cần thiết để khắc phục những bất cập còn tồn tại trong thực tiễn, để xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo", Bộ GD&ĐT khẳng định.
Theo tính toán của Bộ GD&ĐT, tổng ngân sách phát sinh để thực hiện chính sách tiền lương và phụ cấp là khoảng 3.225,6 tỉ đồng/tháng, tương đương gần 20% tổng chi tiền lương hiện hành.
THANH THANH