Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng, lấy ý kiến góp ý rộng rãi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Bộ GD&ĐT.
Giáo viên nghỉ hưu lần đầu có khung pháp lý làm việc toàn thời gian tại các cơ sở giáo dục.
Việc xây dựng và ban hành Thông tư nhằm thể chế hóa các quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học, liên quan đến hai nhóm nhà giáo này. Khi có hiệu lực, Thông tư sẽ thay thế Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT ngày 10/10/2011 về chế độ thỉnh giảng, cùng Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT sửa đổi một số điều kèm theo.
Trong bối cảnh thiếu giáo viên cục bộ, việc tìm kiếm giảng viên phù hợp để thỉnh giảng, đặc biệt ở các bộ môn đặc thù, gặp nhiều khó khăn, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nguồn nhà giáo thỉnh giảng.
Tại các địa phương, nhất là vùng sâu, vùng xa, việc thu hút nhà khoa học, giáo viên/giảng viên trình độ cao đến thỉnh giảng gặp nhiều khó khăn. Đội ngũ nhà giáo đã nghỉ hưu, dù có kinh nghiệm công tác, cũng hạn chế tham gia giảng dạy do điều kiện làm việc và sinh hoạt chưa thuận lợi.
Đội ngũ giáo viên thỉnh giảng và nhà giáo nghỉ hưu là lực lượng bổ trợ quan trọng, hỗ trợ đội ngũ giáo viên cơ hữu. Vì vậy, việc xây dựng quy định để hình thành đội ngũ tham gia thường xuyên giảng dạy và nghiên cứu là hết sức cần thiết.
Hiện nay, pháp luật mới chỉ quy định về nhà giáo thỉnh giảng, chưa có khung pháp lý cho nhà giáo làm việc toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định trách nhiệm pháp lý, phân bổ thời gian làm việc, khối lượng giảng dạy, nghĩa vụ nghiên cứu khoa học, cũng như tính toán các điều kiện bảo đảm chất lượng.
Thực trạng này ảnh hưởng đến tính minh bạch trong quản lý đội ngũ, gây bất cập trong kiểm định chất lượng, xếp hạng cơ sở giáo dục và quản lý nhà nước về giáo dục.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh đổi mới, tự chủ và hội nhập quốc tế, mối quan hệ pháp lý rõ ràng giữa giáo viên/giảng viên và cơ sở giáo dục trở nên cần thiết.
Việc quy định nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu giúp ổn định đội ngũ, chuẩn hóa quản lý nhân sự, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho công tác tuyển dụng, phân công nhiệm vụ, đánh giá và sử dụng giáo viên/giảng viên.
Những quy định trong dự thảo Thông tư cũng nâng cao hiệu lực kiểm định, bảo đảm chất lượng, trở thành chỉ báo định lượng giúp cơ quan quản lý hậu kiểm thực chất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực và tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm tra, giám sát, xử lý trách nhiệm khi có vi phạm.
Phượng Nguyễn