Bộ Nông nghiệp và Môi trường nói về sai phạm về quan trắc môi trường

4 giờ trướcBài gốc

Ông Nguyễn Xuân Hải, Phó Cục trưởng Cục Môi trường trả lời báo chí:

Ông Nguyễn Xuân Hải, Phó Cục trưởng Cục Môi trường nhấn mạnh, qua các vụ việc, có thể nhận diện một số tồn tại.

Thứ nhất, một số hệ thống còn có lỗ hổng trong kiểm soát kỹ thuật, đặc biệt là trong truyền và quản lý dữ liệu, tiềm ẩn nguy cơ thông đồng giữa các bên liên quan. Công tác giám sát chéo và phát hiện bất thường trong một số trường hợp chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, đây không phải là khoảng trống của hệ thống pháp luật mà là vấn đề trong tổ chức thực hiện, cần tiếp tục xử lý.

Về lộ trình để doanh nghiệp đáp ứng quy chuẩn, ông Hải cho biết, thực hiện Luật Bảo vệ môi trường, Bộ đã ban hành các quy chuẩn kỹ thuật mới về nước thải, khí thải và quy định lộ trình áp dụng đến năm 2031, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp có thời gian chuyển đổi, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Quan điểm chung là quan trắc chỉ là công cụ giám sát; doanh nghiệp bắt buộc phải xử lý ô nhiễm thực chất, không thể “làm đẹp số liệu” để thay thế cho việc đầu tư công nghệ xử lý chất thải phát sinh.

Về quy trình giám sát và việc “bịt kẽ hở”, ông Hải cho hay, hiện hệ thống quan trắc được thiết kế nhiều lớp kiểm soát: Doanh nghiệp vận hành, bảo trì theo quy định; đơn vị độc lập thực hiện kiểm định, đối chứng; cơ quan quản lý giám sát dữ liệu theo thời gian thực. Tuy nhiên, thực tế cho thấy dữ liệu vẫn có thể bị can thiệp mà hệ thống chưa phát hiện kịp thời, đây là vấn đề kỹ thuật cần khắc phục ngay.

Cục Môi trường đang tham mưu Bộ tập trung vào một số giải pháp như: kiểm soát chặt dữ liệu và tài khoản quản trị; kiểm tra nhật ký hệ thống; tăng cường phát hiện dữ liệu bất thường theo thời gian thực; nâng cao tính bảo mật và toàn vẹn của dữ liệu.

Hiện hệ thống quan trắc trên cả nước vẫn vận hành liên tục, dữ liệu được truyền và giám sát theo thời gian thực. Sau vụ việc, Bộ đã chỉ đạo rà soát toàn bộ hệ thống quan trắc trên phạm vi cả nước; yêu cầu địa phương kiểm tra, niêm phong, kiểm soát thiết bị và tài khoản hệ thống; tăng cường kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng; rà soát quy trình đấu thầu, quản lý dự án; phối hợp với cơ quan công an để xử lý nghiêm vi phạm.

Đồng thời, một yêu cầu quan trọng là, bảo đảm hệ thống quan trắc tiếp tục vận hành ổn định, không gián đoạn, phục vụ công tác quản lý.

Liên quan đến việc chưa phát hiện kịp thời sai phạm, ông Hải cho biết, hệ thống hiện được thiết kế truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý với nhiều lớp kiểm tra, tuy nhiên một số hành vi vi phạm có tính chất tinh vi, lợi dụng kẽ hở kỹ thuật mà hệ thống trước đây chưa phát hiện đầy đủ trong mọi trường hợp. Vì vậy, thời gian tới cần tăng cường kiểm soát truy cập, cấu hình hệ thống, đẩy mạnh giám sát từ xa, phân tích dữ liệu và hoàn thiện quy định để bảo đảm dữ liệu không thể bị can thiệp hoặc có thể phát hiện sớm hành vi can thiệp trái phép.

Về quan điểm xử lý, sai phạm, ông Hải nhấn mạnh, sự việc lần này không chỉ là vấn đề quản lý mà còn là hành vi cố tình vi phạm, lợi dụng kẽ hở của một số tổ chức, cá nhân. Do đó, cần xử lý nghiêm, đồng thời siết chặt quản lý và khắc phục các lỗ hổng kỹ thuật.

Trong thời gian tới, Cục Môi trường sẽ tiếp tục bám sát chỉ đạo của lãnh đạo Bộ, rà soát, hoàn thiện quy trình kỹ thuật và quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm phát hiện sớm và ngăn chặn các vi phạm.

Trước đó, ngày 29/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an cho biết đã khởi tố 74 bị can với 10 tội danh liên quan đến sai phạm về quan trắc môi trường tại nhiều tỉnh, thành phố.

Các bị can thuộc 59 doanh nghiệp xả thải và lắp đặt thiết bị quan trắc trên cả nước, trong đó có cả cán bộ, lãnh đạo trong đơn vị quản lý Nhà nước về môi trường. Qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường đã phát hiện có tình trạng làm sai lệch chỉ số về môi trường tại các doanh nghiệp xả thải và lắp thiết bị quan trắc trên cả nước nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ Công an chỉ đạo đấu tranh.

Sau nhiều tháng thu thập tài liệu, chứng cứ, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường chủ trì, phối hợp với Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra, Bộ Công an tổ chức bắt giữ các đối tượng, khởi tố vụ án, khởi tố bị can để điều tra làm rõ.

Lực lượng chức năng đã làm rõ, một số nhà máy nhiệt điện, các công ty nhôm, thép, các công ty môi trường là những đơn vị lớn phát ra khí thải, nước thải. Những đơn vị này khi hoạt động buộc phải lắp đặt các thiết bị quan trắc môi trường ở nơi phát sinh nước thải, nguồn thải để giám sát. Tuy nhiên, các chỉ số về môi trường khi được truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường lại bị can thiệp, chỉnh sửa tinh vi.

Các thiết bị quan trắc dù được dán niêm phong, có hệ thống camera giám sát riêng nhưng vẫn bị điều chỉnh từ xa thông qua phần mềm. Các đối tượng đã can thiệp để giảm chỉ số đầu ra, từ đó đảm bảo dữ liệu khi được gửi về cơ quan quản lý sẽ luôn nằm trong mức cho phép.

Quá trình điều tra, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường xác định có gần 160 trạm quan trắc môi trường đã bị can thiệp, chỉnh sửa, làm sai lệch dữ liệu, chiếm gần 55% tổng số trạm trên toàn quốc.

Thu Trang/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/xa-hoi/bo-nong-nghiep-va-moi-truong-noi-ve-sai-pham-ve-quan-trac-moi-truong-20260401112603814.htm