Tàu hàng di chuyển qua eo biển Hormuz ngày 8/4/2026. (Ảnh: AA/TTXVN)
Mỹ vừa cảnh báo các công ty vận tải biển toàn cầu có thể đối mặt với các biện pháp trừng phạt nếu thực hiện các khoản thanh toán cho Iran để đổi lấy quyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz.
Cảnh báo do Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ (OFAC) công bố ngày 2/5, bổ sung thêm một lớp áp lực trong cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran nhằm giành quyền kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược này.
Trong điều kiện bình thường, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến vào ngày 28/2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, ngăn chặn các hoạt động giao thông thông thường bằng cách tấn công hoặc đe dọa tấn công tàu thuyền.
Sau đó, giới chức Iran bắt đầu cho phép một số tàu đi qua theo các tuyến vòng gần bờ biển nước này và đôi khi thu phí cho dịch vụ "bảo hộ vận tải". Chính hoạt động "trạm thu phí" này là đối tượng trọng tâm của cảnh báo trừng phạt từ OFAC.
OFAC nhấn mạnh nỗ lực lập "trạm thu phí" của Iran chính là mục tiêu của lệnh cảnh báo trừng phạt. Các yêu cầu thanh toán không chỉ giới hạn ở tiền mặt mà còn bao gồm "tài sản kỹ thuật số, bù trừ, hoán đổi không chính thức hoặc các khoản thanh toán bằng hiện vật khác," kể cả quyên góp từ thiện hay thanh toán tại các đại sứ quán Iran.
Trước đó, ngày 13/4, Mỹ đã đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz bằng lệnh phong tỏa hải quân, ngăn các tàu chở dầu Iran rời cảng và cắt đứt nguồn thu dầu mỏ mà Iran cần để vực dậy nền kinh tế đang suy yếu. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tính đến nay đã có 45 tàu thương mại bị yêu cầu quay đầu kể từ khi lệnh phong tỏa có hiệu lực.
Cảnh báo trừng phạt được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump vừa bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh. Ông Trump cũng cho biết các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục qua điện thoại sau khi ông hủy chuyến công du Pakistan của các đặc phái viên tuần trước, đồng thời đề xuất một phương án mới nhằm mở lại eo biển Hormuz phục vụ các đồng minh vùng Vịnh xuất khẩu dầu khí.
Theo hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran, nước này đã chuyển đề xuất cho các trung gian hòa giải tại Pakistan vào tối 30/4.
Mặc dù thỏa thuận ngừng bắn kéo dài ba tuần vẫn đang được duy trì mong manh, cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran tiếp tục gây áp lực ngày càng lớn lên nền kinh tế toàn cầu, đẩy giá cả leo thang và dẫn đến tình trạng khan hiếm nhiên liệu cùng các sản phẩm liên quan đến ngành dầu khí.
Trong một diễn biến liên quan, cũng ngày 1/5 tại Liên hợp quốc, Đại sứ Trung Quốc Phó Thông nhấn mạnh việc duy trì lệnh ngừng bắn là "vấn đề cấp bách nhất", đồng thời kêu gọi các bên nối lại đàm phán một cách thiện chí để tạo cơ sở cho việc mở lại eo biển Hormuz.
Ông cho biết Ngoại trưởng Vương Nghị đã "gần như liên tục" điện đàm với đại diện các bên liên quan, và Trung Quốc ủng hộ vai trò trung gian hòa giải của Pakistan./.
(TTXVN/Vietnam+)