Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính vừa có công điện số 39/CĐ-TTg ngày 14/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng tốc xử lý và khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy hành chính. Mục tiêu trọng tâm là bảo đảm quản lý, sử dụng tài sản công đúng quy định, đồng thời sớm đưa các tài sản vào vận hành, khai thác nhằm tạo thêm nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Theo yêu cầu của Bộ Tài chính, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần rà soát, hoàn thiện hệ thống quy định thuộc thẩm quyền liên quan đến quản lý và sử dụng tài sản công, đặc biệt là các nội dung về phân cấp quản lý, tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, phương tiện và thiết bị chuyên dùng. Đây được xem là cơ sở quan trọng để việc sắp xếp, bố trí và khai thác tài sản công được thực hiện thống nhất và hiệu quả hơn.
Đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư không còn nhu cầu sử dụng, Bộ Tài chính yêu cầu đẩy nhanh tiến độ xử lý theo thời hạn cụ thể. Theo đó, các trường hợp chưa có quyết định xử lý phải hoàn tất trước ngày 25/5/2026. Trong khi đó, các cơ sở đã có quyết định thu hồi hoặc chuyển giao phải hoàn thành việc bàn giao, tiếp nhận trước ngày 30/5/2026.
Bộ Tài chính thúc tiến độ xử lý tài sản công dôi dư trước ngày 30/5. Ảnh minh họa
Một điểm đáng chú ý là Bộ Tài chính đề xuất cách tiếp cận linh hoạt trong khai thác các cơ sở nhà, đất được giao cho các tổ chức quản lý, kinh doanh nhà của địa phương. Theo đó, địa phương có thể triển khai xây dựng và ban hành giá cho thuê theo từng giai đoạn, thực hiện đến đâu hoàn thiện đến đó thay vì chờ xây dựng đồng bộ toàn bộ cơ chế. Cách làm này nhằm rút ngắn thời gian đưa tài sản vào sử dụng, hạn chế tình trạng bỏ trống kéo dài gây xuống cấp và lãng phí.
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, cả nước hiện đã hoàn thành xử lý bước đầu đối với 25.885 cơ sở nhà, đất. Trong tổng số 11.396 cơ sở dôi dư đã được quyết định thu hồi hoặc chuyển giao cho địa phương quản lý, hiện có 5.065 cơ sở đã hoàn tất xử lý hoặc được đưa vào khai thác sử dụng, còn lại 6.331 cơ sở vẫn đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện phương án xử lý.
Báo cáo cũng cho thấy đã có 10 địa phương hoàn thành việc xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư theo kế hoạch. Trong khi đó, ở khối bộ, ngành trung ương, 3.410 cơ sở đã được xử lý nhưng vẫn còn 601 cơ sở thuộc 13 bộ, cơ quan trung ương chưa hoàn tất tiến độ đề ra.
Bộ Tài chính đánh giá tài sản công là nền tảng vật chất quan trọng phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công, bảo đảm quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội. Việc bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức và vận hành chính quyền địa phương hai cấp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc duy trì hoạt động thông suốt của bộ máy hành chính.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Một số địa phương chưa ban hành đầy đủ các quy định về tiêu chuẩn và định mức sử dụng tài sản công, dẫn tới việc rà soát và bố trí tài sản còn chậm. Đồng thời, tình trạng vừa thừa vừa thiếu cơ sở làm việc vẫn diễn ra ở một số nơi khi hạ tầng, công nghệ thông tin và trang thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu vận hành của bộ máy mới.
Ngoài ra, nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư hiện đang xuống cấp hoặc vướng mắc về thủ tục pháp lý nên chưa thể đưa vào khai thác ngay. Nếu việc xử lý tiếp tục chậm trễ, các tài sản này có nguy cơ bị bỏ hoang, gây thất thoát và lãng phí nguồn lực công trong thời gian dài.
Văn Tùng