Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình tại phiên họp (Ảnh: Quang Vinh)
Xây dựng cơ chế chính sách đặc thù cho các dân tộc thiểu số
Ngày 22/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam. Sau khi nghe các đại biểu Quốc hội nêu ý kiến, thay mặt Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch-cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã giải trình, làm rõ một số vấn đề lớn mà các đại biểu đã nêu ra.
Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, cơ quan soạn thảo đã nghiên cứu kỹ lưỡng ý kiến của đại biểu và rà soát chỉnh lý dự thảo Nghị quyết theo nguyên tắc các chính sách đã rõ, đã chín, bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao thì sẽ quy định ngay trong Nghị quyết. Đồng thời đề xuất Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết các vấn đề cần có sự điều hành linh hoạt, các vấn đề mới cần được thí điểm ban hành các chính sách đặc thù.
Nghị quyết đã xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách nhà nước hàng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng chi ngân sách nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội. Hiện nay Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với Bộ Tài chính, các cơ quan có liên quan, các địa phương để xác định rõ cơ cấu 2%, đảm bảo để việc chi cho văn hóa đúng mục tiêu và đúng ưu tiên trọng tâm.
Về Ngày Văn hóa Việt Nam, Bộ trưởng cho biết, dự thảo Nghị quyết đã được bổ sung thêm một khoản tại Điều 2 nhằm phát huy các giá trị văn hóa trong các ngày lễ lớn của dân tộc không chỉ ngày 24/11 hằng năm với mục đích để chăm lo, bảo đảm cho nhân dân được tiếp cận, tham gia, thụ hưởng văn hóa và đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ văn hóa của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên. Đối với đề xuất có quy định các đơn vị công lập sẽ miễn giảm phí, lệ phí cho nhân dân trong các dịp tham quan và các hoạt động trong ngày 24/11, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu tiếp thu có thêm cơ chế khuyến khích các cơ sở tư nhân tham gia.
Đề cập đến cơ chế chính sách bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống, theo Bộ trưởng đây là một điều mới được bổ sung trên cơ sở các cơ chế chính sách được thiết kế theo hướng ưu tiên nguồn lực tài chính, bảo tồn phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc, các giá trị văn hóa có nguy cơ mai một.
Trong đó, đặc biệt lưu ý đến vấn đề tiếng nói, chữ viết của các dân tộc, lưu ý cả về các công trình kiến trúc mang đậm bản sắc giá trị văn hóa ở nông thôn, thành thị, công trình của các dân tộc như: đình, chùa, các làng cổ. Đồng thời xây dựng, thực hiện cơ chế chính sách đặc thù cho văn hóa các dân tộc thiểu số, phát triển không gian bảo tồn văn hóa làng bản truyền thống gắn với phát triển du lịch, phát huy vai trò chủ thể văn hóa để tạo sinh kế bền vững.
Thí điểm thành lập quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư
Về đề xuất việc truyền dạy các giá trị văn hóa về nghệ thuật truyền thống ở trong nhà trường, theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, Bộ sẽ nghiên cứu để tiếp thu bổ sung những chính sách cụ thể, thiết thực từ cơ sở nhưng mang tính đột phá cao, có sức lan tỏa lớn như quy định về tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư được giao quản lý, vận hành, khai thác sử dụng một số thiết chế văn hóa thể thao ở cơ sở.
Liên quan đến chính sách đãi ngộ phát triển tài năng nhân lực đặc thù về nghề nghiệp, lĩnh vực trong văn hóa thể thao, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh thông tin, hiện đã có nhiều chính sách trong Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa. Ví dụ các đề án về đào tạo bồi dưỡng, các đề án về các chương trình đầu tư cho các trường học, trong đó tập trung vào đối tượng là học sinh, sinh viên. Trong dự thảo đã có những quy định cụ thể để thu hút giữ chân những người giỏi, những người có thực sự có tài năng, đặc biệt là trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật truyền thống, dân gian.
Về Quỹ Văn hóa nghệ thuật, sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thể chế hóa các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Chính phủ đã bổ sung vào dự thảo Nghị quyết quy định về việc thí điểm thành lập Quỹ Văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai minh bạch. Đây là cơ chế phù hợp với đặc thù đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.
“Việc thành lập quỹ chủ yếu là huy động các nguồn lực xã hội, ngân sách nhà nước chủ yếu đóng vai trò vốn mồi để khuyến khích việc đóng góp của khu vực tư nhân. Đây là chủ trương lớn, rất quan trọng của Nghị quyết 80. Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát điều chỉnh chặt chẽ hơn với mô hình quỹ này trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế, các mô hình quỹ tương tự đã được thí điểm tại dự thảo Luật Thủ đô, đồng thời xác lập những nguyên tắc chung để giao Chính phủ quy định chi tiết”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho hay.
Anh Vũ - Việt Thắng