Ngày 23/2, Bộ Tư pháp đã ban hành Công văn số 1016/BTP-PLHSHC&QLXLVPHC gửi Bộ Y tế về những khó khăn, vướng mắc khi triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm (Nghị định 46) và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/1/2026 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm (Nghị quyết 66).
Trả lời công văn số 995/BYT-ATTP ngày 29/12/2025 của Bộ Y tế về nội dung trên, trong phạm vi chức năng và nhiệm vụ của mình, Bộ Tư pháp cho biết, do không thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định hiện hành nên Bộ Tư pháp không có ý kiến về những khó khăn, vướng mắc cụ thể khi thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP.
Tuy nhiên, về nhiệm vụ rà soát, kiến nghị sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp đề nghị Bộ Y tế chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính... rà soát kỹ lưỡng các ý kiến phản ánh, kiến nghị của các hiệp hội, ngành hàng, các cơ quan, tổ chức để xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành các văn bản này.
Trong đó, cần xác định rõ nhiệm vụ và kết quả đầu ra của từng nhiệm vụ; trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương; thời gian/tiến độ thực hiện. Đặc biệt, Bộ Tư pháp lưu ý nhiệm vụ rà soát nội dung Nghị định 46 và Nghị quyết 66, đánh giá kỹ lưỡng tính khả thi, điều kiện bảo đảm thực hiện từ phía cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương, chính quyền địa phương đến doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân.
Bộ Tư pháp đề xuất phương án gỡ vướng tại Nghị định 46 và Nghị quyết 66.
Ngoài ra, Bộ Tư pháp đề xuất cân nhắc hai phương án xử lý.
Phương án 1: Tham mưu sửa đổi, bổ sung Nghị định 46 và Nghị quyết 66. Ở phương án này, Bộ Y tế cần chủ trì, phối hợp với các bên liên quan làm rõ những vướng mắc, bất cập tại từng điều, khoản cụ thể để báo cáo Chính phủ xem xét. Trong đó, lưu ý đề xuất sửa đổi các quy định liên quan đến hoạt động kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu như: điều khoản chuyển tiếp, quy định kiểm tra mẫu, xác định chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm, cơ quan kiểm tra và chỉ định cơ sở kiểm nghiệm.
Phương án 2: Tiếp tục tham mưu Chính phủ xem xét, kéo dài thời gian ngưng hiệu lực của hai văn bản quy phạm pháp luật nêu trên cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực. Theo đó, Nghị định 46 và Nghị quyết 66 sẽ được thay thế bằng văn bản quy định chi tiết hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm mới.
Bộ Tư pháp đề nghị Bộ Y tế nghiên cứu, tổng hợp các phương án nêu trên để có hướng xử lý phù hợp đối với các khó khăn, vướng mắc hiện nay.
Theo tổng hợp của các cơ quan chức năng, từ ngày 26/1/2026 đến hết ngày 29/1/2026, tại các cửa khẩu đường bộ, đường thủy và đường hàng không trên cả nước, hơn 700 lô hàng nhập khẩu, với khối lượng khoảng 300.000 tấn, chủ yếu là nông sản tươi, sản phẩm sơ chế có nguồn gốc thực vật và một số mặt hàng thực phẩm đã qua chế biến, đóng gói sẵn, đang bị tồn đọng.
Nguyên nhân chủ yếu do Nghị định 46 có hiệu lực ngay trong khi chưa có văn bản hướng dẫn chi tiết về phương thức kiểm tra, trình tự lấy mẫu, thời gian kiểm nghiệm; đồng thời chưa có quy định chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu hoặc đang làm thủ tục trước thời điểm Nghị định có hiệu lực. Việc áp dụng đồng loạt phương thức kiểm tra mới với thời gian trả kết quả từ 5 - 7 ngày đã tạo áp lực lớn cho cơ quan kiểm tra, hệ thống kiểm nghiệm cũng như doanh nghiệp nhập khẩu, đặc biệt đối với các mặt hàng tươi sống, dễ hư hỏng.
Đến ngày 4/2/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định 46 và Nghị quyết số 66 cho đến hết ngày 15/4/2026. Các văn bản này sẽ tiếp tục có hiệu lực từ ngày 16/4/2026.
Trong thời gian tạm ngưng hiệu lực, Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm và các văn bản quy định, hướng dẫn thi hành Nghị định này tiếp tục có hiệu lực.
Trước đó, ngày 3/2/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 08/CĐ-TTg về việc tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức triển khai thực hiện Nghị định 46. Trong đó yêu cầu ban hành ngay các văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định số 46 về kiểm tra thực phẩm, hàng hóa xuất, nhập khẩu; khẩn trương giải tỏa tình trạng ách tắc tại một số cửa khẩu, bảo đảm thông quan kịp thời thực phẩm, hàng hóa xuất, nhập khẩu.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2026 ngày 4/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu khẩn trương xây dựng và ban hành ngay Nghị quyết của Chính phủ để tháo gỡ các vướng mắc hiện nay liên quan đến Nghị định số 46/2026/NĐ-CP, dứt khoát không để kéo dài tình trạng này. Đồng thời, Thủ tướng một lần nữa nhắc nhở các bộ ngành, cơ quan cần hết sức lưu ý yêu cầu điều hành không giật cục, khi ban hành các văn bản quy phạm pháp luật cần quy định điều khoản chuyển tiếp cụ thể.
Nguyệt Minh