Trước yêu cầu phát triển đặt ra từ hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị - nông thôn và phân loại đô thị vừa được ban hành, Đồng Nai đang đối mặt với nhiều vấn đề lớn về tổ chức không gian phát triển, quy mô dân số và mô hình đô thị. Buổi làm việc tập trung nhận diện các vướng mắc trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời bàn thảo hướng tháo gỡ để khai thác hiệu quả lợi thế hạ tầng giao thông liên vùng và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Báo cáo tại cuộc họp, ông Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Sở Xây dựng Đồng Nai, cho biết tỉnh đang đồng thời triển khai lập và điều chỉnh quy hoạch chung đối với bốn đô thị động lực gồm Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch và Trảng Bom, bảo đảm phù hợp với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn sửa đổi, Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15 và các nghị định hướng dẫn thi hành.
Tòa cảnh buổi làm việc giữa Bộ Xây dựng với UBND tỉnh Đồng Nai chiều 30/1 tại TP.HCM
Đối với đô thị Biên Hòa, hồ sơ điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2045 đã được rà soát, lấy ý kiến các sở, ngành và địa phương liên quan. Ngày 27/1/2026, UBND tỉnh đã có văn bản xin ý kiến Bộ Xây dựng, Bộ Công an và Bộ Quốc phòng; dự kiến đồ án sẽ được trình phê duyệt trong tháng 2/2026.
Với đô thị Trảng Bom, quy hoạch chung đang ở giai đoạn hoàn thiện cuối cùng, đã tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư và được Hội đồng thẩm định quy hoạch xây dựng tỉnh thông qua. Hồ sơ dự kiến trình phê duyệt trong tháng 2/2026, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và định hướng phát triển mới của tỉnh.
Riêng Nhơn Trạch và Long Thành, công tác lập quy hoạch chung đặt ra nhiều yêu cầu mới do vai trò, chức năng đô thị thay đổi đáng kể, đặc biệt trong mối liên kết trực tiếp với sân bay Long Thành và hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng.
Theo Sở Xây dựng Đồng Nai, trên cơ sở kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc về dự án sân bay Long Thành (tháng 11/2025), không gian đô thị Long Thành - Nhơn Trạch được định hướng trở thành một cực tăng trưởng lớn, với quy mô dân số toàn khu vực từ 2,5 triệu người trở lên. Từ đó, tỉnh đề xuất quy mô dân số đô thị Nhơn Trạch khoảng 1,5 - 1,7 triệu người đến năm 2045.
Đối với Long Thành, quy hoạch chung đang được lập trên toàn bộ địa giới hành chính huyện Long Thành (cũ), với quy mô dân số dự báo khoảng 1,55 triệu người đến năm 2045. Đồ án đang được hoàn thiện và dự kiến trình phê duyệt trong tháng 3/2026.
Sân bay Long Thành đang dần hình thành tạo điều kiện cho Đồng Nai "cất cánh". Ảnh: Văn Dũng
Buổi làm việc diễn ra trong bối cảnh nhiều văn bản pháp luật quan trọng về quy hoạch đô thị - nông thôn chính thức có hiệu lực, trong đó việc chuyển từ mô hình quy hoạch ba cấp sang hai cấp được xác định là thay đổi lớn, tác động trực tiếp đến cách tiếp cận và tổ chức thực hiện quy hoạch tại địa phương.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cho rằng việc tinh gọn cấp độ quy hoạch là cần thiết nhằm rút ngắn thời gian và tiết kiệm nguồn lực, song cũng đòi hỏi địa phương phải rà soát, điều chỉnh lại nội dung nhiệm vụ quy hoạch cho phù hợp với khung pháp lý mới.
Liên quan đến dự báo dân số, Thứ trưởng nhấn mạnh đây là nội dung cần được tính toán thận trọng, dựa trên cơ sở khoa học và khả năng đáp ứng của hạ tầng. Việc đặt mục tiêu dân số cao phải gắn với các kịch bản tăng trưởng và năng lực đầu tư, tránh nguy cơ hình thành các khu đô thị thiếu sức sống, gây lãng phí nguồn lực.
Cùng quan điểm, bà Trần Thu Hằng - Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng), cho rằng Đồng Nai cần tiếp cận bài toán dân số trong tổng thể quy hoạch vùng Đông Nam Bộ, gắn với các trục giao thông liên vùng và các cực tăng trưởng mới như Long Thành - Nhơn Trạch, thay vì chỉ xem xét trong phạm vi địa giới hành chính tỉnh.
Tại buổi làm việc, UBND tỉnh Đồng Nai kiến nghị Bộ Xây dựng sớm cho ý kiến đối với hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm bảo đảm tiến độ thẩm định và phê duyệt theo kế hoạch. Đồng thời, tỉnh đề nghị Bộ hướng dẫn cụ thể về thẩm quyền và trình tự điều chỉnh nhiệm vụ quy hoạch đối với các đô thị Long Thành và Nhơn Trạch trong bối cảnh quy mô dân số dự báo đã thay đổi.
Trao đổi thêm, ông Trần Quốc Thái - Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng), cho biết Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15 đã quy định rõ trách nhiệm chuyển tiếp hệ thống đô thị. Theo đó, địa phương cần sớm công bố danh mục đô thị chuyển tiếp, phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa các cấp, đồng thời xây dựng chương trình phát triển đô thị toàn tỉnh làm cơ sở bố trí nguồn lực và lựa chọn lộ trình phát triển phù hợp, tránh tình trạng đầu tư dàn trải.
Giai đoạn 2025 - 2026 được xác định là thời điểm then chốt đối với công tác quy hoạch của Đồng Nai. Việc kịp thời tháo gỡ các nút thắt về thể chế, thẩm quyền và tiêu chuẩn được kỳ vọng sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong quản lý phát triển đô thị, tận dụng hiệu quả các dự án hạ tầng chiến lược, đặc biệt là sân bay Long Thành, qua đó tạo dư địa phát triển bền vững trong dài hạn.
Văn Tùng