Đồng bộ thể chế, tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công
Việc ban hành chương trình hành động nhằm thực hiện đồng bộ, quyết liệt, thực chất các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, các quan điểm, mục tiêu, các nhiệm vụ, giải pháp của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021 - 2030, Kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026 - 2030.
Chỉ tiêu được Bộ Xây dựng đặt ra là tỷ lệ giải ngân kế hoạch đầu tư công phấn đấu trên 95% kế hoạch năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao (Ảnh minh họa).
Trong đó, chú trọng triển khai hiệu quả các đột phá chiến lược, nhiệm vụ trọng tâm với phương châm hành động "Kỷ cương trách nhiệm; chủ động hiệu quả; đổi mới sáng tạo; tăng tốc đột phá; tăng trưởng bền vững", bám sát 5 quan điểm, trọng tâm chỉ đạo điều hành của Chính phủ đã đề ra tại Nghị quyết 01.
Đồng thời, quyết tâm giữ vững sức mạnh đoàn kết, tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường, hành động quyết liệt, khoa học, hiệu quả, chủ động thích ứng linh hoạt, không ngừng sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, đổi mới tư duy, phương thức thực hiện trên các mặt công tác của ngành để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.
Chỉ tiêu được Bộ Xây dựng đặt ra là tỷ lệ giải ngân kế hoạch đầu tư công phấn đấu trên 95% kế hoạch năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao; tỷ lệ đô thị hóa toàn quốc đạt 45%; hoàn thành trên 110.000 căn nhà ở xã hội; diện tích nhà ở bình quân cả nước đạt 27m2 sàn/người; tỷ lệ người dân đô thị được cung cấp nước sạch tập trung đạt 95%; tỷ lệ hệ thống cấp nước đô thị lập và thực hiện kế hoạch cấp nước an toàn đạt 50% và tỷ lệ nước thải sinh hoạt được xử lý đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia đạt 18%.
Về sản lượng vận tải, phấn đấu khối lượng hàng hóa (tấn) tăng 15%, hành khách tăng 15% so với năm 2025. Khối lượng luân chuyển hàng hóa (tấn.km) tăng khoảng 13,5%, luân chuyển hành khách (HK.km) tăng khoảng 14%.
Ưu tiên các công trình trọng điểm, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền
Để đạt được các chỉ tiêu, Bộ Xây dựng đã đưa ra nhiều nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu để thực hiện.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, đổi mới mạnh mẽ tư duy để thúc đẩy đột phá chiến lược, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật. Rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo hướng số hóa hồ sơ, liên thông dữ liệu, cải thiện môi trường đầu tư.
Trong đó, chủ động nghiên cứu đề xuất xây dựng cơ chế khuyến khích cho các dự án hạ tầng trọng điểm, giao thông xanh, TOD, công nghiệp đường sắt... Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phần quyền trong giải quyết thủ tục hành chính.
Siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đẩy mạnh hơn nữa công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ".
Bên cạnh đó, tập trung đầu tư xây dựng bảo đảm tiến độ các công trình hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại, thông minh, kết nối quốc gia, quốc tế, nhất là các công trình giao thông trọng điểm. Kiểm soát chặt chẽ tổng mức đầu tư, không để phát sinh chi phí do lỗi chủ quan, không để tình trạng dự án chậm tiến độ kéo dài gây trượt giá, lãng phí nguồn lực.
Ưu tiên bố trí vốn cho các dự án trọng điểm, cấp bách, các dự án chuyển tiếp hoàn thành năm 2026. Trong đó, phấn đấu khởi công một số hạng mục chính của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; khởi công hạng mục/dự án thành phần thuộc dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam...
Phối hợp với các địa phương trong quá trình quy hoạch, chuẩn bị đầu tư và thực hiện đầu tư các tuyến đường bộ, đường cao tốc kết nối các vùng, miền, các địa phương sau hợp nhất, các tuyến đường sắt đô thị, đường vành đai vùng thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Đồng thời, nghiên cứu triển khai giai đoạn 2 cảng hàng không quốc tế Long Thành, Dự án Cảng hàng không Thổ Chu (An Giang); phối hợp với Bộ Công an bảo đảm tiến độ xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình... Phối hợp với các địa phương trong nghiên cứu triển khai dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, cảng Hòn Khoai, cảng Liên Chiểu và một số cảng biển tiềm năng khác phục vụ phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp, các bến cảng khách tại các vùng động lực.
Việc tiếp tục hoàn thiện quy định về tổ chức bộ máy hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính gắn với kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi cũng là một trong những nhiệm vụ cần thực hiện.
Cùng đó, việc quản lý vận tải, dịch vụ hỗ trợ vận tải phải gắn với cải thiện môi trường kinh doanh, công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Tiếp tục phát triển vận tải đa phương thức trên cơ sở phát triển vận tải thủy, đường sắt, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, nâng cao chất lượng và hiệu quả, giảm chi phí vận tải, góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Ưu tiên mở rộng và phát triển hoạt động khai thác vận tải hàng không quốc tế và nội địa. Nâng cao năng lực vận tải của các hãng hàng không Việt Nam, năng lực điều hành, điều phối khai thác tại các cảng hàng không, nhất là các cảng hàng không quốc tế lớn; triển khai đồng bộ giải pháp giảm tình trạng chậm, hủy chuyến.
Phối hợp với các địa phương trong quản lý, phát triển giao thông đô thị theo hướng văn minh, hiện đại, thân thiện môi trường; ưu tiên giao thông công cộng làm nền tảng, tập trung tại thành phố Hồ Chí Minh và Thủ đô Hà Nội.
Bộ Xây dựng yêu cầu đẩy nhanh tốc độ, nâng cao chất lượng đô thị hóa, mở rộng không gian phát triển mới, lấy đô thị làm động lực phát triển (Ảnh minh họa).
Nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng, năng lực thiết kế, thi công xây lắp theo hướng tiên tiến, hiện đại kiểm soát chặt chẽ chất lượng công trình xây dựng. Cập nhật, điều chỉnh, bổ sung kịp thời các tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức và giá xây dựng.
Về quy hoạch - kiến trúc, Bộ Xây dựng đề ra nhiệm vụ hoàn hiện hành lang pháp lý và cơ chế triển khai đồng bộ, thống nhất trên phạm vi cả nước phù hợp yêu cầu sắp xếp đơn vị hành chính, phân cấp, phân quyền và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Rà soát, hoàn thiện hệ thống các tiêu chuẩn, quy chuẩn về quy hoạch đô thị, nông thôn, kiến trúc nhằm quản lý đô thị văn minh, hiện đại.
Cạnh đó là đẩy mạnh chuẩn hóa, hội nhập chuyên môn lĩnh vực kiến trúc và tăng cường năng lực quản lý quy hoạch - phát triển đô thị thích ứng biến đổi khí hậu, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, xây dựng hệ thống thông tin quản lý quy hoạch.
Đẩy nhanh tốc độ, nâng cao chất lượng đô thị hóa, mở rộng không gian phát triển mới, lấy đô thị làm động lực phát triển.
Đặc biệt, Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị tập trung triển khai công tác phát triển nhà ở xã hội, trọng tâm là triển khai Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 01 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030". Chú trọng ổn định các thị trường bất động sản.
Trong việc dự toán thu, chi thường xuyên ngân sách Nhà nước năm 2026, phải tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách Nhà nước; quản lý thu, chi ngân sách Nhà nước chặt chẽ theo đúng quy định. Điều hành chi ngân sách Nhà nước chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả, theo dự toán giao, phát huy tối đa công năng kết cấu tài sản hạ tầng.
Trong hợp tác quốc tế, ngoài chủ động thực hiện hiệu quả các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế đã ký kết, cần tập trung huy động và khai thác nguồn lực, kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực quản lý, đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp trong đầu tư phát triển hạ tầng và lĩnh vực xây dựng.
Ưu tiên phối hợp, thúc đẩy hợp tác với Trung Quốc nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai 3 dự án đường sắt kết nối với Trung Quốc; tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trong khuôn khổ Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Cuba, Việt Nam - Algeria, Việt Nam - Libya. Đồng thời, mở rộng hợp tác chuyên ngành về quy hoạch và phát triển đô thị, đô thị xanh - thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu, bảo đảm hiệu quả thực chất, có sản phẩm đầu ra và tiến độ cụ thể.
Về công tác quản lý khoa học công nghệ, chuyển đổi số, môi trường và vật liệu xây dựng, tiếp tục nghiên cứu đề xuất các giải pháp, các dự án hỗ trợ kỹ thuật về ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Tăng cường hậu kiểm, kiểm soát đầu tư ngoài ngành
Ngoài các nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu, Bộ Xây dựng cũng đề ra một số nhiệm vụ trọng tâm khác yêu cầu các đơn vị thực hiện.
Cụ thể, tập trung nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác đăng kiểm trên phạm vi cả nước. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu số trong chỉ đạo, điều hành, cung cấp dịch vụ đăng kiểm theo hướng công khai, minh bạch, thuận tiện, giảm thời gian và chi phí tuân thủ.
Triển khai đồng bộ chuyển đổi số gắn với kết nối, chia sẻ dữ liệu, tăng giám sát, hậu kiểm, phòng ngừa tiêu cực, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng.
Triển khai kịp thời, đồng bộ, thông suốt, không để xảy ra khoảng trống về quản lý Nhà nước với các nhiệm vụ được chuyển từ Cục Đăng kiểm Việt Nam về Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam.
Về việc nâng cao hiệu quả đầu tư, hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước, cần khẩn trương tổ chức thực hiện Luật Quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp và các Nghị định hướng dẫn, các doanh nghiệp cần tập trung các nhiệm vụ, giải pháp phát triển sản xuất kinh doanh, phấn đấu đạt chỉ tiêu tăng trưởng về doanh thu hoặc sản lượng từ 10% trở lên.
Tăng cường kiểm soát đầu tư ngoài ngành, đầu tư dàn trải. Rà soát dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả. Xử lý dứt điểm tài sản, công trình dở dang, tồn đọng và không để thất thoát, lãng phí vốn và tài sản Nhà nước.
Hiểu Đồng