Bộ Xây dựng và UBND TP Hà Nội vừa thông báo kết luận của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy và Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội tại cuộc họp ngày 14-1-2026 về việc bàn giao đoạn đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm.
Nội dung nhằm tổ chức cải tạo, chỉnh trang khu vực nội đô Hà Nội, đồng thời thiết kế các nút giao với đường kết nối sân bay Gia Bình và dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Lý do cần chỉnh trang
Theo UBND TP Hà Nội, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn liên quan đến ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường, ngập úng đô thị, địa phương đang tập trung đẩy nhanh tiến độ nhiều dự án lớn, quan trọng.
Các dự án này được triển khai theo định hướng quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, với mô hình phát triển đa cực, đa trục, đa trung tâm.
Hà Nội sẽ tiếp quản hạ tầng đường sắt để thực hiện chỉnh trang Thủ đô. Ảnh: TRỌNG PHÚ
Trong đó có dự án đầu tư xây dựng Khu đô thị thể thao Olympic, dự án đầu tư xây dựng trục không gian Quốc lộ 1A và dự án đầu tư xây dựng trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Phạm vi các dự án nêu trên đều ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu. Vì vậy, TP cho rằng cần khẩn trương đẩy nhanh lộ trình đầu tư các tuyến đường sắt quốc gia theo quy hoạch đã được duyệt.
Cụ thể là tuyến đường sắt vành đai phía Đông và tuyến đường sắt đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên, đi trùng hành lang tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam.
Song song đó, Hà Nội xác định đẩy nhanh tiến độ đầu tư tuyến đường sắt đô thị Yên Viên - Ngọc Hồi. Tuyến này sẽ triển khai đồng thời với các dự án lớn nêu trên, phấn đấu hoàn thành, vận hành trước năm 2030.
Từ yêu cầu trên, chính quyền Hà Nội đề nghị trước mắt Bộ Xây dựng bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Gia Lâm đến ga Hà Nội. Mục tiêu là triển khai chỉnh trang, cải tạo, tái thiết đô thị khu vực xung quanh không gian lịch sử – văn hóa, kiến trúc mang tầm di sản của Thủ đô.
Khu vực này gồm phía Tây khu phố cổ Hà Nội và phía Đông Trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Việc nghiên cứu phương án kiến trúc tuyến đường sắt đô thị số 1 đoạn đi qua khu phố cổ, khu phố cũ phải bảo đảm không phá vỡ cấu trúc không gian và cảnh quan vùng di sản.
Dừng tàu hàng, giảm tàu khách đoạn Hà Nội - Gia Lâm
Tại cuộc họp, Bộ Xây dựng thống nhất chủ trương bàn giao kết cấu hạ tầng đường sắt cho Hà Nội và giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thực hiện.
Đối với việc dừng chạy tàu đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm, hai bên thống nhất giảm tần suất chạy tàu khách, tàu du lịch trên đoạn này. Các đoàn tàu phía Nam sẽ dừng tại ga Hà Nội. Các đoàn tàu phía Bắc sẽ dừng tại ga Gia Lâm.
Những đoàn tàu giảm sẽ dừng tại ga Gia Lâm. Hà Nội sẽ bổ sung điểm trung chuyển xe buýt tại khu vực nhà máy xe lửa Gia Lâm để kết nối hành khách giữa hai ga.
Tàu khách theo hướng Bắc sẽ hạn chế vào ga Hà Nội. Ảnh: V.LONG
Đối với tàu hàng, hai bên thống nhất dừng chạy tàu hàng đoạn Hà Nội - Long Biên - Gia Lâm. Toàn bộ tàu hàng từ phía Nam lên phía Bắc và ngược lại sẽ đi vòng theo tuyến đường sắt phía Tây hiện hữu, đoạn Bắc Hồng - Văn Điển.
UBND TP Hà Nội sẽ phối hợp, hỗ trợ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam khảo sát. Trên cơ sở đó, TP có phương án giải phóng mặt bằng, tạm bàn giao cho ngành đường sắt khoảng 1 ha tại khu vực phía ga Hà Đông, phường Phú Lương để làm bãi chứa hàng.
Bộ Xây dựng cũng thống nhất chủ trương chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia từ mặt ray trở xuống đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm, bao gồm cả cầu Long Biên, cho UBND TP Hà Nội quản lý.
Việc chuyển giao nhằm phục vụ cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị gắn với bảo tồn, phát huy giá trị không gian lịch sử - văn hóa khu vực trung tâm Thủ đô.
UBND TP Hà Nội sẽ báo cáo, đề xuất Thủ tướng về việc đẩy nhanh tiến độ triển khai các tuyến đường sắt quốc gia theo quy hoạch. Việc này thực hiện đồng thời với các dự án lớn, quan trọng khác trên địa bàn.
Hướng tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cơ bản phù hợp
Về giải pháp thiết kế các nút giao cắt tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hai bên đánh giá khu vực Hà Nội rất phức tạp.
Khu vực này giao cắt với nhiều dự án trọng điểm như dự án xây dựng tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình, dự án đường sắt Hà Nội - Hạ Long, các nút giao cao tốc và quốc lộ hiện hữu, hệ thống đường điện cao thế 500kV.
Trong khi đó, tiến độ hoàn thành tuyến đường bộ kết nối sân bay Gia Bình phải thực hiện sớm để phục vụ hội nghị APEC. Vì vậy, Bộ Xây dựng và UBND TP Hà Nội thống nhất yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm việc với các chủ đầu tư liên quan để di dời đường điện 500kV một lần chung cho các dự án.
Hai bên lưu ý EVN nghiên cứu phương án dịch chuyển tuyến đường điện 500kV theo hướng sông Ngũ Huyện Khê. Phương án này nhằm giải quyết các vấn đề kỹ thuật trong vận hành an toàn điện và vận hành các tuyến đường sắt sau này.
Quá trình thực hiện, EVN cần xem xét mặt bằng chiếm dụng trên địa bàn Hà Nội và Bắc Ninh để làm cơ sở xin thỏa thuận với hai địa phương, đáp ứng tiến độ chung.
Đối với hướng tuyến dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hai bên đánh giá cơ bản phù hợp và đã thống nhất.
Vì vậy, tại cuộc họp, hai bên yêu cầu chủ đầu tư chỉ đạo tư vấn thiết kế hoàn thiện hồ sơ chi tiết. Sau đó, các bên sẽ nghiên cứu phương án triển khai đồng thời các hạng mục tại khu vực giáp ranh, chồng lấn giữa các dự án.
Nguyên tắc là không ảnh hưởng đến tiến độ thi công, hoàn thành tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, kịp phục vụ hội nghị APEC.
Bộ Xây dựng thành lập tổ công tác liên ngành
Đại diện Bộ Xây dựng cho biết để triển khai các nhiệm vụ nêu trên, Bộ đã thành lập Tổ công tác liên ngành phối hợp với UBND TP Hà Nội.
Tổ công tác có trách nhiệm rà soát, nghiên cứu phương án tổng thể. Trong đó có phân kỳ cụ thể đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm, các phân kỳ liên quan đoạn ga Hà Nội - Tổ hợp ga Ngọc Hồi và dọc tuyến Quốc lộ 1A.
Trên cơ sở đó, tổ sẽ xây dựng kế hoạch và lộ trình triển khai phù hợp.
VIẾT LONG