Người dân có nguy cơ sốc nhiệt trong bối cảnh thời tiết nắng nóng cực đoan. Ảnh: BVĐK tỉnh Phú Thọ
Theo Cục Phòng bệnh, dự báo năm 2026 do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, điều kiện khô nóng xuất hiện sớm, số ngày nắng nóng gia tăng và có khả năng tiếp tục xuất hiện nhiều đợt gay gắt hơn trung bình nhiều năm. Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến 10 - 40% trên phạm vi cả nước; dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp, cảnh báo nguy cơ hạn hán, thiếu nước sạch sinh hoạt và ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, người lao động.
Để chủ động dự phòng, Cục Phòng bệnh đã ban hành tài liệu “Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng và người lao động”, trong đó nêu các vấn đề sức khỏe thường gặp là say nắng, say nóng hoặc đột quỵ do nóng. Nguyên nhân chủ yếu do tiếp xúc quá lâu hoặc làm việc trong môi trường nắng nóng, nhiệt độ cao; cũng có thể do thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột.
Nhóm nguy cơ cao gồm người già, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai; người làm việc hoặc luyện tập cường độ cao ngoài trời nắng, trong môi trường nóng bức như lao động nông nghiệp, công nhân lò gạch, lò luyện gang thép; người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, đái tháo đường.
Các biểu hiện nhẹ có thể gồm mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tăng nhịp tim, tăng nhịp thở, hồi hộp, chuột rút. Trường hợp nặng có thể đau đầu dữ dội, khó thở tăng dần, buồn nôn hoặc nôn, yếu hoặc liệt nửa người, co giật, ngất xỉu, hôn mê, trụy tim mạch và có thể tử vong.
Cục Phòng bệnh hướng dẫn, khi gặp người có biểu hiện nhẹ do nắng nóng, cần nhanh chóng đưa nạn nhân vào chỗ mát, thoáng gió; nới lỏng quần áo, lau cơ thể bằng khăn mát hoặc dội nước mát rồi lau khô; đặt khăn thấm nước mát hoặc nước đá tại vùng nách, bẹn, hai bên cổ để giảm thân nhiệt. Nếu nạn nhân uống được, cho uống từng ngụm nhỏ nước mát, tốt nhất là nước có bổ sung muối và khoáng chất như Oresol pha đúng hướng dẫn. Nếu bị chuột rút, cần xoa bóp nhẹ vùng cơ bị chuột rút.
Với trường hợp có biểu hiện nặng, cần gọi ngay cấp cứu 115 hoặc nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất; trong quá trình vận chuyển tiếp tục chườm mát cho nạn nhân.
Để phòng nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe do nắng nóng, người dân được khuyến cáo hạn chế ra ngoài trời nắng, đặc biệt từ 10 giờ đến 16 giờ; không đi ra ngoài đột ngột khi đang ở trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp mà cần có thời gian để cơ thể thích nghi. Người dân nên mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, thấm mồ hôi; tăng cường rau xanh, hoa quả, có món canh trong bữa ăn và uống tối thiểu 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, chia thành nhiều lần.
Đối với người phải làm việc trong thời tiết nắng nóng, cần bố trí thời gian vào lúc trời mát như sáng sớm hoặc chiều muộn. Nếu bắt buộc làm việc trong môi trường nóng, không nên làm việc quá lâu, tránh hoạt động thể lực quá sức; sau khoảng 45 phút đến 1 giờ làm việc nên nghỉ tại nơi thoáng mát 15 - 20 phút.
Người lao động cần sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp như quần áo bảo hộ, mũ, nón, kính; hạn chế tối đa diện tích cơ thể tiếp xúc trực tiếp với nắng, đặc biệt vùng vai gáy. Không sử dụng đồ uống có cồn; uống nước đều đặn trong suốt thời gian làm việc, bổ sung nước có muối và khoáng chất khi mất nhiều mồ hôi. Các đơn vị sử dụng lao động cần thực hiện biện pháp làm mát nơi làm việc như mái che, vật liệu cách nhiệt, hệ thống phun nước, phun sương, điều hòa hoặc quạt thông gió phù hợp.
Đức Trân