Ngày 26/1, Đoàn công tác Bộ Y tế do PGS.TS. Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế làm Trưởng đoàn đã kiểm tra, làm việc tại một số cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, tập trung khảo sát thực tế công tác phát triển nhân lực y tế Trạm Y tế cấp xã trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Đoàn công tác của Bộ Y tế do PGS.TS Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế làm Trưởng đoàn đã có chuyến thăm và làm việc với ngành Y tế tỉnh Tuyên Quang.
Thực trạng nhân lực y tế Trạm Y tế cấp xã tại Tuyên Quang
Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Thành Hưng, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang, đã báo cáo và nêu rõ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình phát triển hệ thống y tế cơ sở, đặc biệt là nhân lực y tế Trạm Y tế cấp xã, đồng thời kiến nghị, đề xuất một số nội dung với Bộ Y tế và các cấp có thẩm quyền.
Theo Giám đốc Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang, nguồn nhân lực y tế tại nhiều đơn vị hiện chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; tình trạng thiếu bác sĩ và điều dưỡng diễn ra phổ biến, đặc biệt là bác sĩ có trình độ chuyên khoa sâu. Việc thiếu hụt nhân lực kéo theo khó khăn trong đào tạo, bồi dưỡng, cơ cấu nhân lực giữa các chức danh chưa bảo đảm theo quy định. Số lượng người làm việc được giao năm 2026 vẫn thiếu so với định mức tại Thông tư số 03/2023/TT-BYT; trong khi việc tinh giản biên chế theo lộ trình hằng năm khiến tình trạng thiếu nhân lực ngày càng rõ nét, nhiều cơ sở không bảo đảm đủ vị trí việc làm theo quy định.
Giám đốc Sở Y tế Nguyễn Thành Hưng phát biểu tại buổi làm việc.
Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng tăng, mô hình bệnh tật thay đổi, nguy cơ dịch bệnh diễn biến phức tạp, năng lực của mạng lưới y tế cơ sở và y tế dự phòng vẫn còn hạn chế. Tình trạng quá tải tại bệnh viện tuyến tỉnh chưa được giải quyết triệt để; chất lượng dịch vụ y tế công lập, đặc biệt tại tuyến cơ sở, chưa đáp ứng kỳ vọng của người dân.
Bên cạnh đó, cơ sở vật chất tại nhiều cơ sở y tế tuyến cơ sở đã xuống cấp, trang thiết bị còn thiếu và chưa đồng bộ; một số thiết bị vướng mắc về hồ sơ, thủ tục, ảnh hưởng đến hoạt động khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế. Mức lương và phụ cấp đối với viên chức y tế, nhất là tại y tế cơ sở và y tế dự phòng, còn thấp, chưa tương xứng với đặc thù công việc, gây khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân lực.
Liên quan đến chuyển đổi số, ngành y tế tỉnh Tuyên Quang hiện chưa có hệ thống quản lý dữ liệu chung; hạ tầng công nghệ thông tin và chuyển đổi số chưa đồng bộ, việc triển khai bệnh án điện tử, bệnh viện thông minh còn chậm. Công tác liên thông, chuẩn hóa dữ liệu, kết nối với Cổng Giám định bảo hiểm y tế còn nhiều bất cập.
Bà Vương Ngọc Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang phát biểu tại buổi làm việc.
Phát biểu tại buổi làm việc, bà Vương Ngọc Hà, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang, nhấn mạnh yêu cầu xây dựng và triển khai các chính sách y tế phải bám sát đặc thù địa bàn, nhất là đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Theo bà, với địa hình rộng, giao thông cách trở, có những xã cách trung tâm hàng chục kilômét, việc tiếp cận dịch vụ y tế của người dân còn nhiều hạn chế, đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt, không thể áp dụng cứng nhắc một mô hình chung.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh cho rằng trong lĩnh vực y tế dự phòng và tiêm chủng, cần có sự phân công phù hợp giữa lực lượng y tế chuyên môn và hệ thống chính trị ở cơ sở, trong đó công tác vận động người dân cần có sự tham gia trực tiếp của cấp ủy, chính quyền địa phương. Bên cạnh đó, bà đề cập đến yêu cầu rà soát, xây dựng các quy chuẩn, định mức phù hợp cho trang thiết bị phục vụ y tế dự phòng, dân số và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, gắn với điều kiện thực tế từng địa bàn.
Từ thực tiễn địa phương, Phó Chủ tịch tỉnh Tuyên Quang đề nghị Trung ương quan tâm, có cơ chế linh hoạt để tỉnh chủ động điều tiết nguồn lực, tổ chức triển khai hiệu quả các chương trình y tế tại cơ sở, bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội và đặc điểm dân cư của từng khu vực.
Từ thực tế trên, Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang kiến nghị Bộ Y tế hướng dẫn xây dựng kho dữ liệu ngành y tế và hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất; đồng thời xem xét, đề xuất các cơ chế, chính sách hỗ trợ nguồn lực cho các tỉnh miền núi, khó khăn. Sở Y tế cũng kiến nghị có giải pháp phù hợp trong triển khai Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Nghị định số 96/2023/NĐ-CP theo lộ trình; sớm ban hành danh mục vị trí việc làm, bổ sung biên chế, có chính sách thu hút và đào tạo nhân lực cho Trạm Y tế cấp xã, tạo điều kiện củng cố, nâng cao chất lượng y tế cơ sở.
Định hướng phát triển nhân lực Trạm Y tế cấp xã từ thực tiễn địa phương
Qua các điểm kiểm tra và làm việc, đoàn công tác Bộ Y tế ghi nhận nỗ lực của y tế tuyến xã trong việc duy trì hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân; đồng thời cho thấy rõ những vấn đề đặt ra đối với công tác phát triển nhân lực y tế Trạm Y tế cấp xã, nhất là tình trạng thiếu hụt nhân lực, khó khăn trong đào tạo, bồi dưỡng, chính sách đãi ngộ và điều kiện làm việc tại các địa bàn khó khăn.
Trao đổi tại buổi làm việc, ông Lại Vũ Kim, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Y tế, nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phát triển nhân lực y tế tuyến cơ sở, trong đó trọng tâm là đội ngũ y tế cấp xã và Trạm Y tế xã nhằm đáp ứng nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Theo ông, cần rà soát, đánh giá toàn diện thực trạng nhân lực y tế tuyến xã về số lượng, cơ cấu và trình độ chuyên môn, làm cơ sở xây dựng các giải pháp phù hợp; đồng thời đẩy mạnh công tác đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng chuyên môn gắn với yêu cầu thực tiễn, bảo đảm điều kiện làm việc, chế độ chính sách và sự phối hợp giữa các cấp, các ngành để ổn định và nâng cao chất lượng đội ngũ y tế cơ sở.
Đoàn công tác Bộ Y tế chụp ảnh tại Phòng Truyền thống ngành Y tế tại Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang.
Liên quan đến lĩnh vực bà mẹ, trẻ em, ông Nguyễn Văn Chi, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, cho biết chức năng, nhiệm vụ và phạm vi hoạt động của cô đỡ thôn bản đã được quy định tại Thông tư số 27/2023/TT-BYT. Tuyên Quang hiện là địa phương đang được hỗ trợ đào tạo lại, đào tạo chuyển đổi từ y tế thôn bản sang cô đỡ thôn bản, đồng thời hỗ trợ kinh phí cho lực lượng này. Ông cũng đề nghị tỉnh quan tâm bố trí nhân lực làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình hiện nay.
Sau khi nghe báo cáo của các đơn vị, ông Trần Anh Dũng, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế, Bộ Y tế, cho biết trong thời gian tới, Viện sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Trường Đại học Y tế công cộng, Sở Y tế và lãnh đạo Trạm Y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang để rà soát, đánh giá khối lượng công việc thực tế; từng bước xây dựng bộ dữ liệu đầy đủ hơn về các hoạt động, quy trình và khối lượng công việc theo chức năng, nhiệm vụ được giao, làm cơ sở cung cấp bằng chứng cho việc xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực y tế tuyến xã.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức phát biểu kết luận tại buổi làm việc.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cho rằng thực tiễn cho thấy khối lượng công việc và yêu cầu chuyên môn đối với y tế tuyến xã ngày càng lớn, không kém các cơ sở khám, chữa bệnh tuyến trên. Do đó, việc phát triển nhân lực y tế cơ sở cần được tiếp cận theo hướng linh hoạt, thực chất, phù hợp với điều kiện từng địa phương, không chỉ giới hạn trong mô hình đào tạo bác sĩ truyền thống.
Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong đào tạo và sử dụng nhân lực y tế Trạm Y tế cấp xã, chú trọng đào tạo theo vị trí việc làm, theo nhu cầu thực tế; nghiên cứu các mô hình đào tạo, bồi dưỡng phù hợp nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý bệnh mạn tính, y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Việc xây dựng đề án phát triển nhân lực y tế tuyến xã cần được triển khai bài bản, có lộ trình trung hạn, dài hạn, gắn với đặc thù vùng miền và khả năng giữ chân nhân lực tại địa phương.
Đối với các ý kiến, kiến nghị của địa phương, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết Đoàn công tác tiếp thu đầy đủ, tổng hợp và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định.
Thành Long