Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 20/2021 quy định chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 76/2024.
Mức trợ cấp xã hội hiện nay rất thấp
Theo Bộ Y tế, mức chuẩn trợ giúp xã hội hiện hành theo các Nghị định 20/2021, 176/2025 và 76/2024 vẫn còn rất thấp, chưa đảm bảo mức sống tối thiểu và thiếu tính tương đồng với các chính sách bảo hiểm xã hội, giảm nghèo hay ưu đãi người có công.
Cụ thể, mức chuẩn 500.000 đồng/tháng hiện tại chỉ tương đương 22,7% chuẩn nghèo nông thôn và 17,8% chuẩn nghèo đô thị theo quy định mới tại Nghị định 351/2025 (chuẩn nghèo khu vực nông thôn là 2,2 triệu đồng/tháng, khu vực đô thị là 2,8 triệu đồng/tháng).
"Trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng CPI giai đoạn 2024-2026 tăng bình quân trên 3,5%/năm và dự kiến tăng gần 12% sau 3 năm, đặc biệt là sự tăng giá nhanh của nhóm hàng lương thực, việc giữ nguyên mức trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội đang khiến đời sống của đối tượng thụ hưởng ngày càng khó khăn", Bộ Y tế nhận định.
Ngoài ra, chính sách hiện hành vẫn còn khoảng trống lớn về các định mức chi phí sinh hoạt, chăm sóc và nuôi dưỡng đối tượng bảo trợ xã hội. Hiện chưa có quy định đồng bộ về định mức chi phí sinh hoạt chi tiết bao gồm trang phục, đồ dùng cá nhân, chăm sóc sức khỏe, học tập, phục hồi chức năng và vui chơi giải trí.
Chính sách hiện hành cũng thiếu các định mức về đầu tư hạ tầng, sửa chữa và mua sắm trang thiết bị chuyên dụng cho cơ sở trợ giúp xã hội để phục vụ công tác chăm sóc, điều trị, phục hồi chức năng.
Bộ Y tế đề xuất tăng trợ cấp xã hội nhằm nâng cao mức sống và điều kiện chăm sóc cho người có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh minh họa: TT
"Sự thiếu hụt các căn cứ pháp lý này dẫn đến tình trạng phân bổ ngân sách giữa các địa phương và cơ sở không thống nhất, gây khó khăn trực tiếp cho công tác lập dự toán và quyết toán", Bộ Y tế nêu rõ. Do đó, việc bổ sung các định mức này là yêu cầu cấp thiết để chuẩn hóa điều kiện chăm sóc tối thiểu, nâng cao chất lượng phục hồi chức năng và hỗ trợ đối tượng bảo trợ xã hội hòa nhập cộng đồng.
Cũng theo Bộ Y tế, mức chuẩn trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội 500.000 đồng/tháng hiện là mức thấp nhất trong hệ thống an sinh xã hội. Để bảo đảm thực hiện lộ trình tăng mức chuẩn trong mối tương quan với các chính sách xã hội khác, tạo sự công bằng giữa các nhóm đối tượng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và không để ai bị bỏ lại phía sau, dự thảo Nghị định quy định nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ cấp hưu trí xã hội từ 500.000 lên 600.000 đồng/tháng (tăng 20%).
Tùy theo khả năng cân đối của ngân sách, tốc độ tăng giá tiêu dùng và tình hình đời sống của đối tượng bảo trợ xã hội, cơ quan có thẩm quyền xem xét, điều chỉnh tăng mức chuẩn cho phù hợp, bảo đảm tương quan chính sách đối với các đối tượng khác.
Mức chuẩn 600.000 đồng/tháng sẽ giúp tỉ lệ đáp ứng chuẩn nghèo tăng lên đáng kể, đạt 27,3% chuẩn nghèo nông thôn và 21,4% chuẩn nghèo đô thị. Bộ Y tế nhận định phương án này nhằm cụ thể hóa tinh thần Hiến pháp về quyền được bảo đảm an sinh xã hội, giúp đối tượng thụ hưởng đủ khả năng chi trả các nhu cầu thiết yếu, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm chính sách.
Hỗ trợ người cao tuổi có người phụng dưỡng khó khăn
Cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất bổ sung quy định đối với người cao tuổi có người phụng dưỡng nhưng không có khả năng kinh tế, sức khỏe. Việc bổ sung quy định này về bản chất là sự kế thừa nhóm đã được thụ hưởng ổn định từ quy định của Nghị định 136/2013, do đó không tạo ra sự gia tăng đột biến về số lượng đối tượng trên phạm vi toàn quốc.
Thực tế ghi nhận tại 10/34 tỉnh, thành phố đã chủ động ban hành chính sách đặc thù để tiếp tục hỗ trợ nhóm này trong giai đoạn 2021-2025. Vì vậy, việc đưa nội dung này vào Nghị định sửa đổi lần này chủ yếu nhằm thống nhất khung pháp lý chung, không gây áp lực mới lên tổng chi ngân sách nhà nước dành cho an sinh xã hội.
Ngoài ra, số lượng người cao tuổi thuộc hộ nghèo đồng thời có người phụng dưỡng mất khả năng kinh tế hoặc sức khỏe chỉ chiếm một tỉ trọng rất nhỏ và có xu hướng giảm dần nhờ các chính sách giảm nghèo bền vững, cùng với độ bao phủ bảo hiểm xã hội ngày càng tăng.
Dự thảo nhấn mạnh quá trình xác định đối tượng sẽ được thực hiện chặt chẽ, dựa trên sự rà soát thực tế tại địa phương, đảm bảo hỗ trợ đúng diện, đúng điểm tựa và không làm phát sinh chi phí quản lý vận hành mới.
Nguồn kinh phí thực hiện sẽ được cân đối ngay trong dự toán chi thường xuyên hằng năm đã được phân bổ cho công tác bảo trợ xã hội, qua đó đảm bảo tính khả thi và bền vững của chính sách trong dài hạn.
THANH THANH