Bóc tách lợi nhuận quý cao kỷ lục của Hoàng Anh Gia Lai

3 giờ trướcBài gốc

Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) vừa công bố báo cáo tài chính quý I/2026 với lợi nhuận sau thuế vượt 1.100 tỷ đồng, mức cao nhất trong lịch sử hoạt động theo quý của doanh nghiệp này.

Tuy nhiên, nếu bóc tách kỹ cấu phần lợi nhuận, đây không đơn thuần là thành quả đến từ hoạt động sản xuất - kinh doanh cốt lõi, mà chủ yếu xuất phát từ quá trình xử lý nợ tài chính, đặc biệt là khoản miễn giảm lãi trái phiếu.

Nói cách khác, HAGL đang trải qua giai đoạn “làm sạch” bảng cân đối kế toán và quý I/2026 có thể xem là một cột mốc quan trọng trong hành trình này.

"Cú nhảy vọt" lợi nhuận không đến từ bán chuối, nuôi heo

Trong quý đầu năm, HAGL ghi nhận doanh thu thuần gần 1.800 tỷ đồng, tăng tới 29% so với cùng kỳ năm trước.

Trong cơ cấu doanh thu, mảng trái cây tiếp tục là trụ cột khi mang về hơn 1.300 tỷ đồng, tăng 33,6% so với cùng kỳ và chiếm hơn 72% tổng doanh thu.

Trong đó, cây chuối, sản phẩm chiến lược của HAGL trong nhiều năm qua, vẫn tiếp tục đóng vai trò đầu tàu, nhờ thị trường xuất khẩu ổn định và hệ thống vùng trồng quy mô lớn tại Việt Nam, Lào và Campuchia.

Ngược lại, mảng chăn nuôi heo tiếp tục thu hẹp mạnh. Trong quý đầu năm, doanh thu mảng này chỉ còn 15,6 tỷ đồng, giảm sâu so với mức hơn 76 tỷ đồng cùng kỳ.

Dù doanh thu tăng tốt nhưng áp lực chi phí vẫn hiện hữu với HAGL. Cụ thể, trong quý này, giá vốn hàng bán tăng tới 42%, lên gần 1.160 tỷ đồng, khiến lợi nhuận gộp của doanh nghiệp chỉ đạt 626 tỷ đồng, tăng 11%. Biên lợi nhuận gộp cũng giảm từ 41% xuống còn 35%.

Mặc dù doanh thu của HAGL tăng trưởng tích cực nhưng chưa đủ để lý giải "cú nhảy vọt" về lợi nhuận. Trên thực tế, khi bóc tách báo cáo tài chính, có thể thấy khoản lãi đột biến không hoàn toàn đến từ bán chuối hay chăn nuôi heo, mà chủ yếu xuất phát từ tái cấu trúc tài chính.

Cụ thể, trong quý này HAGL được miễn giảm tới 750 tỷ đồng lãi trái phiếu, đồng thời hoàn nhập dự phòng đầu tư tài chính lên tới 713 tỷ đồng. Hai khoản mục này đã tạo lực đẩy quyết định, biến bức tranh lợi nhuận từ mức bình thường thành kỷ lục.

Tất nhiên, phía sau những con số đột biến không phải là may mắn nhất thời, mà là kết quả của quá trình đàm phán kéo dài giữa ban lãnh đạo HAGL với các chủ nợ, cùng chiến dịch tái cơ cấu tài chính được doanh nghiệp kiên trì triển khai suốt năm 2025.

Đáng chú ý nhất là việc HAGL hoàn tất thanh toán toàn bộ nợ gốc trái phiếu đến hạn cho Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam (DATC) vào cuối tháng 3/2026. Đây được xem là cột mốc then chốt, đánh dấu bước ngoặt giúp doanh nghiệp của bầu Đức tháo gỡ một trong những áp lực tài chính lớn nhất đeo bám suốt nhiều năm.

Trên thực tế, trái phiếu và chi phí lãi vay từng là “vòng kim cô” khiến HAGL liên tục chật vật. Doanh nghiệp dù sở hữu quỹ tài sản lớn, nhưng dòng tiền tạo ra không tương xứng, trong khi lợi nhuận từ hoạt động cốt lõi không đủ hấp thụ chi phí vốn. Hệ quả là HAGL phải trải qua nhiều vòng tái cấu trúc kéo dài, vừa xoay xở dòng tiền, vừa xử lý nghĩa vụ nợ.

Những kết quả này đã thể hiện rõ nét nhất trên bảng cân đối kế toán của HAGL tính đến hết quý I/2026, gánh nặng đã "nhẹ" đi đáng kể. Khoản lỗ lũy kế từ hơn 2.500 tỷ đồng được kéo giảm xuống chỉ còn khoảng 856 tỷ đồng.

Và với HAGL, đây không chỉ là câu chuyện lợi nhuận một quý, mà còn là bước tiến quan trọng trong hành trình làm sạch nợ nần trong quá khứ để mở đường cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Cùng với đó, doanh thu tài chính trong quý này của HAGL cũng tăng 83%, lên 106 tỷ đồng. Nhờ hiệu ứng cộng hưởng này, lợi nhuận sau thuế của HAGL tăng gấp 3,3 lần cùng kỳ, vượt 1.100 tỷ đồng.

Bầu Đức và các nhà đầu tư trong chuyến hành trình “The X Tour - Khai mở kỷ nguyên mới bền vững” tham quan các dự án của HAGL tại Việt Nam, Lào và Campuchia. Ảnh: HAGL

Tại ngày 31/3/2026, tổng tài sản của HAGL đạt hơn 26.200 tỷ đồng, gần như đi ngang so với đầu năm. Trong đó, tài sản ngắn hạn khoảng 7.800 tỷ đồng; tiền mặt và tiền gửi ghi nhận 4.800 tỷ đồng, giảm khoảng 10% so với đầu năm. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất nằm ở quy mô vay nợ. Theo đó, tổng nợ vay ngắn hạn và dài hạn đến cuối quý I/2026 của HAGL chỉ còn gần 6.800 tỷ đồng, giảm 14% so với đầu năm.

Cơ cấu nợ gồm gần 5.400 tỷ đồng nợ ngắn hạn, chủ yếu là dư nợ ngân hàng; hơn 1.400 tỷ đồng nợ dài hạn, trong đó khoảng 990 tỷ đồng là trái phiếu.

Nếu so với giai đoạn cao điểm khi HAGL gánh khối nợ lên tới hơn 36.000 tỷ đồng, bức tranh tài chính hiện tại cho thấy doanh nghiệp đã dịch chuyển rất xa khỏi vùng khủng hoảng. Đây có thể là bước ngoặt khiến thị trường bắt đầu nhìn HAGL bằng lăng kính mới, như lời chia sẻ của bầu Đức trong những lần tiếp xúc nhà đầu tư gần đây: "HAGL nay đã khác, không còn là 'công ty nợ' trong tâm trí nhà đầu tư và chúng tôi sẽ có báo cáo tài chính rất đẹp, tỷ lệ nợ/tổng tài sản không còn tính bằng lần..."

Hơn 9.000 tỷ đồng đang nằm ở vườn cây và cà phê

Nếu ở bảng cân đối kế toán cho thấy HAGL đang nỗ lực xử lý những di sản của quá khứ, thì phần tài sản dở dang lại hé lộ nơi doanh nghiệp đặt cược cho tương lai.

Tính đến cuối quý I/2026, chi phí xây dựng cơ bản dở dang của HAGL đạt gần 9.070 tỷ đồng, tăng 7% so với đầu năm. Trong đó, gần 6.000 tỷ đồng được rót vào phát triển vườn cây ăn quả và khoảng 2.200 tỷ đồng dành cho trồng cà phê. Cơ cấu đầu tư này cho thấy nông nghiệp vẫn là trục chính, nhưng cà phê đang nổi lên như quân bài chiến lược mới.

Tại đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Chủ tịch HAGL Đoàn Nguyên Đức không giấu tham vọng lớn với lĩnh vực này. Theo kế hoạch, HAGL sẽ phát triển 20.000ha cà phê, gồm 15.000ha Arabica tại cao nguyên Paksong (Lào), 4.000ha Robusta và 1.000ha Liberica. Riêng năm 2026, doanh nghiệp dự kiến trồng mới 7.000ha; hai năm 2027–2028 tiếp tục mở rộng thêm 5.000ha mỗi năm.

Đây không đơn thuần là kế hoạch mở rộng diện tích, mà là bước xoay trục chiến lược. So với chuối, sầu riêng hay dâu, cà phê ít phụ thuộc lao động hơn, chu kỳ chăm sóc ổn định hơn và có khả năng cơ giới hóa cao hơn. Trong bối cảnh chi phí nhân công leo thang, nguồn lao động nông nghiệp tại các vùng biên ngày càng khan hiếm, lựa chọn của bầu Đức rõ ràng mang đậm tính thực dụng.

"Chi phí sản xuất bình quân cho cây cà phê chỉ khoảng 1,5 USD/kg và ít biến động, trong khi nhu cầu lao động thấp hơn so với nhiều loại cây khác. Tuy nhiên, phải đến tháng 10/2027, dự án mới bắt đầu cho thu hoạch", bầu Đức chia sẻ với cổ đông.

Nhà đầu tư tham quan nơi nuôi tằm của HAGL. Ảnh: HAGL

Bên cạnh đó, mảng nuôi heo, dù doanh thu trong quý đầu năm lao dốc nhưng trên bảng cân đối kế toán cho thấy giá trị heo chưa trưởng thành đạt 147 tỷ đồng, tăng 79% so với đầu năm. Điều này xác nhận phát biểu của bầu Đức tại đại hội cổ đông rằng: "HAGL chưa từ bỏ chăn nuôi, mà đang tái gây đàn".

Thực tế, HAGL có lợi thế mô hình nông nghiệp tuần hoàn khi tận dụng phụ phẩm chuối làm thức ăn, kết hợp sản xuất phân hữu cơ từ chăn nuôi. Vì vậy, nếu vận hành hiệu quả, mảng heo vẫn có thể là nguồn lợi nhuận bổ sung quan trọng, dù không còn là "ngôi sao chính" đóng góp vào cơ cấu doanh thu của HAGL.

Riêng với mảng trồng dâu nuôi tằm của HAGL, đây không còn là phép thử mang tính thăm dò, mà đã được nâng cấp thành một trụ cột tăng trưởng mới bên cạnh cà phê.

Đến quý I/2026, HAGL đã bước đầu hiện thực hóa mô hình “nương dâu - nhà tằm” theo quy mô công nghiệp. Theo đó, HAGL đang sở hữu khoảng 2.000 ha dâu tằm, tập trung chủ yếu tại cao nguyên Bolaven (Lào) và một phần tại Gia Lai. Riêng giai đoạn đầu, doanh nghiệp đã hoàn thành trồng mới 1.000 ha và tiếp tục mở rộng diện tích để gia tăng sản lượng nguyên liệu trong các năm tới.

Điểm khác biệt của HAGL nằm ở cách tiếp cận chuỗi giá trị khép kín. Thay vì dừng ở khâu bán kén như mô hình nông hộ truyền thống, doanh nghiệp xây dựng toàn bộ chuỗi sản xuất từ trồng dâu, nuôi tằm, thu kén đến xe tơ và xuất khẩu. Đây là bước đi cho thấy tham vọng chuyển từ nông nghiệp sơ cấp sang nông nghiệp chế biến sâu, nơi biên lợi nhuận cao hơn đáng kể.

Ở khâu công nghiệp, HAGL đã đưa vào vận hành hai nhà máy dệt tơ. Nhà máy tại Hàm Rồng có công suất 280 tấn mỗi năm, trong khi nhà máy tại Gia Lai đạt quy mô lớn hơn với công suất 1.000 tấn mỗi năm. Theo kế hoạch, đến tháng 8/2026, tập đoàn sẽ hoàn tất tổng cộng 40 dây chuyền ươm tơ hiện đại, đủ khả năng xử lý hàng chục tấn kén mỗi ngày.

Lý do bầu Đức đặt cược lớn vào ngành hàng này nằm ở hiệu quả kinh tế hấp dẫn. Tơ thô thành phẩm hiện có giá xuất khẩu khoảng 60 - 70 USD/kg, tương đương 1,5 - 1,7 triệu đồng. Thị trường trọng điểm là Ấn Độ, bên cạnh nguồn cung cho các đơn vị lụa cao cấp trong nước. Theo tính toán của HAGL, lợi nhuận trên mỗi hecta dâu tằm có thể vượt chuối, sầu riêng hay cà phê nhờ chu kỳ thu hoạch ngắn, dòng tiền quay vòng nhanh và ít phụ thuộc lao động thời vụ hơn cây ăn trái.

Sự xuất hiện của dâu tằm cũng giúp HAGL hoàn thiện hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn, nâng mô hình từ “2 cây 1 con” lên “4 cây 1 con” gồm chuối, sầu riêng, cà phê, dâu tằm và heo. Đây không chỉ là sự mở rộng danh mục cây trồng, mà còn là chiến lược phân tán rủi ro và tối ưu hóa dòng tiền giữa các mùa vụ.

Nếu tiến độ vận hành đúng kế hoạch, từ nửa cuối năm 2026, dâu tằm có thể bắt đầu đóng góp đáng kể vào doanh thu và lợi nhuận của HAGL. Xa hơn, tập đoàn còn đặt mục tiêu lấn sâu sang lĩnh vực dệt lụa, hoàn thiện chuỗi giá trị từ nông nghiệp đến thời trang cao cấp. Nói cách khác, HAGL đang không bán lá dâu hay bán kén tằm mà đang xây nền cho một ngành công nghiệp lụa mang thương hiệu riêng.

Tái định vị hình ảnh doanh nghiệp thông qua chiến lược ESG

Ngoài kết quả kinh doanh khả quan trong quý I/2026, một yếu tố đáng chú ý khác với HAGL trong chu kỳ tăng trưởng mới là doanh nghiệp này đang nỗ lực tái định vị hình ảnh doanh nghiệp thông qua chiến lược ESG. Sau giai đoạn dài được nhắc đến cùng câu chuyện tăng trưởng nóng, nợ lớn và tái cấu trúc, HAGL dường như đang muốn bước sang chương mới.

Tại báo cáo phát triển bền vững 2025 mới công bố, HAGL cho hay, ở trụ cột môi trường, tập đoàn đã triển khai hệ thống tưới nhỏ giọt và phun mưa tại các vùng trồng, giúp tiết kiệm từ 50 - 70% lượng nước so với phương thức truyền thống. Việc tích hợp bón phân qua hệ thống tưới không chỉ tối ưu chi phí đầu vào mà còn hạn chế xói mòn đất, giảm thất thoát dinh dưỡng và bảo vệ nguồn nước ngầm.

Với một doanh nghiệp nông nghiệp quy mô lớn như HAGL, đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Mô hình kinh tế tuần hoàn cũng được HAGL đẩy mạnh. Theo đó, chuối loại thải được tận dụng làm thức ăn chăn nuôi, trong khi chất thải từ trang trại heo tiếp tục được xử lý thông qua nuôi trùn quế, ruồi lính đen để tạo phân hữu cơ quay trở lại phục vụ vườn cây. Cách làm này giúp HAGL khép kín chuỗi giá trị, giảm chi phí đầu vào và hạn chế áp lực môi trường.

Song song đó, hệ thống điện mặt trời áp mái công suất 1,6MWp đang được HAGL thí điểm tại các trang trại, đáp ứng khoảng 20% nhu cầu điện năng tại chỗ.

Ở khía cạnh xã hội, HAGL nhấn mạnh cam kết không sử dụng lao động cưỡng bức hay lao động vị thành niên, đồng thời ưu tiên lao động bản địa tại các khu vực hoạt động. Doanh nghiệp cũng đầu tư nhà ở công nhân, xe đưa đón, điều kiện sinh hoạt thiết yếu và tổ chức đào tạo an toàn lao động định kỳ. Với mô hình sản xuất trải rộng nhiều quốc gia, yếu tố con người là nền móng để HAGL duy trì ổn định vận hành.

Về quản trị, HAGL đang cho thấy tín hiệu cải thiện rõ rệt khi tăng cường minh bạch thông tin, công bố tài liệu song ngữ, công khai thù lao lãnh đạo và thành lập tiểu ban kiểm toán nội bộ trực thuộc HĐQT. Đây là những chuẩn mực từng ít được nhấn mạnh trong giai đoạn tăng trưởng cũ, nhưng nay trở thành yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tiếp cận nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn quốc tế.

Sau nhiều năm gắn với hình ảnh doanh nghiệp của những thương vụ lớn và các cuộc xoay xở tài chính, chiến lược ESG cho thấy HAGL đang xây dựng một “hồ sơ tín nhiệm” mới. Việc triển khai các chỉ tiêu này không chỉ để làm đẹp báo cáo, mà để chứng minh rằng doanh nghiệp này có thể tăng trưởng theo cách kỷ luật, minh bạch và bền vững hơn trong chu kỳ tiếp theo.

Quốc Hải

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/boc-tach-loi-nhuan-quy-cao-ky-luc-cua-hoang-anh-gia-lai-d45758.html